Voorwoord

Zoals ik in de vorige nieuwsbrief al zei, zijn de kaarten in het politieke landschap inderdaad serieus door elkaar geschud. De vraag is natuurlijk: op welke wijze? GRIP is dan ook druk bezig met het uitpluizen hoe de vork in de steel zit wat de verschillende beleidsdomeinen betreft. Maar natuurlijk is en blijft een cruciale opdracht het beïnvloeden van zowel het beleid als het brede publiek.

We willen niet achter de feiten aan huppelen, integendeel, voorkomen is beter dan genezen. En…, dit is zeker niet zo evident. We zijn daarom druk bezig met het leggen van contacten met de diverse kabinetten. Ten gepaste tijde rapporteren we hierover.

Inclusie, gelijke kansen en rechten, keuzevrijheid, beleidsparticipatie, zelfbeschikkingsrecht, inclusie-effectenrapportering, meetindicatoren, … zijn begrippen die met elkaar samenhangen en in feite middelen zijn en geen doel op zich. Is er dan een doel? De kwaliteit van iemands leven, zich goed voelen, zich gewaardeerd voelen, deel uitmaken van, grip hebben op het eigen leven, … Dit is essentieel voor iedereen en dus ook voor personen met een handicap.

Mensen met een handicap dreigen hier echter meer dan anderen van uitgesloten te worden omwille van hun beperking. Welke maatschappijvisie wij hanteren is heel cruciaal. Staan we voor een maatschappij die stelselmatig mensen uitsluit op basis van hun beperking, etniciteit, leeftijd, seksuele geaardheid, gender, … of willen we een samenleving die mensen uitnodigt om erbij te horen, door hen hierbij te ondersteunen?

Toegankelijkheid in de meest ruime zin en individuele ondersteuningsmogelijkheden zijn daarom zeer belangrijk. Hierdoor worden mensen werkelijk in staat gesteld keuzen te maken en hun eigen leven te bepalen. We vrezen evenwel – en we denken dat onze vrees niet ongegrond is – dat de ingezette politieke keuze van de voorbije legislatuur naar zorg, of liever gezegd ondersteuning op maat, serieus op de helling wordt gezet. GRIP pleit daarom voor een open dialoog tussen het kabinet Welzijn en de gehandicaptenorganisaties. Een dialoog waarbij kwaliteit van leven centraal staat en die daarenboven ingevuld wordt door de persoon met een handicap en niet door wetenschappers, politici, ambtenaren, …

GRIP bestaat binnenkort 4 jaar en zal moeten bewijzen dat ze haar kinderenschoenen is uitgegroeid. Onze boodschap van, en inzet voor, kwaliteit van leven blijft onverminderd doorgaan naar de ‘jonge’ kabinetten. We doen dit niet enkel door het maken van beleidsvoorstellen over de verschillende domeinen en het organiseren van diverse sensibilisatiecampagnes, maar ook door te participeren aan diverse initiatieven, zelf diverse activiteiten en initiatieven te organiseren en onze werking verder uit te bouwen. Dit gebeurt onder andere met het oog op het aanbieden van themagerichte gebruikersplatformen.

Ik wil heel even ingaan op de gebruikersplatformen. Het ligt in onze bedoeling in de nabije toekomst te starten met themagerichte gebruikersplatformen. Op deze wijze willen we individuen en organisaties de mogelijkheid geven rond de tafel te zitten om na te denken en beleidsvisies te ontwikkelen over diverse beleidsdomeinen en daarop acties te ondernemen. Hoe we dit zullen organiseren, zullen we later uitgebreid uit de doeken doen.

Tot slot wil ik iedereen warm aanbevelen onze vragenlijst over onze nieuwsbrief in te vullen. Onze nieuwsbrief bestaat 1 jaar en we vinden het belangrijk jullie mening hierover te horen. Doen!

Viviane Sorée, voorzitster GRIP

Terug naar boven

Evaluatie van de nieuwsbrief: mini-enquête

De elektronische nieuwsbrief van GRIP bestaat bijna een jaar. Wij zijn benieuwd naar jouw mening en polsen daarnaar via deze vragenlijst. Met vijf minuten van jouw tijd, kunnen wij de nieuwsbrief weer een stukje aantrekkelijker maken. Alvast bedankt voor de moeite!

Terug naar boven

Mensen met een handicap, kun je nog iets van leren!

Dossier: de beleidsnota's van de nieuwe ministers gewikt en gewogen

De nieuwe ministers van de Vlaamse Regering hebben hun huiswerk gemaakt en ingediend. In hun beleidsnota sommen ze op wat ze de volgende jaren allemaal willen doen. GRIP nam dit onder de loep. Lees hier de reactie op de beleidsnota's:

Beleidsnota Welzijn
Beleidsnota Gelijke Kansen
Beleidsnota Onderwijs
Beleidsnota Ruimtelijke Ordening
Beleidsnota Bestuurszaken
Beleidsnota Werkgelegenheid
Beleidsnota Media

Terug naar boven

Nieuwsflash: Begroting Vlaams Fonds 2005

De Vlaamse Regering bespaart. Elke minister ging de afgelopen weken op zoek naar geld om te schrappen. Minister Vervotte deed ook een voorstel. De Raad van Bestuur van het Vlaams Fonds moest hierover vorige week een advies geven. Er was echter discussie binnen de vergadering. Uiteindelijk werd er geen stemming gehouden. Dat zorgt ervoor dat de besparingen waarschijnlijk zullen doorgevoerd worden. Vorige week keurde de Vlaamse Regering de voorstellen van de Vlaamse Ministers voor de begroting 2005 goed. Dit wordt nu voorgelegd aan het Vlaams Parlement. Er ligt een voorstel op tafel waar GRIP het moeilijk mee heeft. We sommen enkele maatregelen op: Er is niet genoeg geld voorzien om de wachtlijsten in 2005 verder af te bouwen zoals voorzien. Dus geen extra plaatsen in voorzieningen en geen bijkomende PAB’s. Er komt geen indexering van de bedragen voor hulpmiddelen op de refertelijst. De voortzetting van de dienstverlening van de vroegere experimenten zorgtrajectbegeleiding door een Vlaams Platform trajectbegeleiding wordt opnieuw uitgesteld. Pas in juli 2005 is hier geld voor voorzien. De budgethoudersverenigingen hebben geen duidelijkheid over hun werkingsmiddelen. Het ziet er naar uit dat zij zonder geld zullen vallen. Dit betekent dat hun ondersteuning van de PAB-budgethouders dreigt weg te vallen. Er is geen geld voorzien voor de uitvoering van het PGB-decreet, noch voor verder onderzoek. De uitbreiding van het aantal CAO’s 26 en VIP-middelen (tewerkstelling) wordt beperkt.

klik op de foto voor een meer duidelijke versie

Dit zijn maatregelen die rechtstreekse gevolgen hebben voor de personen met een handicap. Het valt op dat de voorgestelde besparingen niet evenredig gebeuren. Sommige kleine budgetten worden volledig geschrapt terwijl aan grote budgettaire posten nauwelijks geraakt wordt. Vooral de persoonsgebonden ondersteuning wordt het zwaarst getroffen. Mensen die op de wachtlijst staan voor een PAB of een plaats in een voorziening/ambulante zorg krijgen nu het signaal dat ze nog langer zullen moeten wachten. Het weigeren van de indexering van de bedragen voor de hulpmiddelen heeft als gevolg dat de personen met een handicap zelf uit eigen portefeuille het verschil moeten bijpassen. Tewerkstelling is één van de prioriteiten van deze Regering. Het is vreemd dat men dan bespaart op tewerkstellingsbevorderende maatregelen voor personen met een handicap. Door het schrappen en besparen op het Nieuw Beleid (dit zijn nieuwe maatregelen die onder de vorige minister genomen werden) lijkt deze Regering stappen achteruit te zetten in plaats van vooruit. Eén van de belangrijke evoluties van de afgelopen jaren was de sterkere positie van de personen met een handicap zélf. Onder andere door de oprichting van budgethoudersverenigingen, het besluit trajectbegeleiding, het PAB-besluit en het PGB- decreet werd hier vooruitgang geboekt.

