n°8 : maart - april 2005

• Inhoud:
  
  
1. Voorwoord
   
   
2. Aankondiging acties voor een beter hulpmiddelenbeleid
   Op initiatief van de gebruikers wordt de komende weken een actiecomité opgericht voor een beter hulpmiddelenbeleid. Waarom worden er acties gevoerd, wanneer hebben ze plaats en hoe kan je dit steunen?



En als we dood gaan, is dan alles geregeld? De voogdijwetgeving onder de loep
GRIP vindt dat er een nieuwe vorm van bewindvoering moet komen die niet voorlopig is en waarin, naast het beheer van zijn vermogen, de persoon zelf centraal staat.


4. De humorcampagne

Nooit eerder maakte een campagne van GRIP zoveel en zo erg uiteenlopende reacties los. ‘Handicap’ was héél even het gespreksonderwerp in kranten, op televisie en vermoedelijk ook bij veel mensen thuis. Een woordje uitleg.


5. Ketnet gaat voor diversiteit op het scherm
   Ketnet, de Vlaamse kinder- en jongerenzender nummer één, werkt actief aan een positieve beeldvorming van kinderen met een handicap. GRIP voelde Geertrui Robbrecht van Ketnet aan de tand over hun diversiteitsbeleid. Een interview.
   
   
6. De antidiscriminatiewet blaast 2 kaarsjes uit
   Op 27 maart 2005 was het twee jaar geleden dat de antidiscriminatiewet van kracht ging in België. GRIP maakt een stand van zaken op en evalueert de gevolgen van de wet.
   
   
7. Maak kennis met GRIP tijdens de REVA-beurs
   GRIP is ook dit jaar weer van de partij tijdens de REVA-beurs op 12, 13 en 14 mei. Je vindt ons op stand 22.16. Hopelijk ontmoeten we elkaar daar.
   
   
8. Debat over beeldvorming van mensen met een handicap in de media
   Gehandicaptenorganisaties, communicatiebureaus, overheid en media gaan met elkaar in debat over hun samenwerking, verantwoordelijkheid en rol in een beeldvormingsproces. Ook jij kan erbij zijn op vrijdag 13 mei.
   
   
9. Open-GRIP-dag
   Op 4 juni organiseert GRIP opnieuw zijn open-GRIP-dag. Net als vorig jaar kozen we voor een gevarieerd en aantrekkelijk programma. Ben je ook van de partij?
   
   
10. Weetjes en initiatieven
    Hieronder vind je een overzicht van interessante weetjes en initiatieven van gebruikersorganisaties, overheden en andere instanties.
    
    
11. Column: Leven
    De voorbije maanden stonden de kranten bol van verhalen over mensen met een handicap, baby’s en volwassenen, wiens “recht op leven” zwaar op de proef werd gesteld. De meningen lopen sterk uiteen. Onze columnist maakte een eigen reflectie.
    
    
12. Sluit aan bij GRIP
    
    
13. Lees hier de vorige nieuwsbrieven

Inleiding

1. Voorwoord

Humor is persoonlijk, van alle tijden en universeel. Maar humor is tezelfdertijd ook ingebed in een samenleving, die steeds evolueert. Humor is dus ook tijdsgebonden en wordt beïnvloed door de heersende waarden van een samenleving waarin men geboren wordt. Humor is aan de ene kant persoonlijk, omdat de ene wel en de andere niet om hetzelfde kan lachen. Het is ook samenlevingsgebonden omdat de waarden van de samenleving waarin men geboren wordt bepalen wanneer wel of niet kan gelachen worden.

GRIP is dan ook een uitdaging aangegaan door een ganse sensibilisatiecampagne te wijden aan humor en handicap. Een onderdeel van deze campagne was de spot die onlangs op Eén (TV1) werd getoond. Een jonge vader verneemt van de verloskundige het nieuws dat hij een zoon heeft. Dit heugelijke nieuws wordt gevolgd door een stilte en de aarzelende mededeling dat zijn zoon doof en blind is en zijn ene been korter is dan het andere. De jonge vader kijkt vervolgens de verloskundige aan en vraagt of zijn kind al gelachen heeft. Deze TV-spot heeft samen met de radiospots veel reacties losgeweekt, negatieve en positieve. VTM liet dit aan bod komen in Recht op Antwoord.

Verontwaardigde ouders kregen een forum. GRIP kreeg van VTM de kans ‘zich te verdedigen’. Hoe goed GRIP haar standpunt ook belicht heeft, toch kon dit niet opwegen tegen een ouder die in alle openheid zijn verdriet weergaf bij het verhaal van de geboorte van zijn kindje met een handicap. Wie zijn wij om tegen deze vader te zeggen dat hij dit vanuit een andere perspectief moet bekijken?

Toch blijf ik deze spot een prachtige spot vinden. Het is een positieve spot, een spot van hoop. Waarom? Omdat deze spot ingaat tegen de nog alom heersende tendens dat handicap gelijk gesteld wordt met ellende, lijden, geen vooruitzichten. En toch besef ik maar al te goed dat wanneer ouders het bericht krijgen dat hun pasgeboren kind een handicap heeft hun wereld vol dromen in elkaar stort. Dit gevoel van onmacht en immens verdriet wordt nog extra gevoed als je een gevoelloze dokter tegenkomt, als je constant negatieve reacties van familie, vrienden en buren moet ondergaan, als je een gebrek aan (gepaste) ondersteuning en informatie hebt ...

Wat opviel bij het binnenkomen van de reacties was dat vooral ouders van kinderen met een handicap negatief stonden tegenover de TV-spot. De positieve reacties daarentegen kwamen van een gemengde groep: ouders, sympathisanten en voornamelijk mensen met een handicap. Kunnen we dit verklaren? Hebben déze ouders misschien overwegende positieve ervaringen gehad? Vertrekken deze sympathisanten vanuit een maatschappijbeeld waarin handicap niet negatief maar eerder neutraal ingevuld wordt? Hebben deze mensen met een handicap ook overwegend positieve gebeurtenissen ervaren en positief ingestelde mensen ontmoet? … Bekijken zijzelf hun leven vanuit hun eigen situatie en niet vanuit de bril van anderen, waardoor zij beter kunnen relativeren? Wie weet? In ieder geval interessant om over na te denken. Want wat een wereld van verschil kan het uitmaken als je op cruciale momenten in je leven op de juiste mensen botst die jou op een positieve manier bijstaan.

Viviane Sorée, voorzitster

Terug naar boven

2. Aankondiging acties voor een beter hulpmiddelenbeleid





Op initiatief van gebruikers wordt de komende weken een actiecomité opgericht voor een beter hulpmiddelenbeleid. Waarom actie voeren, wanneer vinden die plaats en hoe kan je dit steunen?

Het actiecomité ‘Genoeg gesold’ wil de komende maanden actievoeren voor een beter hulpmiddelenbeleid. Ze gaan door tot dit er is. Welke problemen kaarten ze aan?

3. En als we dood gaan, is dan alles geregeld? De voogdijwetgeving onder de loep

Wat als wij er niet meer zijn? Het is een vraag die door het hoofd van veel ouders spookt. Er bestaat een wetgeving over het voogdijschap met de plichten van een voogd. Personen met een handicap kunnen in een speciale situatie zitten. Zij kunnen het statuut krijgen van verlengde minderjarigheid of onder voorlopig bewindvoerderschap geplaatst worden. We leggen in dit artikel eerst uit wat dit precies betekent. Daarna zetten we de knelpunten hierbij op een rijtje.

