n° 1 : januari - februari 2004

Inhoudstafel


Inleiding: Welkom op de eerste nieuwsbrief van GRIP vzw.
Actie: Gebruikersorganisaties vragen dringend ondersteuning voor inclusief onderwijs
Dossiers: Rondetafelconferentie Evenredige participatie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt (2/12/03).
Dossiers: Het is voorlopig nog wachten op het Persoonsgebonden Budget.
Dossiers: De gevolgen van de reorganisatie van de Vlaamse overheid
Column: GRIP 2004.
Sluit aan bij GRIP.

Inleiding :

Welkom op de eerste nieuwsbrief van Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw.


GRIP blaast drie kaarsjes uit. Deze verjaardag, de start van het nieuwe jaar en de afsluiting van het Europees Jaar van de Persoon met een Handicap, zorgen voor het uitgelezen moment om een nieuwsbrief te lanceren.
Wij wensen u veel leesplezier en hopen dat de nieuwsbrief de dialoog tussen de diverse organisaties en geïnteresseerden kan ondersteunen en van de nodige dynamiek voorzien. Elke twee maanden kan u een nieuw nummer verwachten. Wenst u deze liever niet meer te ontvangen dan kan u zich hier uitschrijven.
Ons doel is om steeds even terug te blikken op een beleidsthema, een stand van zaken te geven en te schetsen waar Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) mee bezig is. De indeling van deze nieuwsbrief zal regelmatig wijzigen, een vaste waarde blijft echter de spitse column op het einde.
In dit nummer komt allereerst het thema ‘inclusief onderwijs’ aan bod. Kinderen met een handicap of chronische ziekte moeten naar een gewone school kunnen gaan, … een mensenrecht dat echter velen wordt onthouden. In deze nieuwsbrief vindt u ook een oproep. Ik hoop u op 14 januari in Brussel aan het kabinet van de minister van Onderwijs te mogen verwelkomen !
In het najaar 2003 gingen verschillende gehandicapten-en ouderverenigingen rond het thema tewerkstelling de dialoog aan met sociale partners en overheid. Op een Rondetafelconferentie werd een platformtekst plechtig ondertekend. U leest verder dat het bij deze eerste stap niet mag en zal blijven.
Het ganse proces van Beter Bestuurlijk Beleid, de reorganisatie van de Vlaamse overheid, vervolgt traag zijn loop. De wijziging en herindeling van het volledige administratieve landschap, inclusief de diverse inspraakorganen, zal tijdens 2004 tastbaar worden … Wat zijn de mogelijke gevolgen voor personen met een handicap ?
Tenslotte kijken we met spanning uit naar de concretisering van het PGB-decreet. Dit decreet is immers dé fundamentele stap naar zelfbeschikking van de laatste jaren… na uitvoering.
U leest het: het Europees Jaar mag dan wel beëindigd zijn, daarom is alles nog niet in kannen en kruiken. Integendeel. Samen met vele anderen timmeren we verder aan de weg.
Ik wens u allen een 2004 vol met diverse kleuren en vormen toe. Als men hier voor open staat, leidt dit tot inspirerende en boeiende relaties, vriendschappen, samenwerking, ... Graag tot binnenkort !
Viviane Sorée
Voorzitter GRIP vzw
Terug naar boven

Gebruikersorganisaties vragen dringend ondersteuning voor inclusief onderwijs


Heel wat organisaties schreven de laatste jaren beleidsvoorstellen rond de deelname van kinderen met een handicap aan het gewoon onderwijs. Verenigingen startten projecten, talrijke delegaties praatten reeds met de Vlaamse minister van Onderwijs en haar Departement.

In de loop van 2002 en 2003 bundelde de werkgroep inclusief onderwijs van GRIP deze visies, studies en voorstellen tot één beleidsvoorstel rond inclusief onderwijs. [Bekijk Pdf] [Bekijk Txt].

We vertrokken van volgende uitgangspunten. Onderwijs is een mensenrecht ! Ouders en leerlingen moeten kunnen kiezen uit evenwaardige alternatieven, dit is maar mogelijk wanneer zij en de school over voldoende ondersteuning beschikken. Deze behoefte aan ondersteuning wordt bepaald door de individuele situatie van de leerling, de leerkracht en de school. De ouder moet een evenwaardige gesprekspartner zijn voor school en hulpverleners. Organisaties en een systeem van onderwijstrajectbegeleiding zouden ouders kunnen begeleiden, scholen zouden knowhow kunnen uitwisselen via kennisnetwerken. Het thema ‘hoe omgaan met anders zijn’ en diversiteit verdient meer aandacht in de lerarenopleiding en bijscholing. Er zijn slechts weinig leraren met een handicap, zij zouden nochtans een belangrijke rol kunnen hebben als voorbeeld en rolmodel.

