Exclusieve versus inclusieve evenementen

Gegevens

Gemaakt op 10 oktober 2010

Geschreven door Bart Parmentier

Bart Parmentier is coördinator van Intro. Reeds 10 jaar maakt Intro muziekfestivals en andere evenementen toegankelijk voor personen met een beperking. In deze column geeft Bart zijn bedenkingen weer rond de organisatie van inclusieve en/of exclusieve muziekfestivals.

Je kan er niet omheen: het aanbod aan muziekfestivals kende de voorbije jaren een serieuze groei. Er is niet alleen een toename van het aantal 'gewone' festivals, er zijn ook meer evenementen die exclusief voor mensen met een handicap bedoeld zijn.

Als coördinator van Intro vzw, een organisatie die al jaren investeert in de toegankelijkheid van het reguliere aanbod, krijg ik wel vaker de vraag wat wij van deze exclusieve initiatieven vinden. Ooit werd ik in een panelgesprek geplaatst tegenover de organisator van Rock voor Specials, het grootste muziekfestival voor mensen met een handicap in ons land. Dit wellicht in de hoop dat er een pittig debat zou uit voortvloeien.

Zowel de betrokken organisator als ikzelf hebben de moderator moeten ontgoochelen. Tot een discussie is het niet gekomen. We waren er alle twee van overtuigd dat beide vormen van evenementen naast elkaar moeten kunnen bestaan. Als de organisatoren van bijvoorbeeld Buitenbeenpop of Dranouter Bad in het verleden van de expertise van Intro vzw gebruik wilden maken, dan gingen we daar zelfs graag op in.

Voor sommige mensen met een beperking is de bijzondere aanpak van exclusieve muziekfestivals wenselijk. Er wordt een aangepaste context aangeboden die de nodige vrijheid en veiligheid biedt aan de bezoeker. Meer nog, een festival als Dranouter Bad deed er dit jaar alles aan om ook het randgebeuren zo goed mogelijk op maat van het publiek te maken. Deze zaken zijn, alle goede inspanningen ten spijt, niet altijd realiseerbaar op reguliere evenementen.

Maar die bijzondere context is niet voor iedereen een must. Net voor deze mensen zou dit exclusieve aanbod een brug moeten slaan naar het inclusieve aanbod. Stellen we dit ook in de praktijk vast?

Er is de voorbije jaren alvast een forse stijging van het aantal bezoekers met een handicap op reguliere festivals. Wij hebben echter niet de indruk dat dit rechtstreeks te linken is aan de inspanningen die geleverd worden op exclusieve festivals. Daar is meer voor nodig dan een positieve ervaring in een veilige omgeving en een aanbod aan inclusieve festivals.

Een zeer groot deel van de deelnemers aan exclusieve evenementen woont in een voorziening. Net voor die voorzieningen is een collectief bezoek aan een evenement veel makkelijker te organiseren dan een individuele uitstap. Voor dat laatste is vaak evenveel omkadering nodig als voor een grotere groep. Dat de aparte benadering dan soms wat op de achtergrond verdwijnt, kan je niet altijd kwalijk nemen.

Tegelijk zien we voorzieningen waar de medewerkers gestimuleerd worden tot een meer individuele aanpak. Een tijd geleden vertelde een directeur van een voorziening mij dat zijn medewerkers een deel van hun uren vrijgesteld krijgen indien zij samen met een bewoner buitenshuis een activiteit doen. Zo gaf hij het voorbeeld van een inwoner die tweewekelijks een voetbalwedstrijd bijwoont samen met een begeleider. Er bestaan ongetwijfeld nog dergelijke initiatieven op andere plaatsen. We hopen dat deze creatieve aanpak verder kan worden verkend en gestimuleerd.

Maar de oplossingen hoef je niet alleen in de voorzieningen te zoeken. Recent vernamen we bijvoorbeeld dat KVG Vorming vzw, een ledenvereniging van mensen met een handicap, aan een project werkt rond de mobiliteit van mensen met een handicap. Wij hopen dat mensen met een handicap zich dankzij dergelijke plannen makkelijker kunnen verplaatsen, want dat is vaak één van de grootste struikelblokken bij activiteiten buitenshuis.

Een bijkomende voorwaarde is natuurlijk dat evenementen aandacht besteden aan een inclusieve en toegankelijke aanpak. Hoe is het daar momenteel mee gesteld?

Het enthousiasme van een aantal organisatoren en de inbreng van Intro heeft in de voorbije jaren alvast een dynamiek teweeg gebracht in deze sector. Ondertussen volgden velen het voorbeeld van de eerste toegankelijke festivals. Dit proces werd ook versterkt door het project 'Festivals voor Iedereen', dat de financiële steun van de Nationale Loterij geniet. Met dit project werden niet alleen de ondersteuningsmogelijkheden van Intro groter, maar kregen organisatoren ook een financiële tussenkomst voor hun toegankelijkheidsinspanningen. Vooraleer er sprake was van dit initiatief, leverden in 2007 al een kleine 40 festivals extra inspanningen. Ondertussen zijn het er meer dan 150 die beantwoorden aan de toegankelijkheidsvoorwaarden zoals omschreven in het reglement van 'Festivals voor Iedereen'.

Er is dus zeker sprake van vooruitgang. Tegelijk moeten we echter een aantal kritische bedenkingen maken.

Ook al levert een aanzienlijk deel van de sector al inspanningen, toch zijn er nog steeds muziekfestivals die ondanks de aangeboden mogelijkheden ontoegankelijk zijn.

De evenementensector is natuurlijk veel groter dan enkel het aanbod aan muziekfestivals. Intro vzw is tevens op die andere terreinen actief, maar ook hier moet gezocht worden hoe je een inclusieve aanpak kan stimuleren.

Momenteel is er ook geen regelgeving rond toegankelijkheid van evenementen. Is een dergelijke wetgeving realiseerbaar en/of controleerbaar? Zorgt dit niet voor nog meer druk op een sector die klaagt te worden bedolven onder een grote hoeveelheid aan reglementen? Biedt de anti-discriminatiewetgeving voldoende garanties?

Tot slot stelt zich ook de vraag wie dit in de toekomst zal financieren. Tot op heden subsidieerde de Nationale Loterij toegankelijke muziekfestivals, maar die wil haar tussenkomst afbouwen. Moet de overheid over de brug komen, moeten organisatoren zelf de meerkost dragen, zijn private financieringen wenselijk en noodzakelijk, ...?

Tijd voor conclusies.

De voorbije jaren is al heel wat gerealiseerd rond het aanbod aan exclusieve en inclusieve evenementen. België doet het momenteel nog niet zo slecht, in vergelijking met de ons omringende landen. Maar hoe kunnen we deze resultaten handhaven en nog verstevigen? De bereikte resultaten mogen niet afbrokkelen. Daarom dringt een overlegplatform van diverse betrokkenen (mensen met een handicap en hun vertegenwoordigers, beleidsmakers, organisatoren, ...) zich op. Intro vzw wil alvast het initiatief nemen en nodigt alle geïnteresseerden uit om dit overleg mee te ondersteunen.

We moeten ervoor zorgen dat de deelname aan exclusieve of inclusieve evenementen niet wordt gestuurd door praktische bezwaren, maar wel door de vrije keuze van mensen met een beperking.

• Bart Parmentier
• Intro vzw
• Ardooisesteenweg 73,
• 8800 Roeselare
• tel: 051/24.22.06