Voorlopig bewindvoerder

Een voorlopige bewindvoering beoogt slechts een tijdelijke situatie. Bijvoorbeeld iemand ligt in coma, is vermist in het buitenland, is door een alcohol- of drugprobleem niet in staat zelf zijn budget te beheren, enzovoort (art. 488 bis Burgerlijk Wetboek, verder: "BW").

Een aanvraag hiervoor moet gericht worden aan de Vrederechter die beslist. Elke belanghebbende kan dit aanvragen. Een voorlopige bewindvoerder mag zich door gelijk wie laten bijstaan en zonder dat goedkeuring door de vrederechter nodig is (art. 488 bis,f BW).

Het is nooit de bedoeling van de wetgever geweest blijvende situaties met voorlopige bewindvoering te regelen. Deze regeling heeft bovendien hoofdzakelijk betrekking op het beheer van de goederen. Een bewindvoerder handelt in de plaats van de persoon met een handicap, een voogd handelt in eigen naam. In de praktijk stelt men echter vast dat de wil van de wetgever niet altijd gerespecteerd wordt en kiest men soms te vaak voor de bewindvoering. De reden hiervoor is dat veel mensen de keuze voor verlengde minderjarigheid te drastisch vinden.

Verlengd minderjarig

Een meerderjarige van wie gebleken is dat hij wegens “ernstige geestelijke achterlijkheid” ongeschikt is, en schijnt te blijven, om zichzelf en zijn goederen te leiden, kan in staat van verlengde minderjarigheid worden verklaard (art. 487 bis BW). Dit artikel verduidelijkt verder dat onder hun handicap dient verstaan te worden: “geestelijke onvolwaardigheid, aangeboren of begonnen tijdens de vroege kinderjaren, en gekenmerkt door een uitgebleven ontwikkeling van de gezamenlijke vermogens van verstand, gevoel en wil”.

Met “aangeboren of begonnen tijdens de vroege kinderjaren”, worden heel wat personen uitgesloten. Wie bijvoorbeeld tijdens de tienerjaren door een ongeval een mentaal letsel oploopt waardoor hij niet langer voldoende besef kan hebben van zijn persoon, kan geen beroep doen op de voordelen in zijn belang voorzien in deze wet.

Wie verlengd minderjarig is, wordt gelijk gesteld met een minderjarige beneden de 15 jaar (art. 487 bis BW). Hij kan niet huwen, geen testament opmaken, enzovoort.

Het gaat om een blijvende en definitieve mentale toestand van de persoon.

Het is de Rechtbank van Eerste Aanleg die beslist of dit kan. Die rechtbank beslist ook wie het ouderlijke gezag uitoefent. En indien de ouders dit niet meer kunnen, wie de voogd wordt. De beslissing wordt meegedeeld aan de vrederechter (die bevoegd is overeenkomstig de woonplaats - art. 1251 Gerechtelijk Wetboek) en aan de burgemeester van de gemeente waar de 'minderjarige' is ingeschreven. Dit komt ook op de identiteitskaart (art. 487 sexties BW).

Voogdijwetgeving

Zolang nog één van beide ouders van de verlengd minderjarige leeft, hetzij een naaste verwant, en opkomt voor het kind, is er meestal geen probleem. Dan zijn het de ouders of de langstlevende ouder die ouderlijk gezag blijven uitoefenen op hun kinderen. Zij nemen de beslissingen. Indien de ouders niet meer leven wordt er een voogd aangeduid. De voogdijwetgeving verduidelijkt wat er van deze voogd verwacht wordt en wie voogd kan worden.

Wat een voogd precies moet en mag doen lees je in de artikelen 407 tot en met 409 BW. Er gelden strenge regels voor wat de goederen en inkomsten van de minderjarige betreft. Soms moet de vrederechter verplicht tussenkomen (art. 410 BW). In geen geval kan een voogd goederen van de minderjarige verkrijgen (art. 411 BW).

Jaarlijks moet(en) de voogd(en) verslag uitbrengen over het beheer van de goederen en over de opvang en opvoeding van de minderjarige bij de vrederechter. Deze, alsook de toeziende voogd, controleert (art. 413 en 420 BW).

De voogd die moet beslissen over de goederen en inkomsten van de minderjarige mag zich slechts laten bijstaan door derden (bvb. een boekhouder, een beleggingsadviseur, ...) die onder zijn verantwoordelijkheid handelen en pas na uitdrukkelijke machtiging van de vrederechter (art. 405 BW). Er kunnen ook twee voogden aangeduid worden. Eén voogd oordeelt over de persoon van het kind en één over de goederen en inkomsten van het kind (art. 395 BW). Moeten er beslissingen worden genomen die zowel de persoon als de goederen aangaan, dan moeten beide voogden samen beslissen.

De vrederechter duidt nog een derde voogd of toeziende voogd aan (art. 402 BW). Hij controleert of de voogden niet tekort schieten en of er geen tegenstrijdige belangen zijn. In beide gevallen moet hij indien nodig de vrederechter verwittigen om maatregelen te treffen (artn. 403 en volgende BW).

Wie geen voogd mag of kan zijn, wordt bepaald in de artikelen 397 en 398 BW. Bijvoorbeeld iemand die in het verleden wangedrag vertoonde, onbekwaam lijkt te zijn, iemand die een rechtsgeding voert tegen de verlengd minderjarige, enzovoort.

Wat kun je nù doen?

Wat ouders mogen en kunnen beslissen over de persoon en de goederen van hun kind lees je in de artikelen 371 en volgende van het BW. Valt één ouder weg, dan is automatisch de langstlevende ouder de voogd, zonder dat nog langer een familieraad nodig is.

Je kunt nu al aangeven wie je als voogd wil aanduiden.

Beide ouders samen of de langstlevende kunnen/kan al maximaal twee voogden aanduiden. Dit kan in een testament of in een verklaring afgelegd voor de vrederechter of notaris (art. 391).

Maar je kan ook meer vastleggen. Je kan laten vastleggen hoe je als ouder vindt dat de huisvesting georganiseerd moet worden, welke de richtlijnen zijn voor de beslissingen over de gezondheid, opvoeding, ontspanning, godsdienstbeleving, persoonlijke contacten, (seksuele) relatie met een partner, enzovoort (art. 405 en 374 BW). Bij voorlopige bewindvoering is dit alles niet voorzien in de wet.

Wanneer de ouders beiden overleden zijn op het ogenblik dat iemand “verlengd minderjarig” wordt verklaard, kan het de Rechtbank van Eerste Aanleg of de Vrederechter zijn die een voogd aanduidt indien er geen wilsverklaring is.

Wie deze persoon zal zijn, of er een betrokkenheid bestaat met de persoon met de handicap, welke de ideeën zijn van die voogd en of die stroken met die van de ouders, ... Het blijft afwachten en de beschermde persoon kan meestal nergens terecht voor bijstand, als hij al de bekwaamheid zou hebben die te zoeken.

Op basis daarvan zal de voogd beslissen op welke vrijetijdsbesteding de beschermde recht heeft, welke kleding deze moet dragen, in welke instelling hij zal moeten verblijven en met welke zorg, welke religieuze overtuiging zal gevolgd worden, welke opleiding hij mag genieten, met wie hij mag omgaan, enzovoort.

Dit alles onder voorbehoud van goedkeuring door de vrederechter, op basis van een eventuele motivatie die de voogd moet voorbrengen.

Knelpunten bij de huidige wetgeving

Als je de wetgeving leest is het eerste wat opvalt de verouderde terminologie. De term “achterlijkheid” is verouderd. Het toont weinig respect voor mensen met een verstandelijke handicap.