Terug naar boven

Vind je het dan erg dat ik hier zit?

Enkele weken terug kreeg GRIP een eigenaardig telefoontje. Een GON begeleider wou een leerling een inclusie pluim geven. Roger Devooght was zo trots op Matthias dat hij vond dat die een pluim verdiende. GRIP wou Matthias Streulens wel leren kennen en ging op bezoek in het VISO van Mariakerke.

Vraag: Dag Matthias, kun je jezelf eens kort voorstellen?

Matthias: Ik ben 17 en woon in Gent. Mijn hobby's zijn muziek en computer. Wat heb ik nog te zeggen? Ik volg de beroepsafdeling drukvoorbereidingstechnieken. Ik wil later graag bij de krant gaan werken om pagina's op te maken en te lay-out'en.

Vraag: Vind je naar school gaan plezant?

Matthias: Ja, omdat ik er interessante dingen leer. Vroeger ging ik minder graag naar school omdat ik vaak gepest werd.

Vraag: Waarom volg je hier les?

Matthias: Ik heb zelf de school gekozen omdat ik die opleiding wou volgen en ik het een goede school vond. We zijn hier met het 6de studiejaar op bezoek gekomen. De leraar zei toen dat ik open bloeide tijdens dat klasbezoek. Ik zit nu in het 6de middelbaar en zal volgend jaar een specialisatiejaar volgen.

Vraag: Dacht men er nooit aan jou naar het buitengewoon onderwijs te laten gaan?

Matthias: Ik ben altijd naar het gewoon onderwijs geweest. Het is niet altijd van een leien dakje gelopen maar er is nooit sprake geweest van mij toch nog door te verwijzen naar een andere school. Er is daarover nagedacht toen ik nog in het technische zat maar ze zagen dat ik eigenlijk te slim was. Daarmee … Ik denk dat een buitengewone school iets te gemakkelijk zou geweest zijn. Hier kan ik goed mee.

Vraag: Krijg jij extra hulp?

Matthias: Algemeen kreeg ik de vorige jaren wel hulp van GON-begeleiding. Roger helpt bij mijn studies, voor de Geïntegreerde Proef bijvoorbeeld dit jaar. Ook op sociaal vlak helpt hij mij. Als ik problemen heb met andere leerlingen. Het helpt om daar met Roger over te praten. Ik kreeg de vorige jaren 2 uur in de week GON-begeleiding. Dit jaar is dat 4 uur geworden.

Vraag: Mis je daardoor geen lessen?

Matthias: Ja, maar ik heb daar geen last van. Het is meestal tijdens de praktijk. Dat is niet zo erg want de leerkrachten zeggen dat ik toch snel werk. Het gemakkelijke van de praktijk is dat ik thuis ook kan werken. De vorige jaren was het anders. Dan ging ik naar Roger tijdens de LO lessen.

Vraag: Hoe reageren de klasgenoten erop als je uit de klas gehaald worden. Begrijpen ze dat?

Matthias: Meestal begrijpen ze het. Soms hoor ik ze wel vragen 'ah, die mijnheer wie is dat?'

Vraag: Weten ze dan niet wie Roger is?

Matthias: Toch wel eigenlijk. Door de klasgesprekken. Dat wordt elk jaar georganiseerd als het nodig is.

Roger: Dan laat ik de leerlingen vertellen over hoe zij het ervaren. Matthias kiest ervoor om hierbij niet aanwezig te zijn. Sommige leerlingen zijn niet altijd tactvol, ze kunnen wel hard zijn voor elkaar. Ik probeer er met hen over te praten. Daarna brief ik Matthias. Onlangs zijn we ook samen naar een goed toneelstuk geweest. 'Niets' heette het en het ging over autisme en pesten. Ik zag toch dat bij sommigen dit een indruk naliet. Het is traag werken maar er blijft toch iets hangen.

Vraag: Heb je het gevoel dat dit iets verandert?

Matthias: Ja toch wel.

Vraag: Praten ze er dan met jou over?

Matthias: Neen, maar dat toneelstuk ging over autisme en ik kon mezelf wel erg herkennen in bepaalde fragmenten.

Vraag: Weten je klasgenoten eigenlijk wat autisme is?

Matthias: Dat zou ik niet weten.

Roger: In het klasgesprek is het woord al gevallen, ze weten er iets van maar niet alles. Het is ook zo complex.

Matthias: Ze weten nu ook wat geïntegreerd onderwijs is. Een paar weken geleden hadden we daar een les over. Het ging over het thema gehandicapten, in de les maatschappelijke vorming. En ja, we discussieerden over de vraag of die leerlingen naar een speciale school moeten gaan of niet. Sommigen waren daar niet akkoord mee. Ik had gezegd tegen iemand van mijn klas 'vind je het dan erg dat ik hier zit?' Mijn leerkracht en Roger waren daar toch van geschrokken. Toen heb ik een pluim van hen gekregen. Symbolisch hé. Omdat ik opkwam voor mezelf.

Vraag: Wat antwoordde de leerling toen?

Matthias: Ik weet het niet meer

Roger: Toch wel hé, je zei dat hij 'ja' antwoordde.

Matthias: Maar daarachter heeft hij wel zijn excuses aangeboden. Een vriend van hem was er wel nog mee aan het lachen en daarmee heeft de klasleraar nog een gesprek gehad…

Vraag: Het is sterk dat je dan zo voor jezelf opkomt. Dat is waarschijnlijk niet vanzelfsprekend om te doen. Hoe reageer je meestal?

Matthias: Vroeger ging ik dikwijls naar leerkrachten toe. Maar hier op school gaat het beter met pesten dan in mijn vorige school. De leerkrachten treden meer op. Dat moeten ze doen. Maar ergens komt dan wel de reactie: 'hij gaat het altijd gaan zeggen'.

Vraag: Zijn je klasgenoten jaloers omdat je niet alle lessen moet volgen en extra aandacht krijgt?

Matthias: Neen, ik denk het niet.

Roger: Dat gebeurt bij Matthias niet maar bij andere leerlingen met GON-begeleiding soms wel. Het zijn vaak leerlingen die zelf ook problemen hebben en nood hebben aan ondersteuning, die jaloers reageren.

Vraag: Passen de leerkrachten hun lessen of hun examens aan voor jou?

Matthias: Neen en dat is ook niet nodig.

Roger: En daar zijn we trots op! Er is soms aandacht nodig voor organisatie en taalgebruik. Maar dit verbetert echt met de jaren. Matthias maakt grote vordering.

Vraag: Zeg je het ook als ze te vlug gaan of het niet duidelijk is?