Heel wat (ook letterlijke) drempels verhinderen of bemoeilijken vandaag de deelname van kinderen met een handicap of chronische ziekte aan het ‘gewoon’ onderwijs. Helaas zijn er regelmatig schrijnende verhalen te lezen in de pers. De meer dan dertig gehandicaptenorganisaties en het Vlaams Patiëntenplatform, die de beleidsnota intussen onderschreven, pleiten dan ook voor dringende engagementen van de overheid en een timing op korte termijn. Op lange termijn kan inclusief onderwijs pas dé standaard worden na structurele veranderingen in het onderwijslandschap en een mentaliteitswijziging.

De Vlaamse Minister van Onderwijs plant in het voorjaar 2004 verschillende werkgroepen die haar visietekst ‘Maatwerk in samenspraak’ verder moeten uitwerken. Op 16 januari 2004 heeft een symposium plaats over hoe het Departement Onderwijs en het Vlaams Fonds beter kunnen samenwerken om zo inclusief onderwijs mogelijk te maken. Deze initiatieven zullen alvast bijdragen om regelgeving en procedures beter af te stemmen tussen de verschillende overheden. GRIP en verschillende gebruikersorganisaties nemen aan deze werkzaamheden deel.

Er is echter meer nodig.

Daarom werd een sensibilisatiecampagne gestart. Honderden mensen verzonden boomerang-kaarten, of boodschappen naar minister Van Der Poorten. 80 scholen ontvingen van hun leerlingen een waarderende pluim voor inclusief onderwijs. Er hadden debatlunches plaats waarbij de gebruikers de discussie aangingen met de overheid, de onderwijskoepels en de vakbonden. De werkgroep organiseerde op de eerste schooldag een ludieke actie en als signaal in de aanloop naar de komende Vlaamse verkiezingen wordt op woensdag 14 januari 2004 een urenloop georganiseerd rond het kabinet en het departement Onderwijs.



Op 14 januari 2004 stappen, lopen of rijden we van 14u tot 24u rondjes rond het kabinet van de Vlaamse minister van Onderwijs.
Onze boodschap is duidelijk: Genoeg rond de pot gedraaid!

Trommel je familie en vrienden op en kom naar de Georges Matheusstraat aan het Kabinet van Onderwijs in Brussel (op 2 minuten van het Noordstation). En wandel, loop of rij een aantal rondjes met ons mee. Het leukste kostuum of verplaatsingsmiddel krijgt een prijs. Verder zullen er clowns en jongleurs zijn, een fanfare en een muzikaal optreden. Een hapje en een drankje zijn ook voorzien. Meer info vind je op www.gripvzw.be. Tot binnenkort !

Terug naar boven

Rondetafelconferentie evenredige participatie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt (2/12/03)


Personen met een handicap zijn veel minder aan het werk dan personen zonder handicap. Per 100 Vlamingen op beroepsactieve leeftijd (tussen 15 en 64 jaar) met een handicap of langdurig gezondheidsprobleem zijn er iets minder dan 46 aan het werk, tegenover een gemiddelde van meer dan 63 per 100 Vlamingen. Personen met een handicap moeten nog steeds heel wat drempels overwinnen als ze willen gaan werken.

De Vlaamse regering en sociale partners hebben in 2001, bij het afsluiten van het pact van Vilvoorde, het engagement genomen om de achterstand in de arbeidsdeelname van kansengroepen, zoals personen met een arbeidshandicap, weg te werken tegen 2010 (doelstelling 5 van het Pact van Vilvoorde).

Hiertoe organiseerde de Vlaams minister van Werkgelegenheid en Toerisme, Renaat Landuyt, een Rondetafelconferentie op 2 december 2003.

Tijdens deze conferentie werd het debat aangegaan tussen de overheid, de sociale partners en de organisaties van personen met een handicap. Er werd een groeiscenario vastgelegd. Hierin stelt men in de periode 2002-2010 een jaarlijkse toename met 4.500 tot 9.000 werkende personen met een arbeidshandicap voorop. Om deze doelstelling te halen legden zowel de overheid, de sociale partners als sommige gebruikersorganisaties hun engagementen vast in een platformtekst.

Deze platformtekst is een algemeen kader van waaruit het werkgelegenheidsbeleid, naar personen met een handicap, kan worden vormgegeven. Op basis van deze platformtekst zal dan in het voorjaar van 2004 een actieplan worden opgesteld.