Zoals we al aanhaalden kiezen weinig mensen voor verlengde minderjarigheid omdat ze dit erg drastisch vinden. Het lijkt alsof de persoon geen rechten meer heeft. Nochtans is de voogd bijvoorbeeld wel verplicht om de persoon met een handicap te horen. Ook de vrederechter zal normaal rekening houden met de mening van de persoon zelf.

Een ander knelpunt is dat in de praktijk deze wetgeving vooral toegespitst wordt op het goede beheer van goederen en financiële middelen. Is de persoon zelf tevreden met de keuze van huisvesting, ondersteuning, werk/dagbesteding, vrijetijdsbesteding, enzovoort lijken toch even belangrijke vragen.

Ouders hebben weinig zekerheid over hoe dit ingevuld zal worden. Zal het in overeenstemming zijn met hun waarden en visie? En die van hun kind? Dit is nu niet in de wetgeving vastgelegd. Wat wel mogelijk is dat ouders via een testament duidelijk maken welke hun wensen zijn. Dit kan een soort draaiboek worden dat de voogd en de vrederechter helpt bij het maken van keuzes.

Wat kan hierin aanbod komen:

Bijvoorbeeld:

	Welk deel van de nalatenschap mag besteed worden om reiskosten te betalen opdat de persoon met een familielid mee op reis zou kunnen gaan?
	Mag de nalatenschap gebruikt worden voor hypotherapie, reflexologie, ...?
	Welke kleding mag aangekocht worden en wat met inspraak van de persoon zelf?
	Wie mag de persoon verzorgen?
	Wie beslist over opname en in welke instelling?
	Dient een familiale verzekering te worden afgesloten ten laste van de nalatenschap?
	Wordt een relatie met een partner aanbevolen/toegestaan?
	Aan welke vrijetijdsbesteding mag geld gespendeerd worden en in welke mate?
	In welke opleidingen mag geïnvesteerd worden?

Maar je kan niet in een glazen bol kijken en alle keuzes voorzien die gemaakt moeten worden. Bovendien kunnen de mogelijkheden, de wil van de persoon zelf en de omgeving ook veranderen. Een mogelijkheid is daarom de voogd voldoende te ondersteunen, een sociaal netwerk kan die rol op zich nemen.

Sociaal netwerk

Het kan een goed idee zijn om de toekomst van je zoon of dochter niet enkel op de schouders van de voogd(en) te leggen, maar ervoor te zorgen dat er een sociaal netwerk is dat mee deze zorg op zich neemt.

Als ouder kun je aan verschillende mensen vragen of zij later de voogd met raad en daad willen bijstaan en in de continuïteit van het netwerk willen voorzien.

In de nieuwsbrief van maart 2004 besteedde GRIP aandacht aan het schrijven van een Eigen Ervaringsdeskundig Plan waarin de opbouw van een sociaal netwerk een aandachtspunt is. Meer informatie vind je ook op het onderdeel netwerking op de site van GRIP.

Naar een nieuwe wetgeving?

Momenteel werkt professor doctor Swennen (UA), professor in personen- en familierecht, aan een nieuw wetsvoorstel, waarin de versmelting van de huidige wetgeving over de verlengde minderjarigheid en de wetgeving over de voorlopige bewindvoering wordt beoogd.

In dat kader had al een eerste en leerzame ontmoeting plaats bij GRIP. Enkele ouders en medewerkers van andere gebruikersverenigingen namen hieraan deel. Ideeën werden uitgewisseld, inspiratie verrijkt, onze hoop in handen van professor Swennen gelegd.

Min Hermans, juriste en medewerkster van GRIP

Terug naar boven

4. De humorcampagne

De laatste keer dat GRIP naar buiten kwam met een sensibilisatie-initiatief was dat met onze humorcampagne. Het is een onderdeel van een groter geheel onder de noemer “Mensen met een handicap, kun je nog iets van leren”.

Waarom die pogingen tot sensibilisatie?

Eén op de 10 Vlamingen heeft een handicap. Toch zijn mensen met een handicap niet verhoudingsgewijs vertegenwoordigd in de verschillende domeinen van het leven. Daar wil GRIP wat aan veranderen. Wij willen de mensen met en zonder handicap bewust maken van de mogelijkheid en de rijkdom van gelijkwaardige participatie. Als instrument om deze doelstelling te verwezenlijken maakt GRIP, naast persoonlijke contacten op beurzen en via getuigenissen en debatten in scholen, ook gebruik van grote mediacampagnes gericht op de hele samenleving.

Waarom humor?

Na een eerste campagne ‘Kom uit de schaduw’ en een tweede diversiteitscampagne met als aanknopingspunt Martin Luther King was de tijd rijp voor een nieuwe sensibilisatiegolf. De overkoepelende boodschap was en is: mensen met een handicap, kun je nog iets van leren.

Zo trachten wij de mensen met een handicap los te koppelen van het imago van zorgvragers en meelijwekkende figuren. Naast beperkingen die elke mens heeft zijn er, ook voor mensen met een handicap, eigenschappen waar je van kan leren. Die sterke punten en eigenschappen in de verf zetten helpt beperkingen te vergeten of doet hun verlammende impact teniet.

In een eerste fase werd gewerkt rond het doorzettingsvermogen van mensen met een handicap: ‘twee benen minder, tweemaal meer kloten’. Dit luik van de campagne laat zien dat mensen met een handicap, ondanks die handicap, heel wat kracht uitstralen, zich inzetten, zich engageren en actief bezig zijn. Een handicap is maar een deel van je persoon en impliceert niet automatisch dat je niks meer kan of bij de pakken blijft zitten.

Een tweede luik van de beeldvormingscampagne speelt onder de slagzin ‘Ha Ha Handicap’. Hier willen we benadrukken dat humor drempelverlagend gebruikt kan worden in menselijke contacten. Mensen met een handicap worden vaak bekeken als wezens van een andere planeet. Men weet vaak niet hoe met hen om te gaan. Mensen zitten ook met veel vragen. Humor kan dan een eerste stap zijn om met elkaar in gesprek te gaan, alle vragen te kunnen en mogen stellen en voorbij de handicap te kijken naar de persoon.

Daarnaast tonen we absurde situaties waar mensen met een handicap in verzeild kunnen raken, veroorzaakt door onwetendheid en onbegrip. Door deze situaties uit te vergroten hopen we langs beide kanten meer begrip te creëren.

De campagne toont het vermogen tot zelfrelativering van mensen met een handicap: als de Venus van Milo (zonder armen) het schoonheidsideaal kan weerspiegelen, waarom zou een man met een beenamputatie dan zielig zijn? Humor heeft een ontwapenend effect en mensen met een handicap gaan dat zeker niet uit de weg. Waar worden de meeste grappen rond handicaps en bevreemdende situaties geboren denk je? Het hebben van een handicap is inderdaad geen lachertje, maar er mag wel gelachen worden. Je moet het niet angstvallig en ongemakkelijk wegmoffelen onder het tapijt.

Ook met een handicap kan en mag gelachen worden. Het leven blijft de moeite waard. Deze boodschap werd extra benadrukt in een sterke TV-spot. Een spot die ongetwijfeld de meeste reacties losweekte.

Waarom zoveel commotie?

Deze campagne werd, ook in de media, druk besproken. In vele kranten verschenen tal van lezersbrieven, op de radio kwamen extra duidingsinterviews en de mailbox van GRIP werd zowat overspoeld. De reacties kwamen van alle kanten en besloegen het hele spectrum gaande van zeer positief tot uiterst negatief.