Matthias: Ja, als ik het niet goed begrepen heb komt de leerkracht me helpen bij de computer. Ik durf het te vragen maar wacht wel tot het echt niet meer gaat. Ik probeer het eerst zelf uit te zoeken.

Vraag: Doe je na school nog dingen met klasgenoten of mensen die je kent van school?

Matthias: Nee

Vraag: Heb je al vrienden op school?

Matthias: Toch een paar. Ik heb ze hier leren kennen. Zij durven ook voor mij opkomen.

Vraag: Heb je na de schooluren nog hobby's?

Matthias: Ik zit in één van de grootste blaasorkesten van Vlaanderen. Ik speel er keyboard. We treden vaak op met bekende artiesten. Dit jaar met Koen Crucke en Jo Lemaire. Het heeft wel iets om voor publiek op te treden. Ik ben er niet bang voor. Gentse Feesten 6000 mensen, Sidmar 2000. Wat ik ook nog doe is ICT, netwerkbeheer. Ik help mensen met computerproblemen. Dat weten ze hier op school ook. Ik help zelfs leerkrachten.

Vraag: Als ik je zo hoor vertellen, lijk je me een tevreden leerling.

Matthias: Ja, maar mag ik nog iets zeggen? Ik maak ook nog websites. O.a. Voor Ivan Heylen www.ivanheylen.be. Ik zorgde ervoor dat hij naar het vrijpodium van de school zal komen. Ik heb een journalist, Dirk Musschoot, leren kennen. Ik maak ook zijn website www.dirkmusschoot.be . Dankzij hem ben ik bij Ivan Heylen terecht gekomen. Ik maak sites voor verschillende verenigingen. Er zijn er wel die zeggen dat ik niet met teveel bezig mag zijn. Dat is een beetje moeilijk. Ik ben ook nog secretaris van de leerlingenraad. Sinds het 3de middelbaar. Ik stelde mezelf kandidaat als klasverantwoordelijke. Dit jaar verliep de verkiezing al wat vlotter omdat de klas me kent. Ik neem vooral verslag, soms zeg ik ook iets.

Vraag: Je gaf vorig jaar een pluim aan je school, kan je daar wat meer over vertellen? Waarom gaf je die pluim? Wat gebeurde er met de pluim? Wat heb je erbij verteld, toen je hem gaf?

Matthias: Mama leerde me dat iemand een pluim geven hetzelfde is als iemand een compliment geven. Mama wou dat de school wist dat we thuis appreciëren wat de school allemaal doet voor mij. We hadden ook al vaak van Roger De Vooght gehoord dat hij graag op VISO komt en er veel steun krijgt. Dus werd het tijd dat wij onze dank toonden. De school heeft de pluim in de inkomhal gehangen en voor mama en mij betekent dat 2 dingen: 1. dat ze mijn pluim appreciëren en 2. dat ze aan de andere mensen kunnen tonen dat er nog andere jongens en meisjes, zoals ik, welkom zijn.

En dan klinkt de schoolbel voor de tweede keer. Ik neem vlug afscheid van Matthias die zich naar de les Nederlands moet haasten.

Terug naar boven

Feeling good@school: voor iedereen?

Voelt iedereen zich wel goed op school en wat kunnen wij hier als leerlingenraad aan doen? Dat was de centrale vraag op de startdag van leerlingenraden in Vlaanderen. Deze startdag werd op poten gezet door de VSK. Die afkorting staat voor Vlaamse Scholieren Koepel en verenigt de leerlingenraden in Vlaanderen. De VSK is de spreekbuis van scholieren over onderwijs en thema's die scholieren aanbelangen.

Op het programma van de startdag stond een workshop over Inclusief Onderwijs. De workshop wordt als volgt ingeleid: 'Stel: je bent een jongen of meisje met een handicap en je wil net zoals je vrienden naar de school in je buurt. Da 's toch logisch, denk je. Of niet? In de praktijk is het voor jongeren met een handicap niet altijd zo éénvoudig om naar een gewone school te gaan.'

Na uitleg over wat inclusief onderwijs eigenlijk is, hoeveel leerlingen met een handicap gewoon onderwijs volgen en hoeveel er naar het buitengewoon onderwijs gaan, gaat de aandacht naar scholieren zelf. Hoe reageren zij op een klasgenoot met een handicap?

Rita Stevens is actief bij Ouders voor Inclusie en vertelt tijdens de workshop over de ervaringen van haar dochter Sofie die naar een gewone basisschool gaat. Stefanie vult aan met haar eigen ervaringen. Zij is vrije student in het KTA in Willebroek. Zij heeft ondersteuning nodig omdat het haar meer tijd kost om de lessen te begrijpen. Eline is haar assistent. Ze vertellen welke aanpassingen in het lesprogramma er nodig zijn om les te kunnen volgen.

Professor Geert Van Hove (UGENT) geeft een voorzet en somt enkele reacties van klasgenoten op tegenover leerlingen met een handicap. Een vaak voorkomende reactie is die van bezorgdheid. Op zich is dit geen slechte zaak maar dit mag ook niet teveel zijn. Niemand wordt graag overdreven bemoederd.

Wat soms ook voorkomt is jaloezie. Een leerling met een handicap kan beroep doen op een assistent. Maar iedereen kan wel eens niet goed mee in de klas en dan is zo'n assistent wel handig. Klasgenoten durven wel eens jaloers zijn op die leerling met een handicap die geholpen wordt door een persoonlijke assistent. Ook aangepaste toetsen kunnen aanleiding geven tot jaloerse reacties.

de sprekers: Rita, Geert, Eline en Stefanie

Om dit te vermijden is het zeer belangrijk dat er duidelijke informatie gegeven wordt aan de klasgenoten. Welke zijn de gelijkenissen en welke de verschillen met die klasgenoot met een handicap? Het is belangrijk om hier met de hele klas bij stil te staan. Vooral het kijken naar die gelijkenissen is in het begin belangrijk. Dan valt bij veel mensen enkel de handicap op. Hoe langer je met iemand met een handicap in de klas zit, hoe meer je ziet dat er ook gelijkenissen zijn. Dit lijkt vanzelfsprekend voor sommigen maar dat is het vaak niet door vooroordelen over mensen met een handicap. Een klasgenoot zei ooit eens: 'Weet je wat ik heb geleerd? Het zijn net mensen'. Tja… Er zijn ook nog altijd leerlingen die denken dat een handicap besmettelijk is. Het is heel belangrijk om dergelijke misverstanden en vooroordelen de wereld uit te helpen.

Vaak voelen klasgenoten zich medeleraar. Zij volgen de leerling met een handicap op alsof zij zelf hun privé leraar zijn. Het is tof als ze hun klasgenoot helpen. Stefanie vormt in de kookles samen met een andere leerling een duo. Ze helpen elkaar in de les. Maar teveel kan ook vervelend zijn. Wie vindt het nu plezant om in klas te zitten met 18 leraars in plaats van klasgenoten? Het is leuker met 18 vrienden in de klas.

Die klasgenoten steken zelf ook iets op van hun ervaring. Zij leren bijvoorbeeld omgaan met crisissituaties. Hoe reageer je als iemand een epilepsie aanval krijgt? Loop je dan weg of probeer je te helpen?

Klasgenoten zien soms ook voordelen in hun medeleerling met een handicap. Zo mogen ze al eens in het warme klaslokaal blijven met een zieke klasgenoot om die tijdens de pauze te vergezellen.