Minister Landuyt kondigde op de Rondetafelconferentie ook het van start gaan van de Commissie Diversiteit van de Sociaal Economische Raad van Vlaanderen (de SERV) aan. Deze commissie zal ijveren voor de evenredige vertegenwoordiging in het sociaal-economische leven van die groepen van de bevolking die nu nog niet op een evenredige wijze vertegenwoordigd zijn. Personen met een handicap zijn zo een groep. Naast de sociale partners, zetelen er vertegenwoordigers van kansengroepen. In een eerste fase zijn dat de kansengroepen allochtonen en personen met een handicap. De personen met een handicap worden vertegenwoordigd door GRIP, VFG en KVG.

GRIP gaf via haar beleidsvoorstellen over tewerkstelling [Bekijk pdf] [Bekijk txt] van personen met een handicap een insteek aan de Rondetafelconferentie en nam deel aan het overleg. Daarnaast zal GRIP samen met andere gebruikersorganisaties verder betrokken worden bij het uitwerken van het actieplan en de opvolging ervan.

Terug naar boven

Het is voorlopig nog wachten op het Persoonsgebonden Budget.

Ongeveer 600 kinderen en volwassenen met een handicap maken vandaag gebruik van een Persoonlijk Assistentiebudget (PAB) van het Vlaams Fonds. Ze kunnen met dat budget, afhankelijk van hun behoefte aan ondersteuning, zelf hun persoonlijke assistenten aanwerven. Minstens 2200 mensen staan nog op de PAB-wachtlijst.
Het is echter nog wachten op de uitvoering van het decreet PGB (Persoonsgebonden Budget). PGB betekent dat de wijze van financiering in de gehandicaptensector verandert. Overheidsmiddelen zouden niet meer rechtstreeks naar de instellingen gaan maar rechtstreeks aan personen met een handicap worden toegekend. Onder de paraplu van dit PGB zouden mensen met een handicap persoonlijke assistenten kunnen aanwerven (PAB), hulpmiddelen aankopen (IMB) en/of zorg inkopen bij voorzieningen.
In het Vlaams Parlement werd er enige tijd geleden op aangedrongen om eindelijk een aanvang te nemen met de uitvoering van het decreet. Binnen het Vlaams Fonds startte een werkgroep Zorggradatie haar werkzaamheden. Zij maakt de oefening om het aanbod van voorzieningen op te delen in verschillende modules. Aan de vraagzijde ontwikkelde o.a. de werkgroep directe financiering van GRIP een voorstel van strategie voor de invoering van het PGB. Van deze werkgroep maken budgethoudersverenigingen, gebruikersorganisaties en andere experten deel uit. Het door hen ingediend projectvoorstel werd helaas niet geselecteerd.
De Vlaamse Minister van Welzijn gaf nu aan het Vlaams Fonds de nodige budgetten om in 2004 haar studiedienst uit te breiden. Met deze extra mensen zal het Vlaams Fonds in 2004 de uitvoering van het decreet PGB voorbereiden, de start zelf is dus pas voor 2005. Het merendeel van het denkwerk zal dit jaar binnen het Fonds gebeuren door een expertenteam. De individuele experten zijn afkomstig van de voorzieningenkoepels en uit budgethoudersverenigingen. Een ad hoc commissie die bestaat uit leden van de Raad van Bestuur van het Vlaams Fonds, van het kabinet Welzijn, de regeringscommissarissen en de administratie volgt de werkzaamheden op.
Heel wat meer gebruikersorganisaties beschikken over de nodige knowhow en zijn geïnteresseerd in deze belangrijke operatie. GRIP zal wellicht haar werkgroep directe financiering uitbreiden en verenigingen en experten uitnodigen om parallel met de werkzaamheden binnen het Fonds de discussie aan te gaan en studiewerk te verrichten. Op die manier zullen de gebruikers in het expertenteam en de ad hoc commissie inhoudelijk beter zijn voorbereid, beschikken organisaties over meer informatie en zullen de uiteindelijke resultaten een breder draagvlak hebben.
GRIP organiseert in februari 2004 ook een debat-lunch tussen gebruikersorganisaties, leden van Vlaams Parlement, de administratie en kabinetten. Doel is de praktische kanten van een PGB-systeem tussen Nederland en Vlaanderen te vergelijken en hierover in discussie te gaan. Op deze manier kunnen we van de fouten en successen van onze noorderburen leren.
Terug naar boven

De gevolgen van de reorganisatie van de Vlaamse overheid.