Deze campagne was inderdaad erg expliciet. Iedereen werd aangesproken. Mag/kan/wil je lachen met een handicap? Mag/kan/wil je lachen ondanks de handicap? Is het lachen uiting van spot of juist van respect en een niet-uit-de-weg-gaan?

Wij begrijpen dat het thema zwaar beladen kan zijn. Zo wordt het meestal ook benaderd. Maar juist daar wil GRIP wat aan veranderen. Een handicap is geen pretje, zeker niet als je zelf of je naaste omgeving ermee geconfronteerd wordt. Het is wel niet het enige; de beperkingen van de handicap krijgen niet het laatste woord.

Het leven blijft mooi en de moeite waard en ook met een handicap kan je anderen nog wat leren. Waar mensen samenwerken bereiken ze mooie resultaten. Daar is de maatschappij het over eens. Ook het letterlijk andere perspectief van slechtzienden en rolstoelgebruikers kan een meerwaarde opleveren aan het maatschappelijk discours. Diversiteit is een rijkdom.

Mijn persoonlijk gedacht

Zelf rol ik nu al zeven jaar door het leven en werk ik al drie jaar bij GRIP als vrijwilliger. Ik onderschrijf het uitgangspunt van GRIP dat ijvert voor gelijke rechten en kansen voor mensen met een handicap en deel met hen de mening dat daarvoor ook de politiek en het maatschappijbeeld moeten veranderen. Mensen met een handicap zijn meer dan zorgvragers, die met de nodige voorzichtigheid en terughoudendheid moeten benaderd worden. Ik ben een mens, net als alle anderen, met mijn momenten van vreugde en verdriet, beiden gekleurd door mijn beperkingen.

Ik kan mij helemaal vinden in de laatste campagne van GRIP, die alle leden van de samenleving wil aanspreken, die wil relativeren (mijn handicap is geen lachertje, de situaties waar ik in verzeil soms wel!), die humor en levensvreugde niet uit de weg gaat, net zoals ik hoop dat handicap niet uit de weg gegaan wordt.

Ik wou dan ook graag uitleggen waarom ik deze actie zo geslaagd vind, net zoals ik dat deed in ‘Recht van Antwoord’ op VTM. De campagne was mijns inziens een succes. De vele reacties en het feit dat er zo geanimeerd over gesproken werd zijn een stapje dichter bij hetgeen ik hoopte te bereiken met deze campagne: een maatschappij waar diversiteit rijkdom mag zijn.

Lisbet Lenaers, medewerkster van GRIP

Terug naar boven

5. Ketnet gaat voor diversiteit op het scherm



Juni 2004: GRIP krijgt een telefoontje van een vriendelijke ketnetmedewerker, Geertrui Robbrecht. Of we hen wat meer informatie over het TV-kijkgedrag en de beeldvorming van kinderen met een handicap kunnen bezorgen, luidt de vraag. Ketnet zou op 3 september 2004 een profieldag organiseren voor zijn medewerkers. Hierbij zouden 4 groepen van ketnetters onder de loep genomen worden. Ketnetters met een handicap, ketnetters van allochtone afkomst, maatschappelijk kwetsbare ketnetters en ketnetters in een vervroegde puberteit. Via de profieldag wil Ketnet deze 4 groepen beter bereiken en beter in beeld brengen.

Van een vraag naar informatie evolueerde het naar een vraag voor een workshop rond dit thema op de profieldag zelf. GRIP hoefde niet lang te aarzelen. Hoewel er bitter weinig literatuur en onderzoek bestaat over de beeldvorming en het kijkgedrag van kinderen met een handicap, gingen we de uitdaging aan. Een betere beeldvorming van kinderen met een handicap op TV leek ons meer dan de moeite waard. Jan Franssen, communicatie- en beeldvormingsadviseur uit Nederland, ging samen met ons aan de slag.

Ondertussen zijn we een dik half jaar verder en werkt GRIP nog steeds samen met Ketnet. Op 11 maart 2005 werden we voor een tweede maal uitgenodigd om onze knowhow ter beschikking te stellen. Samen met de ketnetmedewerkers bekeken we wat er tot nu toe gebeurde rond handicap en wat daarbij de moeilijkheden waren.

De resultaten van onze samenwerking met Ketnet en hun bewuste keuze om een actief diversiteitsbeleid te voeren, zijn zichtbaar. Ketnet ging sinds september 2004 de uitdaging aan om kinderen met een handicap vaker en op een positieve manier in beeld te brengen. Dat leverde al een sterk staaltje aan beeldvorming op. Het werd dan ook de hoogste tijd voor een gesprek hierover in onze nieuwsbrief. Geertrui Robbrecht, redacteur bij Ketnet stond GRIP te woord.

Geertrui, kan je voor onze lezers eens kort schetsen wat Ketnet is?

Voor de publieke omroep, met een sterke traditie qua jeugdprogramma’s, tellen de jongste kijkers echt mee. Op 1 december ’97 kregen ze dan ook hun eigen net: Ketnet.

Ketnet is het sponsorvrije tv-net voor de Vlaamse jeugd, met een eigentijdse styling en presentatie. Ketnet zendt uit op het tweede net van de openbare omroep (Canvas/Ketnet).

De waarden die Ketnet wil uitstralen, zijn de volgende:

VEILIG. Ketnet is een vertrouwde plek waar je je geborgen voelt en jezelf kunt zijn. Ketnet gaat respectvol om met gevoelens en informatie. Actie zonder geweld. Flirten zonder seks. Pittige taal maar niet kwetsend. Trendsettend maar niet commercieel. Waardoor je samen met, maar vooral zonder je ouders kunt kijken.

ONDER VRIENDEN. Ketnet heeft een warme, positieve uitstraling die je laat voelen dat je erbij hoort. Ketnet is van iedereen en sluit nooit iemand uit. Ketnet maken we samen. Ketnet is veel meer dan tv. Je praat er graag over, en je gaat er graag naartoe.

FANTASTISCH. Ketnet zit vol magie en verbeelding. Op Ketnet kan alles. Ketnet laat je wegdromen in een fantasievolle wereld of laat je zelf fantaseren. Ketnet is een grootse en verrassende plek waar het onmogelijke mogelijk wordt, zoals in je dromen.

AVONTUURLIJK. Met Ketnet beleef je nieuwe dingen en ontdek je het onbekende. Ketnet zorgt voor een uitdaging op maat. Een spannende tocht vol durf en prikkelende actie. Zowel op als naast het scherm kan je op zoek gaan naar jouw kicks!

ECHT. Bij Ketnet tel je mee en word je ernstig genomen. Ketnet toont echte en herkenbare gevoelens en gebeurtenissen. Ketnet vindt jou de moeite waard en geeft je daarom altijd het beste.

SPEELS. Bij Ketnet kun je je amuseren. Ketnet straalt fun uit: fris, kleurrijk en actief. Vrolijk, nooit geforceerd, sprankelend en aanstekelijk.

Het jong en dynamisch imago van Ketnet is voor een groot deel te danken aan de ‘wrappers’. Dat zijn de presentatoren die de verschillende programma’s aan elkaar praten. Ze worden zo genoemd naar de wrap, de verpakking van Ketnet.

.

Jullie hanteren een diversiteitsbeleid. Kan je daar wat meer uitleg over geven?

Het belang dat Ketnet hecht aan diversiteit op het scherm, vloeit zowel voort uit een opdracht die de zender, als deel van de openbare omroep, van “bovenuit” krijgt, als uit tendensen die we voelen van “onderuit”.