De reactie van een klas is verschillend. Maar vaak zien we dat een klas het na een tijd opneemt voor de klasgenoot met een handicap. Een voorbeeld hiervan is de klas van Sofie die alles in de weer stelde om ervoor te zorgen dat Sofie mee kon gaan zwemmen. Ze pikten het niet dat de ouders en de leerkrachten dit eerst niet zagen zitten.

Wat kunnen leerlingenraden nu zélf doen?

Zij kunnen de schoolvisie onder de loep nemen. Dit is een onderdeel van het schoolreglement. Staat hierin dat iedereen welkom is op school? Dit zou toch zo moeten zijn. Je kunt voorstellen dit te veranderen als het er niet instaat. Indien dat wel het geval is, bedenk dan even of dit ook in de praktijk zo is. Hiervoor bestaan twee makkelijke testen:

het aandachtige publiek

Bekijk eens hoeveel leerlingen met een handicap er op school zijn? 10% van de mensen heeft een handicap dus is het zeer vreemd als er bvb. op een school van 400 leerlingen geen enkele leerling een handicap heeft. Test eens hoeveel drempels je school heeft voor leerlingen die minder mobiel zijn. Zijn alle klassen bereikbaar? Is er een toilet waar een rolstoel in kan? Je kan dus zelf acties ondernemen. Enkele voorstellen: Stel een testploeg samen die zich bijvoorbeeld maandagmorgen aanmeldt in een rolstoel en een week lang op die manier de lessen probeert te volgen.

2. Sommige leerlingenraden organiseren thematische projecten. Neem het thema handicap en werk samen met een school uit het buitengewoon onderwijs of met een vereniging van mensen met een handicap. Een voorbeeld van zo' n project is een school waar je vrijwillig kon inschrijven voor een buitenschoolse cursus gebarentaal. Wie meedeed kreeg extra punten voor het vak godsdienst of zedenleer. Gebarentaal is handig om met dove leerlingen te praten maar ook om tijdens een fuif met harde muziek toch met je vrienden te kunnen praten of een pintje te bestellen.

Terug naar boven

Wat is (het nut van) effectenrapportering?

Heel wat wetten en regelgeving hebben een effect op de inclusie van personen met een handicap. Logisch, mensen met een handicap zijn burgers als iedereen en vallen dus ook onder de verkeerswetgeving, betalen belastingen, gaan op reis, werken,… Maar soms mist een nieuwe algemene of zelfs specifieke wet of decreet haar nagestreefde positieve effect voor deze doelgroep, simpelweg omdat bepaalde gevolgen niet voorspelbaar waren of er niet aan was gedacht.

Wanneer ongetwijfeld goedbedoelde, en schijnbaar neutrale, regelgeving een negatief effect heeft op de inclusie of rechten van personen met een handicap kan het zelfs gaan om indirecte discriminatie.

Ook een maatschappelijke evolutie kan een achterstelling nog versterken. Denk bijvoorbeeld aan de keuze voor meer 'e-government', 'e-loketten', onlinebankieren, het reduceren van loketten in banken, postkantoren en gemeentehuizen, enz. Deze tendens sluit heel wat mensen zonder een internetaansluiting, met minder computervaardigheid, een verstandelijke handicap, ... van noodzakelijke dienstverlening uit. Wanneer deze digitale loketten dan nog eens ontoegankelijk zijn zwelt de uitgesloten groep snel aan.

Een Effectrapport is een instrument dat toelaat om voor elke nieuwe beleidsmaatregel (op voorhand en/of nadien) in te schatten wat het effect van die beoogde maatregel is voor de inclusie van personen met een handicap in de samenleving.

Het instrument is niet nieuw. Een Vlaams Decreet introduceerde in 1997 het principe van de kindeffectrapportage in Vlaanderen. Voor elk ontwerp van decreet dat kennelijk het belang van minderjarigen rechtstreeks raakt moet een kindeffectrapport worden opgesteld. Dit rapport vergezelt dan het ontwerp van decreet bij de indiening bij het Vlaams Parlement. Hiermee 'scoorde' Vlaanderen op het internationale vlak: het werd de eerste kindeffectrapport-wetgeving ter wereld. In 2001 werd het toepassingsgebied van het 'kindeffectrapport (KER)' toepasselijk verklaard op alle bevoegdheidsdomeinen.

We kennen ook het 'Milieueffectrapport (MER)'. Dat is een openbaar document, waarin van een voorgenomen activiteit de te verwachten gevolgen voor het milieu in hun onderlinge samenhang, op een systematische en zo objectief mogelijke wijze beschreven worden.

Op vlak van gelijke kansen is er in Vlaanderen verder het Emancipatie-Effecten-Rapport (EER): daarmee kunnen beleidsvoornemens op het federale of regionale niveau op hun gendervriendelijkheid gescreend worden. De LEER is een instrument waarmee het lokale beleid kan doorgelicht worden.

Op vlak van de rechten van personen met een handicap missen we een 'handicaprapport' of een 'inclusie-effectrapport'. De Nederlandse denktank, het Sociaal en Cultureel Planbureau, biedt echter een heel bruikbaar voorbeeld. De 'Rapportage gehandicapten 2002' geeft, reeds voor de vijfde keer, een overzicht van de maatschappelijke positie van mensen met lichamelijke beperkingen of verstandelijke handicaps. Aan de orde komen bijvoorbeeld onderwijs, betaalde en onbetaalde arbeid, de financiële positie, vrijetijdsbesteding, het gebruik van zorgvoorzieningen en de woonsituatie.

Wat doet GRIP rond effectenrapportering ? GRIP is een actieve partner binnen het project 'Inclusie - effectenrapportering' van de TAU-groep (een samenwerkingsverband van welzijnsinstellingen). Binnen dit project vinden gebruikersorganisaties, instellingen, welzijnskoepels en academici elkaar. GRIP werkt er mee de methodiek effectenrapportering uit. Geïnteresseerde gebruikers en hun organisaties zijn welkom om vanaf december deel te nemen aan een werkgroep binnen GRIP rond dit thema. Naast de uitwerking van een goed effectrapport is er in de toekomst heel wat werk te verzetten rond de samenvoeging van de verschillende systemen van effectrapporten die in Vlaanderen al bestaan. Er moet rekening worden gehouden met het streven van de overheid naar administratieve vereenvoudiging en het bestrijden van overreglementering. Lobbywerk moet de effectieve invoering van een dergelijk instrument mogelijk maken, enz.

Terug naar boven

De inclusie van personen met een handicap in cijfers

Wanneer we praten over evenredige participatie van mensen met een handicap op verschillende domeinen van het leven is het natuurlijk van belang om dit te kunnen meten. Daarvoor heb je cijfergegevens nodig en een set van meetindicatoren. Aan de hand van een dergelijke set zou er bijvoorbeeld jaarlijks kunnen worden gekeken wat de stand van zaken is van de deelname van personen met een handicap op vlak van onderwijs, cultuur, werk, … en of de situatie er op vooruit gaat of achteruit. Het beleid kan dan vervolgens worden geëvalueerd en eventueel worden bijgestuurd.