De laatste jaren werd binnen de Vlaamse overheid gesleuteld aan o.a. de organisatie van ministeries (vb. onderwijs, werkgelegenheid,…) en Vlaamse overheidsinstellingen (vb. VDAB, Vlaams Fonds,…), het personeelsstatuut van ambtenaren en de organen die de overheid adviseren (vb. Vlaams Onderwijsraad, Gezins-en Welzijnsraad,…). Deze ingewikkelde operatie heet ‘Beter Bestuurlijk Beleid’ (BBB).
Beter Bestuurlijk Beleid heeft een aantal gevolgen. Er komen 13 ministeries, met telkens 1 verantwoordelijke minister. De kabinetten van de ministers worden kleiner, de diensten die binnen de overheidsinstellingen bezig zijn met de (vooral inhoudelijke) beleidsvoorbereiding worden afgesplitst van degene die het beleid uitvoeren. Een overheidsinstelling als het Vlaams Fonds zal in de toekomst geen Raad van Bestuur meer hebben, het thema tewerkstelling van personen met een handicap (vb. beschutte werkplaatsen, arbeidspostaanpassingen) verhuist van het Vlaams Fonds naar de Administratie Werkgelegenheid. In het aantal adviesorganen wordt gesnoeid: op het niveau van de beleidsvoorbereiding (het Departement) komt er per ministerie een strategische adviesraad, op niveau van de beleidsuitvoering (het Agentschap) een raadgevend comité. Deze adviesorganen zullen enkel niet bindende adviezen geven.
Tijdens deze legislatuur doet men enkel nog de voorbereidingen van BBB, na de verkiezingen start de nieuwe Regering dan met de benoeming van leden van adviesorganen, enz.
Wat zijn voor GRIP aandachtspunten in een dergelijk ingewikkeld gebeuren ? Verworvenheden van een doelgroep mogen niet verloren gaan (vb. wanneer een doelgroep arbeidsgehandicapten vergroot en de middelen gelijk zouden blijven). De operatie mag niet tot gevolg hebben dat de papierrompslomp voor mensen met een handicap vergroot: GRIP pleit dan ook voor 1 inschaling, 1 persoonlijk dossier en 1 overheidsloket. Er zal nood zijn aan een goede coördinatie tussen verschillende beleidsdomeinen om een ‘horizontale aanpak’ mogelijk te maken. BBB kan bijvoorbeeld tot gevolg hebben dat een persoon met een handicap binnen Welzijn een budget ontvangt voor zijn assistentie, zorg en hulpmiddelen, een leerlingenrugzakje en andere hulpmiddelen van Onderwijs, een budget voor arbeidspostaanpassingen of jobcoaching van Tewerkstelling, enz. Deze opdeling (met alle procedures vandien) staat wel heel ver van één Persoonsgebonden Budget (PGB) dat je op alle domeinen van het leven kan gebruiken.
GRIP vindt dat het gelijke kansenbeleid over alle domeinen en doelgroepen heen moet kunnen worden gevoerd. Er is nood aan een stevig beleid van antidiscriminatie, effectenrapportering, positieve actie,… dat best een autonome plaats krijgt onder de minister-president. Zo krijgt het het nodige gewicht en aandacht binnen onderwijs, werkgelegenheid, vervoer, welzijn,….
Het feit dat adviesorganen (scroll nadat je klikte op deze link naar beneden voor info over adviesraden) geen bindend advies kunnen leveren, dat ze over een heel breed werkingsveld gaan moeten werken en dat er bijvoorbeeld geen sprake meer is van gebruikers die als volwaardige leden zetelen in een Raad van Bestuur van het Vlaams Fonds, zorgt ervoor dat de participatie van gebruikers(organisaties) aan het totstandkomen van het beleid vermindert en hun stem minder doorweegt. GRIP dringt er dan ook op aan dat in de verschillende adviesorganen op vlak van welzijn, werkgelegenheid… maar ook onderwijs, vertegenwoordigers van de gebruikers worden opgenomen. Het aantal vertegenwoordigers van de personen met een handicap en organisaties, en de ondersteuning van deze mensen, moet voldoende groot zijn om gewicht in de schaal te kunnen werpen, en geen louter window-dressing te zijn.
Om een mandaat volwaardig op te kunnen nemen (scroll nadat je klikte op deze link naar beneden voor info over Deelname van personen met een handicap aan het beleid) moeten beleidsorganen en communicatie echter toegankelijk zijn, dienen onkosten te worden vergoed, is nood aan een statuut voor vrijwilligers zodat zij niet steeds verlof moeten nemen, enz.
Terug naar boven

Column: Grip 2004


De schrijver van deze column is een kritische vrijbuiter. Zijn column is te onderscheiden van de formele standpunten van GRIP en de andere delen van de nieuwsbrief.