De opdrachten die de VRT als publieke omroep krijgt, liggen vast in een beheersovereenkomst. Die moet dus ook door Ketnet ingevuld/nageleefd worden.

De beheersovereenkomst zegt van de VRT ondermeer dat “het een belangrijke rol heeft te vervullen bij het verder ontwikkelen van de identiteit en de diversiteit van de Vlaamse cultuur en van een democratische en verdraagzame samenleving”.

De VRT is zich dan ook zeer bewust van deze taak. Daarom tekenden we in 2003 een “charter diversiteit”, zeg maar de beginselverklaring van een goed diversiteitsbeleid bij de openbare omroep. Daarin verklaarde de VRT een afspiegeling te willen zijn van de diversiteit in de Vlaamse samenleving zowel in zijn programma’s als in zijn personeelsbeleid.

Doen we dat dan alleen omdat “we moeten van de overheid”? Neen, we doen dat in de eerste plaats omdat we niet blind zijn voor tendensen in de maatschappij. Een van die tendensen is dat de samenleving steeds diverser en multicultureler is samengesteld en dat moet ook op televisie voelbaar zijn.

Televisie kan immers een heel krachtige hefboom zijn om mensen met verschillende achtergronden over elkaar te informeren, om elkaar te begrijpen en dus begrip voor elkaar te hebben.

Ketnet is een zender voor en door kinderen. En daarmee bedoelen we alle kinderen. Als we er dus onze missie van willen maken, alle kinderen tussen 4 en 12 aan te spreken, te bereiken, dan moeten we hen ook minstens allemaal correct in beeld brengen.

Vorig jaar organiseerden jullie een profieldag over diversiteit voor de ketnetmedewerkers. Welke dingen zijn er sindsdien veranderd?

Dat Ketnet diversiteit nastreeft op zijn scherm, is uiteraard niet nieuw, daar waren we voor september ook al mee bezig. Het is dus zeker niet zo dat we pas in september “in gang geschoten zijn”.

Wat we echter wel merkten is dat het lang niet zo eenvoudig is als het op het eerste zicht lijkt om een samenleving multicultureel en divers in beeld te brengen en te bereiken. Precies daarom organiseerden we in september een profieldag. Die bestond uit heel wat workshops waarin programmamedewerkers van experten tips en tools kregen om bepaalde groepen beter te bereiken, aan te spreken en in beeld te brengen.

Wat dus veranderd is, is dat er een grotere vastberadenheid is bij het in beeld brengen. We doen niet zomaar aan beeldvorming, we doen aan correcte beeldvorming. Onze algemene filosofie bij correcte beeldvorming van mensen, is dat we hen nooit in beeld brengen omwille van hun “anders zijn”, maar omwille van een expertise: een speciale hobby, sport, interesse, enz…

We brengen geen Vlaming in beeld omdat hij Vlaming is, en dus ook geen Marokkaan omdat hij Marokkaan is.
We brengen geen ketnetter in beeld omdat hij kan zien, en dus ook geen ketnetter in beeld omdat hij niet kan zien.
Wel brengen we een ketnetter in beeld die Belgisch kampioen touwtrekken is, en toevallig ook Marokkaan.
We brengen wel een ketnetter in beeld die in zijn vrije tijd DJ is, en toevallig ook blind.

Kan je een paar voorbeelden geven van reportages of interviews die jullie sinds de profieldag brachten rond kinderen met een handicap? Wat waren de grootste moeilijkheden waarmee jullie geconfronteerd werden?

Dat zijn er heel wat geweest, maar dit vond ik de mooiste:

SMOS, een nieuw kidsmagazine op Ketnet (voor de Ketnetkenners: het is de opvolger van De Boomhut), heeft een rubriekje “De chefs”, waarin 3 kinderen lekkere en gemakkelijk klaar te maken gerechten bereiden. Voor die rubriek ging Ketnet bewust op zoek naar een “chef met een handicap”. Die zoektocht liep niet echt van een leien dakje. Hoe pijnlijk dat ook was, we hebben om te beginnen al heel wat kinderen met een handicap moeten uitsluiten. Van de chefs verwachtten we namelijk een goede fijne motoriek om de gerechten te kunnen klaarmaken. Dat maakt dat we niet om het even welke “chef met een handicap” konden aannemen. We hadden dit kunnen omzeilen door de “chef met een handicap” gemakkelijkere taakjes te geven, maar dan kregen wij het gevoel dat we hem/haar niet evenwaardig in beeld brachten. Uiteindelijk vonden we Gilles, en met hem een fantastische en ontroerende chef. De draaidagen met hem waren dan wel wat zwaarder en intensiever, zonder Gilles zou de rubriek niet geweest zijn wat hij nu is.



In Ketnetwrap nodigen we elke weekdag een gast uit naar onze studio. Dat kan gaan om een gast die iets komt vertellen over een nieuwe film die uit is, een nieuw theaterstuk, een muzikale gast, een gast uit de sportwereld, een ketnetter met een speciale hobby, enz… Hierin zagen we dus ook een aantal ketnetters die iets speciaals kunnen, en toevallig ook een handicap hebben. Zo zagen we in onze studio Saskia, Claudia en Sofie aan het werk, Belgisch kampioenen rolstoeldansen. Anthony kwam langs, een krak in dj’en en toevallig ook blind. Onze wrapster Erika interviewde Marc Herremans live vanop KetnetFreezzz, ons winterevenement. Dit waren stuk voor stuk hele leuke items. Moeilijker wordt het wanneer het om ketnetters gaat met een meervoudige handicap. Zo brachten we eind september een item over boccia. De twee ketnetters die in onze studio over deze sport kwamen vertellen, hadden niet enkel een lichamelijke handicap, maar spraken ook erg moeilijk. We vreesden dat de beeldvorming daardoor te “meelijwekkend” werd, terwijl wij eigenlijk vooral een leuke sport in de kijker wilden zetten. Op de profieldag in maart stuurde GRIP ons hierin wat bij.





En ook Karrewiet, het nieuwsmagazine van Ketnet, zorgt voor heel wat visibiliteit. Zo was er een reportage over een zwemmertje dat een handicap kreeg na een verkeersongeval, een reportage over rolstoelsport, over Milo die autisme heeft, enz…




100% Bakvis, het lifestyleprogramma van Ketnet, heeft een publiek, dat geselecteerd wordt via scholen (elke uitzending 2 klassen). Ook deze programmamakers hadden dit seizoen graag wat meer diversiteit in hun publiek gezien. Probleem waar zij mee worstelden, is dat de inclusiegedachte in het onderwijs nog niet zo ver staat en ze dus moeilijk “diverse” klassen vonden. Een hele klas uit het bijzonder onderwijs uitnodigen is productioneel niet haalbaar omdat onze studio dat niet aankan. Ook hier gaf GRIP tijdens onze laatste profieldag een oplossing voor.



Zoals gezegd, dit is maar een greep uit het aanbod. Het is Ketnet ook niet zozeer te doen om veel aan beeldvorming te doen maar vooral om op het juiste moment correct aan beeldvorming te doen. Hoe staan de ketnetmedewerkers tegenover deze evolutie? Heb je het gevoel dat ze mee willen? Mee willen is nog veel te zacht uitgedrukt.