Wat doet GRIP rond dit thema ? GRIP dringt bij de nieuwe Vlaamse Minister van Gelijke Kansen, Kathleen Van Brempt, aan het werkterrein van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid uit te breiden tot statistisch onderzoek over de gelijke kansen van personen met een handicap op alle beleidsdomeinen. Op dit moment richt dat steunpunt zich op heel wat kansengroepen… maar vreemd genoeg niet op personen met een handicap. We starten alvast zelf met een inventarisatie van de beschikbare cijfergegevens. De oogst is echter schraal en zit zeer verspreid. Natuurlijk hangen de werkzaamheden m.b.t. effectenrapportering en meetindicatoren nauw samen.

Terug naar boven

Wordt het toekomstige Vlaamse beleid er één van praten over, of praten mét, personen met een handicap en/of chronische ziekte ?

Deze Nieuwsbrief gaf al verschillende malen een kritische stand van zaken van de reorganisatie van de Vlaamse overheid, de operatie Beter Bestuurlijk Beleid ('BBB'). In januari was er het artikel 'De gevolgen van de reorganisatie van de Vlaamse overheid' en in mei werd één van de verantwoordelijke Veranderingsmanagers geïnterviewd.

Meer informatie, bijvoorbeeld over de stand van zaken van de oprichting van de verschillende agentschappen en adviesraden, vind je op de BBB-website van de Vlaamse Gemeenschap. Voor de decreten die aan de basis liggen van deze agentschappen en adviesraden kan je terecht op de site van het Vlaams Parlement.

Op de valreep werd op het einde van de vorige legislatuur met deze decreten een formele basis gelegd. Eind 2004 zou het aan de nieuwe regeringsploeg zijn om deze in besluiten te gieten en uit te voeren. Het gaat dan concreet over verschuivingen van ambtenaren, de overheveling van bevoegdheden, personeelsstatuten maar ook over benoemingen in de nieuwe adviesraden.

Het Regeerakkoord 2004 stelt in hoofdstuk 9 het 'behoorlijk regelgeven, besturen en handhaven met een professionele en stabiele administratie' voorop en dat dan 'in een breed partnerschap met burgers, ondernemingen, verenigingen, instellingen en organisaties'. De beleidsdomeinen die in al hun onderdelen operationeel zijn (en dat geldt voor het welzijnsbeleid, onderwijs, werkgelegenheid, gelijke kansen, …) zullen in werking treden op 1 januari 2005.

Vooraan in het regeerakkoord wordt onder de subtitel 'Meedoen' gesteld dat 'Meedoen gaat over mensen die we betrekken bij het bestuur'. Daarbij streeft de regering: 'naar een zo breed mogelijk maatschappelijk draagvlak voor het beleid door een sterke betrokkenheid van het middenveld: de vele socio-economische organisaties, verenigingen, instellingen en comités, waarvan we de rol met betrekking tot de beleidsvoorbereiding en desgevallend -uitvoering, omschrijven in een duidelijk charter'. Het wordt dan ook uitkijken naar dat charter.

Participatie van de burger, de waarde en expertise van het middenveld, betrokkenheid van kansengroepen bij de beleidsontwikkeling, … zijn principes die regelmatig worden beleden maar waar in de praktijk nog veel aan schort. In het najaar volgt normaal de proef op de som: dan worden de nieuwe adviesorganen op beleidsontwikkelend niveau (de strategische adviesraden) en op beleidsuitvoerend vlak (de raadgevende comités) samengesteld. De minister voor Bestuurszaken (zie ook elders in deze nieuwsbrief) neemt zich alvast voor tijdens deze regeerperiode er naar te streven om de werking en organisatie van het adviesstelsel en het overlegstelsel verder uit te bouwen en te verfijnen… maar ook te rationaliseren waar nodig. Nog dreigender is de passus in zijn beleidsnota (p. 18): ‘In het licht van de budgettaire neutraliteit zal de beslissing om aan de intern verzelfstandigde agentschappen rechtspersoonlijkheid te geven herbekeken en herafgewogen worden’.

GRIP herhaalt, met betrekking tot deelname aan het beleid, de beleidsvoorstellen uit haar Memorandum dat ter gelegenheid van de regeringsonderhandelingen werd opgemaakt: De verzekerde vertegenwoordiging van gehandicaptenorganisaties, of individuele gebruikers of directe vertegenwoordigers met de nodige expertise, binnen de toekomstige Strategische Adviesraad Welzijn en Volksgezondheid. De installatie van een permanente commissie met betrekking tot het beleid voor personen met een handicap en/of chronische ziekte, binnen de Strategische Adviesraad Welzijn en Volksgezondheid, naar analogie van de Commissie Diversiteit die is ingebed in de SERV (= Strategische Adviesraad Economie, Werkgelegenheid en Toerisme). De betrokkenheid van (platformen van) doelgroepenorganisaties bij het transversaal gelijkekansenbeleid. Het toekennen van een zo groot mogelijke zeggingskracht en werkveld door het nieuwe Vlaams Agentschap Personen met een Handicap (VAPH, IVA) aan het toekomstige raadgevend comité op het uitvoerend niveau van het gehandicaptenbeleid. Het binnen de Raad van Bestuur van de huidige VDAB (toekomstige EVA) installeren van een raadgevende commissie, op vlak van diversiteitsbeleid of professionele integratie van personen met een handicap. In werking en samenstelling analoog aan het raadgevend comité naast het toekomstige VAPH of de Commissie Diversiteit SERV. Het aangaan van een engagement van de Vlaamse Regering om, in samenspraak met gebruikers en organisaties, De waarde van ervaringsdeskundigheid in de beleidsontwikkeling-en uitvoering te erkennen (naar analogie met de recente evoluties in het armoedebeleid), anders maar gelijkwaardig aan bvb. academische kennis... Vertegenwoordigers van organisaties en individuen te voorzien van een kader, wat mogelijk maakt volwaardig aan (de advisering van het) beleid deel te nemen: statuut, vergoeding van onkosten, zitpenningen, toegankelijkheid van werkzaamheden en cultuur, … [Bekijk PDF] [Bekijk tekst] Zoveel mogelijk kennis te nemen van het niet-bindende advies van de adviesorganen, op beleidsontwikkelend als uitvoerend niveau, en te motiveren wanneer dit niet wordt gevolgd. Deze organen te voorzien van de noodzakelijke ondersteuning. Ter voorbereiding van haar recente afstemming met de Vlaamse Minister van Onderwijs formuleerde de werkgroep Inclusief Onderwijs van GRIP een beleidsvoorstel [Bekijk PDF] [Bekijk tekst] rond de betrokkenheid van gebruikersorganisaties van personen met een handicap en/of chronische ziekte bij het onderwijsbeleid en de werking van de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR).

Terug naar boven

Meer ondertiteling op TV

Petitie

Op 10 oktober overhandigde VLOC (Vlaamse Ouder Comités voor dove en spraakgestoorde kinderen) 23.300 petities voor meer ondertiteling op TV aan de Vlaamse minister voor media, Geert Bourgeois.