Waar staan we als persoon met een handicap begin 2004?

Afhankelijk van de objectieven die men als individu of als groep voor ogen heeft is dat natuurlijk erg verschillend. Als het objectief van GRIP is te streven naar een inclusieve maatschappij, een plaats waar personen met een handicap als, ‘gewoon’ beschouwd worden, dan is er nog een ontzettend lange weg af te leggen. GRIP heeft hier een functie te vervullen om het ongewone gewoon te maken. Om te sensibiliseren en om beleidsadviezen te formuleren. Om ondersteunend te werken naar overheden, organisaties en individuele mensen.

A. Maatschappelijk

Op het maatschappelijke vlak hanteert GRIP in haar sensibilisatie en beleidsondersteuning drie begrippen die het als werkinstrumenten gebruikt.

1. Participatie, wanneer de vakbond, de overheid en de ondersteuningsaanbieders aan tafel zitten mag men niet meer de belangrijkste partner vergeten namelijk de gebruiker van ondersteuning met zijn belangengroepen.

2. Directe financiering, wie het ondersteuningsbudget in handen heeft, heeft impact op de wijze en de kwaliteit van de ondersteuning.

Bij de uitvoering van persoonsgebonden budgetsystemen moeten we instrumenten inbouwen om de kwaliteit te garanderen en de discussie niet te laten vervalsen door de belangen van zorgaanbieders. Laten we duidelijk zijn, het is de persoon met een handicap die als gebruiker van ondersteuning de keuze en de kwaliteit moet kunnen bepalen.

Het uitwerken van het PGB decreet wordt een zeer boeiende uitdaging. Er is bij de invoering van een persoonsgebonden budget een overgang nodig, dus geen revolutie maar evolutie, we kunnen ons geen onderbreking van de ondersteuning veroorloven.

3. De inclusiegedachte, gesteund door een antidiscriminatie regelgeving, moet het recht bewaken dat iedere persoon met een beperking, net zoals elke andere burger, kan deelnemen aan het gewone vervoer, reguliere werk- en woonmogelijkheden.

Kinderen met beperkingen moeten het recht hebben om naar gewone of aangepaste scholen te gaan waar ze, met een assistentiebudget, hun individuele ondersteuning kunnen inkopen.

B. Individueel

Op het individuele vlak zijn er heel wat begrippen die een invulling moeten krijgen:

Zelfstandigheid. Wie zonder beperking wil in een voorziening leven?
Het eerlijke antwoord is … niemand. En waarom niet? Omdat niemand zijn zelfstandigheid wil verliezen. Mensen zijn in eerste instantie niet bang voor ouderdom of handicap, maar voor verlies van zelfstandigheid.

Keuze. Beslissingen kunnen nemen in het leven, werk kunnen kiezen, vrienden, ontspanning en vooral de plaats waar te wonen.

Controle hebben over relaties, geld, vervoer, medische zaken en assistentie.

Zekerheid en stabiliteit. In de gewone gemeenschap leven, tussen vrienden en familie met een relatieve woonzekerheid.

Veiligheid en geborgenheid door goede afspraken met assistentieverleners. Zekerheid op bescherming wanneer veiligheid in gevaar komt, des te meer naarmate de communicatie door de handicap problematischer wordt.

Vrijheid in beweging en niet nagewezen worden omwille van een handicap.

Persoonlijkheid. Als een persoonlijkheid en als een individu behandeld worden. Iemand met een naam en niet met een nummer van een kamer. Iemand met een verleden. Iemand die verschillend is van anderen.

C. De nieuwsbrief, Kafka en Anti-Kafka of beter: the good, the bad and the ugly

Misschien klinken bovenstaande termen nu nog hol, maar in de komende nieuwsbrieven willen we in deze column invulling geven aan deze woorden. Dit door anekdotes en getuigenissen enerzijds en anderzijds door commentaren op het beleid. We zullen soms bijzonder kritisch en hard onze stem verheffen, andere momenten gaan we eens flink de draak steken.

Vooral Kafka gaan we hier regelmatig het woord geven. Kafka en ik zijn geen vrienden maar het is nu éénmaal een feit dat de bureaucraten in de gehandicaptenwereld wel bijzonder sterk staan. Ik slijp nu reeds mijn sabels voor de volgende nieuwsbrief.

Anti-Kafka

Terug naar boven

Nu doen !

Heb je voeling met onze werking en sta je achter onze standpunten, word dan sympathisant van GRIP. Het zal onze organisatie meer draagkracht geven bij het beïnvloeden van het beleid. Op deze link vind je een invulformulier.


Terug naar boven