We voelden na de profieldag in september al een enorme boost en de profieldag in maart heeft het enthousiasme alleen maar aangewakkerd. Iedereen is – en dat was al voor de profieldag in september het geval – overtuigd van de rol die Ketnet kan spelen op gebied van beeldvorming. De opeenvolgende profieldagen hebben gezorgd voor de nodige ondersteuning en begeleiding. Er worden nu ook veel meer programmaoverschrijdend ervaringen uitgewisseld op het vlak van beeldvorming. Onze medewerkers leren op die manier ook veel van elkaar.

Bereiken jullie genoeg kinderen met een handicap die willen meewerken aan reportages en programma’s?

Aan het vinden van de juiste kinderen gaat meestal een lange zoektocht vooraf. Je moet op zoek gaan naar kinderen die eerst en vooral inhoudelijk kunnen brengen waar jij naar op zoek bent. Daarenboven moeten ze mondig genoeg zijn om het op televisie te brengen, ze moeten beschikbaar zijn op opnamedagen, kinderen hebben de juiste begeleiding nodig, enz…

Deze uitgebreide zoektochten probeer je te ondervangen door een groot netwerk uit te bouwen. Daarbij is GRIP een interessante partner. Voor Ketnet komt daar dan nog bij dat de kinderen op korte tijd letterlijk “uit je netwerk” groeien.

Welke kanalen gebruiken jullie om hen te bereiken?

Dat doet iedere programmamaker natuurlijk anders, maar er zijn in het algemeen twee manieren: ofwel spreek je je persoonlijk netwerk aan, ofwel ga je via gespecialiseerde instanties.

Als je hier een oproep zou mogen doen naar ketnetters met een handicap en hun ouders, wat zou je hen dan willen vertellen of vragen?

Waar wij altijd heel veel uit leren, is uit reacties van kijkers. Dus als ketnetters met een handicap, hun ouders, grote broers, kleine zussen, oma’s of opa’s, kortom om het even wie zich aangesproken voelt, willen reageren op een reportage die wij brachten over kinderen met een handicap, dan horen wij dat héél graag.

Wat vind je van de samenwerking met GRIP en de andere organisaties waarmee jullie samenwerken voor andere doelgroepen?

De samenwerking met de vier organisaties is heel verrijkend, motiverend en stimulerend. In ons streven naar meer multiculturaliteit en diversiteit op het scherm hebben we vier organisaties gevonden die daar de volledige ondersteuning in willen en kunnen geven. Dat zijn dan GRIP voor ketnetters met een handicap, Uit de Marge voor maatschappelijk kwetsbare ketnetters, de Cel Diversiteit voor allochtone ketnetters en Sensoa voor de pubers.

Hoe zie je de toekomst verder evolueren?

Voor de profieldag in september was er al een heel groot besef van het belang van diversiteit op het scherm, in september kregen we de nodige tips en tools mee om dit nog doordachter en correcter te gaan doen. Het komt er nu op aan de opgedane ervaring te implementeren.

Dat ziet er alvast veelbelovend uit! Hartelijk dank voor dit gesprek!



Terug naar boven

6. De antidiscriminatiewet blaast 2 kaarsjes uit



De antidiscriminatiewet maakt het mogelijk om de discriminatie van mensen met een handicap juridisch te veroordelen. Uit het jaarverslag 2003 van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding blijkt dat na de klachten over racisme, de meeste klachten binnenkwamen over discriminatie van mensen met een handicap.

Discriminatie is mensen in een zelfde situatie uitsluiten omwille van hun handicap. Dat kan op een directe manier door bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke handicap niet binnen te laten in een danscafé. Indirecte discriminatie komt echter vaker voor bij mensen met een handicap. Een voorbeeld hiervan is bij een sollicitatieproef geen rekening houden met het feit dat de sollicitant slechtziend is en de schriftelijke vragen nauwelijks kan lezen. Men discrimineert door iemand met een handicap gelijk te behandelen en geen noodzakelijke aanpassing te voorzien. Er ontbreekt een redelijke aanpassing. Zo een aanpassing neemt de beperkende invloed van een onaangepaste omgeving weg (bvb. hellend vlak, leesloep, eenvoudig taalgebruik).

Beperkt aantal rechtszaken

Na twee jaar antidiscriminatiewet is slechts 1 rechtszaak aanhangig gemaakt op basis van discriminatie van een persoon met een handicap. Lees hier meer over in de Nieuwsbrief september-oktober van GRIP. Het gaat om een blinde vrouw waarvan haar geleidehond de toegang geweigerd werd in een pizzarestaurant. GRIP stelt vast dat het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding eerder een bemiddelende rol op zich neemt dan gelijke rechten voor de rechtbank af te dwingen. Tegelijk is de drempel om zelf een rechtszaak te beginnen erg hoog.

Niet bekend

De gevolgen van de antidiscriminatiewet laten zich in de praktijk nauwelijks merken. De wet had, tegen de verwachtingen in, een beperkt sensibiliserend effect. De wet zette bijvoorbeeld werkgevers, horeca uitbaters of winkeliers niet aan om hun zaak of website toegankelijk te maken. Niet veel mensen weten dat ze daarvoor veroordeeld kunnen worden.

GRIP dringt erop aan dat er meer bekendheid gegeven wordt aan deze wetgeving. Een wet die niet gekend is wordt ook niet uitgevoerd. Concrete rechtszaken kunnen een sterk sensibiliserend effect hebben. De mediabelangstelling maakt de wet bekend en waarschuwt voor de gevolgen van de wet.

Onduidelijkheid

De antidiscriminatiewet is niet alleen te weinig bekend. Er is nog steeds onduidelijkheid over aspecten van de wet.

Voor mensen met een handicap is het begrip redelijke aanpassing erg belangrijk. Maar het is voor bijvoorbeeld bedrijven nog onduidelijk welke aanpassingen hieronder vallen, wanneer er sprake is van (on)redelijkheid en waar de overheid in investeringen tussenkomt. Daarom vraagt GRIP een expertisepunt Redelijke Aanpassing dat het begrip kan uitklaren. Een expertisecentrum kan ook bedrijven en dienstverleners op hun vraag adviseren over de verplichte aanpassingen.

Naast het begrip Redelijke Aanpassing is er ook onduidelijkheid over de bevoegdheidsdomeinen van de antidiscriminatiewet. Geldt deze wet ook op Vlaams niveau en op alle beleidsdomeinen? Daar zijn juristen het na 2 jaar nog steeds niet over eens.

Naar een Vlaams antidiscriminatiedecreet?

Daarom pleit GRIP voor een breed antidiscriminatiedecreet op Vlaams niveau. Een Vlaams decreet over alle beleidsdomeinen heen moet duidelijkheid brengen. Het moet ook alle bevoegde ministers aanzetten om op hun beleidsdomein initiatieven te nemen op vlak van antidiscriminatie, redelijke aanpassing en de evenredige participatie van mensen met een handicap. Vlaams Minister van Gelijke Kansen, Kathleen Van Brempt maakte deze week bekend dat zij ook voorstander is van een Vlaamse uitwerking van de antidiscriminatiewet.

Een antidiscriminatiedecreet op Vlaams niveau kan ervoor zorgen dat Vlaanderen een koploper wordt op vlak van antidiscriminatie en kan tegemoetkomen aan de vraag van Europa om onze wetgeving aan te passen conform de Europese antidiscriminatierichtlijnen.

7. Maak kennis met GRIP tijdens de REVA-beurs





Op donderdag 12, vrijdag 13 en zaterdag 14 mei 2005 heeft in Flanders Expo in Gent de REVA-beurs plaats, telkens van 10u tot 18u.