Deze petitie, maar ook de jarenlange inspanningen van heel wat dovenorganisaties zorgden ervoor dat tegen 2006 75% van de programma's op de VRT ondertiteld worden. De minister beloofde, bij de overhandiging van de petities, zijn beste beentje voor te zetten en inspanningen te leveren om deze 75% op te trekken naar 100% … Of die belofte ook waar wordt gemaakt? Daarvoor is het nog even afwachten. Wij vroegen aan Kris Van Dijck (Vlaams Volksvertegenwoordiger en die dag aanwezig namens de minister) of we zijn toespraak van die dag mochten overnemen in onze nieuwsbrief. Isabelle Heyerick van Fevlado (Federatie van Vlaamse Dovenorganisaties) reageerde positief op de uitspraken die daarin werden gedaan en zei hierover het volgende:

"Kris Van Dijck heeft het in de toespraak over onderhandelingen met de Vlaamse Media Maatschappij die moeten uitwijzen of er vanwege de Vlaamse overheid kan gedacht worden aan een vorm van ondersteuning. Zodat ook de commerciële zenders meer programma's kunnen ondertitelen. Deze uitspraak stemt ons hoopvol. Fevlado onderhandelt reeds met VTM om het aanbod aan ondertiteling uit te breiden, maar de financiële kant van de zaak maakt het niet makkelijk om vlug resultaten te bereiken. Als de overheid een tegemoetkoming zou doen naar de commerciële zenders toe, kunnen we ervan uitgaan dat deze zeker hun energie in het ondertitelen willen investeren. Zo lang er echter niet direct een financiële hulpbron gevonden wordt, blijft het lobbywerk moeilijk."

Beleidsnota media 2004-2009

In de beleidsnota media 2004-2009 lezen we:

"De openbare omroep heeft een specifieke opdracht naar doven en slechthorenden toe. Ik wil daarenboven nagaan in hoeverre de verplichtingen van de openbare omroep m.b.t. doelgroepenbereik en ondertiteling kunnen worden uitgebreid en gaandeweg ook decretaal kunnen worden opgelegd aan de particuliere televisieomroepen."

Isabelle Heyerick: "De zaken die in de nota voorgesteld worden, zijn doelstellingen die Fevlado gerealiseerd wil zien. Toch zien wij het meer genuanceerd. Zo vragen wij niet zomaar een uitbreiding van de ondertitels op de VRT, maar wel het behalen van de 100% via een duidelijk stappenplan. Daarnaast wordt er vermeld dat men wil proberen om particuliere zenders via een decreet te verplichten ondertiteling te voorzien. Op zich is dit voor ons heel goed nieuws omdat we op dit moment niks kunnen afdwingen bij regionale/commerciële zenders wat betreft het toegankelijk maken van Nederlandstalige TV programma's. We hopen dan ook dat de invulling van het decreet in samenspraak met de particuliere zenders kan gebeuren, zodat het voor hen ook een haalbare kaart wordt."

Op de website van Fevlado vind je een mooi overzicht van de stappen die de laatste jaren gezet werden en de vooruitgang die geboekt werd in het kader van meer ondertiteling op TV. Fevlado is overigens heel tevreden over de evolutie die er gekomen is in de samenwerking met de VRT.

Hoorzitting Vlaams Parlement

Op 5 februari 2004 nam de Werkgroep SOAP-TV (een werkgroep die bestaat uit 5 organisaties: Fevlado vzw, Opdoss vzw, VLOK-CI vzw, VLOC vzw en Odok vzw) deel aan een hoorzitting in het Vlaams Parlement. Volgende power-point presentatie geeft duidelijk weer wat de eisenbundel van deze werkgroep is en zet ook een aantal cijfers mooi op een rijtje.

Gebarentaal

Naast ondertiteling blijft gebarentaal op TV natuurlijk ook een heikel punt. Hierover is echter niets terug te vinden in de beleidsnota media … Isabelle Heyerick van Fevlado wilde hierover nog het volgende kwijt:

"Natuurlijk streven wij hiernaar. De reden is duidelijk: aangezien geschreven Nederlands voor dove personen die de Vlaamse Gebarentaal hebben als moedertaal, een tweede taal is, is hun kennis van het geschreven Nederlands niet voldoende om alles te begrijpen. Vooral belangrijke informatie moet aangeboden worden via de Vlaamse Gebarentaal om er zeker van te zijn dat de boodschap 100% toegankelijk is voor dove gebarentaalgebruikers. Maar resultaten op dit vlak hebben we nog niet geboekt. De VRT houdt de boot af omdat het voor horende kijkers beeldvervuiling zou zijn. Ook is de groep dove gebarentaalgebruikers qua aantal te klein voor TV maatschappijen om er extra financieel in te investeren. Ondertiteling is momenteel het gebied waarop de TV maatschappijen het meeste willen tegemoet komen (grotere doelgroep en geen storingseffect voor andere kijkers). Maar geloof ons, wij geven niet op."

Terug naar boven

Europees Sociaal Forum spreekt zich uit over de rechten van mensen met een handicap

Van 15 tot 17 oktober vond in Londen het derde Europees Sociaal Forum plaats. Tijdens dit weekend vol seminaries en workshops ontmoetten vertegenwoordigers van niet gouvernementele organisaties (ngo's) uit heel Europa elkaar. Ook het European Disability Forum (EDF) is lid van het Europees Sociaal Forum.

Tijdens het derde sociaal forum werden er twee seminaries over de rechten van personen met een handicap georganiseerd. Deze drukbezochte seminaries kaartten thema's aan zoals het recht om geboren te worden, directe financiering in Europa en de toegankelijkheid van het openbaar vervoer en publieke gebouwen.

In de slotverklaring van het Europees Sociaal Forum is uiteindelijke volgende paragraaf opgenomen: "Wij verzetten ons tegen elke vorm van gesegregeerde dienstverlening voor mensen met een handicap. In alles wat mensen met een handicap aanbelangt, verdedigen wij het principe 'niets over ons, zonder ons'. Alle bewegingen hier aanwezig zouden actief mensen met een handicap in hun rangen moeten opnemen. Wij verzetten ons tegen de eugenetica en vechten voor het recht op leven en volledige burgerrechten voor mensen met een handicap. Alle sociale fora zouden volledig toegankelijk moeten zijn voor mensen met een handicap en wij erkennen dat gebarentaal een basisvoorwaarde is voor het betrekken van doven." (de oorspronkelijke tekst in het Engels)

Terug naar boven

Weetjes en initiatieven

Dag van de Handdruk

Op donderdag 18 november 2004 organiseert het Vlaams Fonds de dag van de Handdruk. Vanaf 10u gaan de deuren van de Brabanthal in Leuven open en kunnen mensen met en zonder handicap elkaar ontmoeten tijdens workshops, in het praatcafé, aan informatiestands, … Kom zeker eens langs bij de stand van GRIP als je er bent!

Studiedag Personen met een handicap geïnterneerd in de gevangenis

Op vrijdag 26 november 2004 organiseert de Nationale Vereniging voor Hulp aan Verstandelijke Gehandicapten vzw een studiedag over geïnterneerde personen met een handicap: een uitzichtloze situatie? Een poging tot oplossing! Meer info? 02/247.28.20 of secretariaat@nvhvg.be

Budgethoudersvereniging Onafhankelijk Leven: infodag voor starters

Op vrijdag 10 december 2004 organiseert BOL een infodag voor nieuwe PAB-gebruikers. De infodag heeft plaats in Buurthuis Sluizeken in Gent van 11u tot 17u30.

Petitie voor de Erkenning van de Vlaamse Gebarentaal

Het Doof Actie Front (DAF) lanceert een petitie om de Vlaamse Gebarentaal te erkennen als officiële taal. In Vlaanderen gebruiken ongeveer zesduizend doven die taal. GRIP wil iedereen oproepen om deze petitie mee te ondertekenen. Dit kan nog tot 31 december 2004. Op 21 oktober verscheen er een artikel over de petitie in De Standaard.

Sensibiliseringsactie BCBS: Wij komen niet van Mars!