Deze beurs is de plaats bij uitstek waar fabrikanten en leveranciers van hulpmiddelen, diensten, organisaties en verenigingen van mensen met een handicap en bezoekers aan de beurs elkaar ontmoeten. De beurs telt 130 exposanten en kan rekenen op zo’n 12.500 bezoekers.

GRIP zal ook deze keer van de partij zijn. Je vindt ons aan infostand 22.16.

Daarnaast organiseert GRIP een debat over beeldvorming van mensen met een handicap in de media.

Tot dan?!

Terug naar boven

8. Debat over beeldvorming van mensen met een handicap in de media

Op vrijdag 13 mei houdt GRIP een beeldvormingsdebat. Dit debat heeft plaats tussen 14u en 17u in het Holiday Inn Hotel (Zaal Le bouquet fleuri), nabij Flanders Expo, waar de REVA-beurs plaats heeft.

Het debat wordt ingeleid met een uiteenzetting over beeldvorming en de huidige beeldvorming van mensen met een handicap in de media. Deze inleiding wordt doorspekt met praktijkvoorbeelden.

In het debat brengen we vervolgens de verschillende betrokken partijen bij een beeldvormingsproces samen aan tafel. Belangenorganisaties, overheden, communicatiebureaus en media hebben het over hun rol en verantwoordelijkheid in dit beeldvormingsproces, over de knelpunten die ze daarbij ondervinden, over hun ambities en toekomstplannen en over de nood aan samenwerking hieromtrent.

Dit debat is bedoeld voor mensen met een handicap en hun organisaties, instellingen, hulp- en dienstverleners, overheden, pers, studenten en andere geïnteresseerden.

Inschrijven voor dit debat kan gratis via onze website of per telefoon 02/214.27.60.

Terug naar boven

9. Open-GRIP-dag

De Open-GRIP-dag is hét moment van het jaar waarop GRIP Brussel en haar kantoren verlaat en naar buiten treedt. Het is onze ‘opendeurdag’, maar dan ergens in Vlaanderen.

Elk jaar bieden we een mix aan van activiteiten. We stellen onze plannen en doelstellingen voor de komende periode voor aan zoveel mogelijk geïnteresseerden. Zij kunnen dan opmerkingen geven, vragen stellen… waar we dan later zo goed mogelijk mee proberen rekening houden. We organiseren inhoudelijke momenten (bvb. workshops, debatten,…) waar mensen hun licht kunnen opsteken rond interessante thema’s en we van elkaar kunnen leren. Tussendoor kan je kennis maken met onze mensen, een glaasje meedrinken, onze teksten en documentatie lezen en meenemen van onze beursstand. Mensen zijn op dat moment weer meer dan welkom om zich kandidaat te stellen om mee te werken bij GRIP, of zich sympathisant maken en zo onze werkzaamheden steunen.

We kregen veel positieve reacties na de vorige open-GRIP-dag in het Cultureel Centrum De Werf in Aalst. Wellicht herinneren jullie nog ons "Politiek Salon" naar aanleiding van de verkiezingen of de workshops "Beeldvorming" en "Handicap & Cultuur".

Dit jaar slaan we op zaterdag 4 juni onze tenten op in het Cultureel Centrum in Dendermonde. We proberen je opnieuw te boeien met een gevarieerd programma. Na het gebruikelijke open ledenmoment waar voorzitster Viviane Sorée onze planning voorstelt en jullie vragen beantwoordt pakken we uit met het geanimeerde stellingenspel "GRIPliek". Onder kundige en luchtige begeleiding van animator Frederik Imbo polsen we naar de mening van de aanwezigen rond een aantal brandende thema’s. Na cake en koffie wordt de dag afgesloten door het bekende theaterstuk Niets van Nic Balthazar.

De Open-GRIP-dag is gratis… maar om praktische redenen is het nodig dat je je tegen ten laatste 25 mei inschrijft. Dit kan via volgende weblink… waar je ook het volledige programma terugvindt. Inschrijven voor de Open-GRIP-dag.

Tot op 4 juni !

Terug naar boven

10. Weetjes en initiatieven

Studiedag Vlaamse Vereniging Gilles de la Tourette

Op donderdag 28 april 2005 heeft in Heverlee een studiedag plaats over de recente inzichten in de begeleiding van jongeren met het syndroom van Gilles de la Tourette. Bekijk hier de uitnodiging.

Nieuwe website Persephone vzw

Persephone vzw, een vereniging voor vrouwen met een handicap bestaat in 2005 tien jaar. Dit vieren ze met een boek: “Blij dat ik leef” en een spiksplinternieuwe website. Op 21 mei houdt Persephone een jubileumconferentie in kasteel Bouckenborgh in Merksem. Meer informatie over het boek en de conferentie vind je op de website.

Vernieuwde site budgethoudersverenigingen BUDIV en BOL

Zowel Budgethoudersvereniging Inclusie Vlaanderen (BUDIV) als Budgethoudersvereniging Onafhankelijk Leven (BOL) hebben een volledig hernieuwde site die budgethouders of toekomstige budgethouders nog beter wil ondersteunen.

Stel uw onderzoeksvragen aan de wetenschapswinkel

De Wetenschapswinkel maakt wetenschappelijk onderzoek toegankelijk voor de non-profit sector. Kampt je organisatie met een probleem? Heeft je vereniging een vraag waarbij wetenschappelijk onderzoek een uitkomst kan bieden? Maar heb je te weinig middelen en expertise? Dan kan je met je onderzoeksvraag [Bekijk PDF] [Bekijk tekst] terecht bij de Brusselse Wetenschapswinkel. Via het aanvraagformulier kan je je vraag indienen.

Minister Bourgeois verheugd om extra ondertiteling VRT

Vlaams minister van Media Geert Bourgeois is erg tevreden met de verhoging van het aantal ondertitelde programma's door de VRT. Nu haast alle nieuwsuitzendingen ondertiteld worden, zijn voor hem kinderprogramma's een prioriteit. Lees de persmededeling van de persdienst van de Vlaamse Overheid.

Een model voor de uitbouw van overheidsbeleid en regelgeving voor een persoonlijk assistentiebudget

Het European Center for Excellence in Personal Assistance (ECEPA) is een internationaal project van mensen die zelf werken met persoonlijke assistentie. Het behoort tot de Independent Living-familie.

Het Centrum ontwikkelde een model van regelgeving voor landen die een systeem van persoonlijke assistentie willen uitbouwen en baseerde zich hiervoor op voorbeelden van wetgeving in 8 landen. Sleutelwoorden zijn vraaggestuurdheid, persoonsgebondenheid, volwaardig burgerschap en directe financiering.

Studiedag ‘Toegankelijkheid in de bebouwde omgeving, Meer comfort voor iedereen’.

Het Technologisch Instituut Civiele Techniek organiseert, samen met andere partners, op 17 mei In het Antwerpse provinciehuis een studiedag over Toegankelijkheid in de bebouwde omgeving. Het programma is taai, want technisch, maar zeker en vast interessant. Doelgroep zijn architecten, bouwheren, aannemers, werkgevers, overheden… maar ook de gebruikers van de openbare infrastructuur. Meer informatie en inschrijven via de website van het Technologisch Instituut.

11. Column: Leven

Er werd me gevraagd om voor deze nieuwsbrief iets te schrijven over het recht op leven, een brandend actueel thema. Nooit gedacht dat ik zo snel een mening zou moeten vormen: ik doe vaak rustig aan, bekijk de media langs voor, achter en boven om uiteindelijk voor het meest politiek correcte te kiezen. Ik ben eerder gematigd, behalve wanneer ik gelijk heb, dan kunnen we discussiëren.

Er zijn momenten dat de confrontatie zo zwaar is dat je helemaal van je sokken wordt geblazen en pas na een tijdje weer tot jezelf komt omdat het je persoonlijk raakt. Je testament opmaken is zo'n moment. Het beklijft, het plakt, het achtervolgt je, want het confronteert je met het onvermijdelijke.

Ik denk wel eens: "Tegen de tijd dat ik moet gaan, is er een pilletje waardoor ik blijf leven". Ik wil nog weten of de maan ooit bewoond wordt of de aarde uiteindelijk naar de kloten gaat of de werken aan de ring in Antwerpen ooit af raken en of Frank en Simonneke van "Thuis" hun gouden huwelijksfeest kunnen vieren. Op TV is alles mogelijk.

Even concreet enkele waargebeurde feiten:

Ik heb de film “Mar Adentro” gezien. Een Spaanse film over o.a. euthanasie die in de VS de Oscar kreeg voor de beste buitenlandse, anderstalige film.

Het verhaal kort: een jonge twintiger duikt in de zee en breekt een nekwervel. Sindsdien is hij verlamd en nu, op middelbare leeftijd vindt hij dat het leven geen zin meer heeft en wil hij sterven. Op een soms grappige maar warm menselijke manier verhaalt de film het gevecht met het gerecht om zijn gelijk te krijgen. Vrienden en familie worden door hem in de war gebracht met zijn overtuiging. De man sterft uiteindelijk in waardigheid, maar wel op een spectaculaire manier.

Een kindje wordt met een cerebrale én zware lichamelijke handicap geboren. Na een gevecht met de natuur blijft het in leven. Al snel blijkt dat het zijn verdere leven afhankelijk zal blijven van andere mensen.

Zolang de ouders bereid zijn om voor het kind te zorgen, zullen zij het de warmte geven dat het verdient, net als elk ander kind … en als er beslissingen moeten genomen worden over het leven van een kind, zijn dat de mensen die een warme band hebben met de baby … de ouders en eventueel broers en zussen.

De Amerikaanse Terri Schiavo krijgt rond haar dertigste een hartaanval. Ze wordt gereanimeerd maar haar hersenen zijn te lang zonder zuurstof gebleven en 15 jaar lang leeft ze een vegetatief leven. Na een aanslepende gerechtelijke procedure mag ze sterven, tegen de wil van de ouders en de actievoerders in.

Het is schrijnend. Uit goede bron weet ik dat haar man al een tijdje een relatie heeft met een andere vrouw en dat het een van de drijfveren is om haar te laten gaan. Ik weiger te geloven dat het zijn enige is.

Wanneer de man zich niet meer kan motiveren in de zorg voor zijn vrouw, hoeft hij zich niet te schamen. Hij heeft recht op een eigen leven. Hij zal zijn Terri nooit vergeten. Als haar ouders graag voor haar willen zorgen, dat ze het doen. Ik ben zeker dat ze met liefde en warmte zal verzorgd worden.

De zaak Schiavo is "gefundenes fressen" voor de media, de onmiddellijke omgeving heeft de gevolgen verkeerd ingeschat, er misschien vooraf niet eens over nagedacht. Hoe dan ook, noch de ouders, noch de echtgenoot kunnen om deze heisa gevraagd hebben. Het feit dat de rechtbank erbij werd gesleurd en uiteindelijk de pers en heel de wereld er met zijn neus bovenop zit … het is een uit de hand gelopen en zeer persoonlijke zaak.

Voor mij is één ding duidelijk. Het aan de grote klok hangen is fout.

Vorige week zag ik nog een reportage over een man die halfzijdig verlamd en afatisch was na een hersenbloeding. Het lukte hem niet meer te communiceren zoals u en ik. Hij kon enkel nog met "ja" antwoorden, maar hij was gelukkig.

Mijn papa heeft al enkele jaren de ziekte van Alzheimer. Als ik bij hem op bezoek ga lijkt hij te denken: "Ik ken die man ergens van maar ik zou niet weten van waar". Ik rijd hem naar het cafetaria van het rusthuis om een Palmke te drinken. Al naargelang zijn toestand geniet hij van zijn biertje, of zijn ijscrème. Genieten is het wel, ook al moet ik het hem geven met een lepel. Ik laat mijn papa graag genieten van zijn Palmke en zijn ijsje, eet ik tegelijk eentje mee.

Over levensbeëindiging is in mijn familie nooit sprake geweest, laat staan dat iemand eraan heeft gedacht. De wet zegt letterlijk: "De wet is niet van toepassing op dementen of dementerenden." Ik ging op het Internet zoeken naar de wetgeving rond euthanasie. Die is, zelfs ingekort, meer dan een bladzijde lang. Het zou me te ver leiden ze hier neer te schrijven. Je kunt ze raadplegen op www.gezondheid.be.

Ik wil het verhaal vertellen van Jef, die ik persoonlijk ken en van dichtbij heb meegemaakt. Samen met enkele vrienden had Jef een zwaar ongeval met de auto en nu rijdt hij rond in een rolstoel. Jef lijdt aan een vreemde vorm van geheugenverlies. Zijn lange termijngeheugen is weg. We zouden daaruit kunnen besluiten dat hij niet meer is. Het verleden is immers wat ons maakt en omdat hij niks meer af weet van zijn verleden is hij niet meer. Mis, want zoals Jef nu is, zo leeft hij, zo is hij, dat is Jef: vrolijk rondrijdend, pratend tegen zichzelf, foeterend op de dingen als het wat tegenzit.

Wat zijn de elementen van een leven? Wat zijn de kwaliteitskenmerken van het leven?

Wie hakt knopen door als de persoon niet meer zelf kan beslissen? Wie staat het dichtst bij een persoon? De partner, de kinderen, de ouders, de dokter met zijn medische kennis, mijnheer pastoor?

Laten we één ding afspreken, stel: op een bepaald moment kan ik niet meer met u communiceren. Ik heb mijn laatste wilsbeschikking niet bij een notaris afgeleverd maar ik lijk nog te leven. Stel nog dat ik leef als een plant. Ga dan niet rond mijn bed (of eender waar) staan discussiëren of wenen, zo erg is het ook allemaal niet. Zet een cd-speler aan met muziek van Arno, AC/DC, The Beatles, Bozz Scaggs, CCR, CSN & Young, Deep Purple, The Doobie Brothers, Fleetwood Mac, Herman Brood, James Brown, Jimmy Hendrickx, Led Zeppelin, Lynnyrd Skynnyrd, Queen, Status Quo, Slade, Rolling Stones, Eagles, Thin Lizzy, Toto en Wings. Ik denk dat het lijstje zo wel ongeveer volledig is. Zet een hoofdtelefoon op mijn kop, draai de volumeknop op 8 (is luid genoeg denk ik) en laat me genieten van die heerlijke gitaarlicks.

Door te reizen heb ik geleerd met weinig tevreden te zijn en af en toe mijn luxe te herzien. Het is mijn wapen tegen frustratie. De enige luxe die ik in mijn coma toesta is eten, drinken en muziek.

Er zijn mensen die worden geboren zonder iets en sterven zonder iets en daartussen niets hebben gehad. Het begin en einde zijn bij iedereen hetzelfde, er tussenin is iets wat wij "leven in luxe noemen". Daarom, maak het beste van je leven, want je hebt er maar één, er komt geen tweede kans.

Herman Hillen, medewerker van GRIP

Terug naar boven