De Belgische Confederatie van Blinden en Slechtzienden lanceerde in het kader van de Internationale Dag van de Witte Stok, een sensibilisatie over de herkenbaarheid van blinde en slechtziende mensen. De campagne draagt de titel: Wij komen niet van Mars! Er werden 4400 affiches verspreid over heel Vlaanderen.

Netwerkforum VFG

Sinds kort heeft de Vlaamse Federatie Gehandicapten (VFG) een forum. Via dit forum wil VFG mensen met een handicap met elkaar in contact brengen. Zo kunnen ze samen zoeken naar oplossingen rond alledaagse 'problemen' en/of ervaringen uitwisselen. Hier zijn niet de professionelen aan het woord, maar ondersteunen mensen met een handicap elkaar. Je vindt het forum op www.netwerkforum.be. Het forum omvat discussies over allerhande onderwerpen in verband met handicap: PAB, vrije tijd, ondersteuning, hulpmiddelen,… Met al je vragen, voor meer uitleg, enz. ivm dit forum kan je terecht bij VFG, t.a.v. Nathalie Vandenbroucke 02/515 06 74 of nathalie.vandenbroucke@vfg.be .

VVA-Werkboek: Leven als (g)een ander

In de GRIP Nieuwsbrief van maart stelden we in het artikel Eigenhandig Ervaringsdeskundig Plan (EEP) en Persoonlijk Levenslang Actief Netwerk (PLAN) een aantal vooruitstrevende instrumenten voor. Verschillende Vlaamse organisaties gebruiken methodieken als Persoonlijke Toekomstplanning, EEP en PLAN, persoonlijk dossier, enz. We kondigden toen aan dat de Vlaamse Vereniging Autisme een werkboek opmaakt met getuigenissen en instrumenten over natuurlijke Sociale Netwerking. Dat werkboek is er nu. Het boek: "Leven als (g)een ander" bevat 27 verhalen van bondgenoten en 180 pagina's handleidingen, vragenlijsten en draaiboeken om creatief te werken aan netwerken. Meer info? vva@autismevlaanderen.be of 078/15.22.52.

Het Belgian Design for All Netwerk

Het Belgian Design for All Network is verantwoordelijk voor de uitwisseling van informatie en promotie met betrekking tot Design for All en e-Accessibility in België. Dit netwerk maakt deel uit van EDeAN, het European Design for all and e-Accessibility Network. BDfAN vormt één van de 15 contactcentra in Europa. Meer informatie over design for all en toegankelijkheid vind je op de infobank van GRIP bij 'Toegankelijkheid'.

Contactpagina van de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid

Op de contactpagina www.handicap.fgov.be vind je de contactgegevens van alle diensten van de Directie-Generaal Personen met een Handicap. Je vindt er eveneens verschillende formulieren voor personen met een handicap terug.

Terug naar boven

Column

Anti-Kafka 21 oktober 2004

Professor Breda heeft in 2004 een studie gemaakt over het Persoonlijk Assistentie Budget: ‘Drie jaar later: evaluatie van het PAB-gebruik’. Dit is zijn tweede studie over dit onderwerp. In 1999 deed hij dit ook in opdracht van toenmalig minister van Welzijn Wivina De Meester (CVP). De eerste studie van professor Breda en de wijze waarop die tot stand kwam, vertellen veel over de huidige studie die door professor Breda en zijn team werd gemaakt.

Na heel wat commotie en druk van mensen met een handicap zegde Wivina De Meester toe om een experiment rond PAB op te starten. Twaalf mensen konden met een PAB aan de slag. De contouren die de politieke overheid vastlegde, waren zo minimaal gesteld dat dit wel op een mislukking moest uitdraaien. Tegelijk werd ook opdracht gegeven aan professor Breda om dit experiment te onderzoeken.

De toenmalige politieke verantwoordelijken keken echter raar op dat het PAB-experiment na één jaar, voor de twaalf personen met een handicap, een denderend succes werd. De studie van professor Breda kon toen niet veel anders, hetzij wat moeizaam, beamen dat het budget om persoonlijke assistenten aan te werven en een goede ondersteuningsrelatie op te bouwen, geslaagd was.

Er werden wat randbemerkingen gemaakt in de trend van: “Dat het ging om een eerste groep gemotiveerde enthousiastelingen die maar een klein deel van de totale ondersteuningsvraag in Vlaanderen vormden.” De studie ging echter niet in op cruciale vragen als: “Hoeveel mensen vragen hierom? Is het PAB ook bruikbaar voor personen met een verstandelijke handicap? Welke instrumenten zijn er nodig om de nood aan assistentie te meten? Hoe zit het met voogdijschap en budgetbeheer bij personen met een verstandelijke handicap? Enzovoort.”

De studie bewees wat we al wisten. De ‘studie 1999 PAB’ is achteraf onbruikbaar gebleken omdat er geen enkel beleidsinstrument of beleidsgegeven werd aangebracht dat sturing kon geven. De statistieken waren op zo weinig gegevens gebaseerd dat ze niet relevant waren. Professor Breda liet toen verstaan in commentaren op zijn eigen studie dat alleen ‘elite’ gehandicapten hier gebruik konden van maken en dat dit budget zeker niet weggelegd was voor personen met een verstandelijke handicap. Grappig detail: er was tussen de 12 personen met een fysieke handicap stiekem een verstandelijk gehandicapte persoon geslopen en die bleek zeer succesvol te scoren.

In 2004 zijn intussen 670 ‘elite’ personen met een handicap aan de slag met het PAB. Er wordt geen onderscheid meer gemaakt in de toekenning tussen een fysieke of verstandelijke handicap. En er zijn nog eens 3100 personen wachtende, die ook tot die ‘elite’ willen behoren. De gebruikers van het PAB zijn erg tevreden, maar ook hun werknemers! Vijf jaar na de eerste PAB studie blijkt hiermee ongeveer niets uit te komen van de prognoses en commentaren die professor Breda eertijds maakte.

In de ‘studie 2004 PAB’ ontbreekt het opnieuw aan elementen om er beleidsmatig iets mee te kunnen aanvangen. De te verwachten conclusies, zoals gekend uit buitenlandse ervaringen, worden erin bevestigd en herhaald: “personen met een handicap zijn tevreden, er is een grotere autonomie, de werknemers zijn tevreden, de integratie is bevorderd, … enzovoort”. Een schitterend verhaal dus en zo zou men dus logischer wijze moeten concluderen dat de oorspronkelijke opzet van het PAB meer dan geslaagd is. De commentaren en interviews met professor Breda over zijn eigen studie zijn echter heel anders. Professor Breda verlaat daar het academische pad en neemt stelling, erger hij maakt zelfs verkeerde berekeningen.

Een sociologische studie die niet is geplaatst in het groter kader van inclusie, participatie, integratie en zonder economische onderbouw is gevaarlijke materie die maar al te makkelijk tendentieus wordt. Een academicus die met deze materie bezig is moet niet alleen slim zijn in de studie, maar hij moet vooral ook ‘wijs’ zijn in zijn commentaar. Zijn stellingname dat het PAB duurder is dan voorzieningen is gewoon fout, politiek beïnvloed en zet onnodig mensen tegen elkaar op. Laat ons die stelling nu eens nader bekijken:

In Noorwegen komt professor Kristjana Kristiansen na 10 jaar studie over directe financiering tot de conclusie dat dit systeem 21% goedkoper is dan gesubsidieerde ondersteuning via voorzieningen. In Wales is directe financiering (=PAB) onder meer om politieke redenen ingevoerd, omdat het goedkoper is dan voorzieningen. In Nederland hebben dezelfde financiële politieke motieven meegespeeld bij de invoering van het PGB.

In de Verenigde staten heeft de toen overwegend republikeinse senaat, onder vader Bush, berekend wat de meerkost was voor de staat wanneer mensen meer zouden integreren door grotere uitgaven te doen voor toegankelijkheid en directe financiering. Zo steeg het budget voor de zogenaamde Independent Living centers. De conclusie was niet een meerkost maar een ‘terugverdieneffect’. Mensen worden economisch actiever en hebben minder globale ondersteuning nodig, bleek uit de studie. In de studie van Breda is nergens sprake van het terugverdieneffect en uit ervaring weet ik dat dit aanzienlijk is.

Maar zelfs als we op de cijfers van Prof. Breda zelf ingaan, dan nog blijkt hij fout te zijn in zijn berekening. Gemiddeld 35u/week aan assistentie wordt gebruikt bij het PAB, dit aan een gemiddelde kostprijs van 25.000 euro/ jaar, zegt de studie. Welnu een project zelfstandig wonen (=Fokus Wonen) waar pleeghulp, gezinswerkers enzovoort over de vloer komen, heeft een kostprijs van 33.000 euro/jaar met slechts een gemiddeld van 22u ADL-assistentie als ondersteuning. Hier is de voorziening zo maar even 53 % duurder.

Daarbij is nog geen rekening gehouden met de ernst van de handicap. Volgens de studie gaat het om veelal zeer ernstig gehandicapte personen in het PAB. Als we daar bovenop nog de kwaliteit in rekening brengen, dan is de winst helemaal aan de zijde van het PAB. Ik hoor mijn collega’s in projecten ‘zelfstandig wonen’ steen en been klagen dat zij geen assistentie hebben buiten de woning, iets waar men in het PAB dus geen last van heeft volgens de studie.

Deze cijfers zijn eenvoudig op te vragen bij het Vlaams Fonds, ik ben dan ook stomverbaasd dat deze eenvoudige calculaties niet zijn gemaakt in de studie.

Maar de berekening van de ondersteuning maken zonder het emancipatorische effect in rekening te brengen, dat is pas echt voorbij gaan aan de uitgangspunten van het PAB.
Eén van de uitgangspunten was het gevoel van autonomie te vergroten en ook daar zegt de studie van professor Breda zondermeer dat dit zeker geslaagd is. Er zijn inderdaad systemen van ondersteuning te bedenken waar de autonomie minder groot is, maar zijn we dan beleidsmatig goed bezig?

Als men mij vraagt waar de grote winst zit van het PAB voor mezelf, dan vind ik dat ongetwijfeld in de goede werkrelatie en de privacy. Het me kunnen ‘thuis’ voelen ondanks een grote assistentienood. Het betekent een versterking van mijn sociaal netwerk. De mogelijkheid tot een warme partnerrelatie, omdat de druk van de assistentie niet bij mijn partner komt te liggen.

Dat het werken met PAB ondersteuning vergt, is nogal wiedes. Hiervoor zijn de broodnodige budgethoudersverenigingen in het leven geroepen en zien we dat deze stilaan op volle sterkte komen met een reële en essentiële ondersteuning voor de budgethouders.

Het was voorspeld en gewild. Door de grote bestedingsvrijheid van de PAB-middelen zouden er zich langzaam nieuwe ondersteuningsvormen ontwikkelen die inspelen op de vraag voor meer administratieve ondersteuning bij het PAB. In Herentals, in Limburg en in Gent zijn nu reeds verschillende zelfstandige initiatieven die op deze nood inspelen en schitterend werk leveren, zodat deze ‘elite’ gehandicapten zelfs geen administratieve lasten meer kennen. Dat is pas luxe.

En natuurlijk is het zo dat de budgethouder niet altijd de directe werkgever is, zeker bij personen met een verstandelijke handicap. Daar is niets verkeerd mee. Het uitgangspunt is niet het werkgeverschap geweest, maar de impact of grip hebben op het leven en dat is ook in de studie duidelijk gebleken. Een betere sturing op het leven dankzij het PAB, blijkt overweldigend waar.

Kijk eens wat het PAB allemaal teweegbrengt: inclusief onderwijs, ondersteuning op reis, ondersteuning op het werk … gewoon kunnen leven is geen elitaire zaak meer maar een evidentie.

Men kan proberen en tijdelijk ook erin slagen omwille van politieke of andere beweegredenen het PAB of de directe financiering te vertragen. Maar uiteindelijk is deze ontwikkeling niet meer te stuiten. Je hoeft maar te luisteren naar de jonge ouders van gehandicapte kinderen, de huidige revalidatiepatiënten, of de directeurs van zoveel voorzieningen. Allen wensen ze een grotere autonomie voor zichzelf, hun kinderen of hun cliënten. Directe financiering in de vorm van PAB of PGB is hier een uitstekend antwoord op.

Getuigenis: "Toen ik PAB aanvroeg, was dat omdat ik dringend oplossingen moest vinden. Tot dan toe woonde ik thuis en werd volledig door mijn ouders opgevangen. Daarna kwam er thuisverpleging omdat het te zwaar werd om alle zorg voor eigen rekening te nemen. Mijn ouders waren toen al in de zeventig... Dus, ik schreef me in op allerlei wachtlijsten: nursing, fokus, ... en ik vroeg PAB aan. PAB had de voorkeur omdat ik dan in mijn eigen omgeving kon blijven. Dit was/is heel belangrijk voor mijn sociaal leven. Ik zit in enkele verenigingen, heb een hoop vrienden en iedereen kent me waardoor ik gemakkelijk geholpen word bij kleine zaken. Als ik zou moeten verhuizen, zou ik dat allemaal kwijt zijn. Sinds ik PAB heb, woon ik zelfstandig met volgende hulp: 2 x per dag thuisverpleging, 2 x per week 3 of 4 uur gezinshulp en 1 inwonende assistent die ik slechts deeltijds kan betalen. Alle andere hulp is onbetaalde mantelzorg. Ik heb ook iemand van PWA (heel zelden voor de tuin). En soms heb ik iemand via dienstencheques maar dan heb ik minder gezinshulp, dus die twee vlakken elkaar uit. Mijn handicap is dusdanig dat ik bij alles ondersteuning nodig heb. Als ik was verhuisd en dus in een nursing of fokus of iets dergelijks had gewoond, denk ik niet dat ik de moed en het doorzettingsvermogen had gehad om naar PAB over te stappen. Doordat ik PAB kreeg, nu mijn ouders er nog zijn, kon ik het uitproberen met een vangnet.”

Terug naar boven

Sluit aan bij GRIP

Heb je voeling met onze werking en sta je achter onze standpunten, word dan sympathisant van GRIP. Het zal onze organisatie meer draagkracht geven bij het beïnvloeden van het beleid. Op deze link vind je een invulformulier. Dank !

Terug naar boven

Lees hier de vorige nieuwsbrieven

Nieuwsbrief Januari - Februari 2004
Nieuwsbrief Maart - April 2004
Nieuwsbrief Mei - Juni 2004
Nieuwsbrief Juli - Augustus 2004
Nieuwsbrief September -Oktober 2004

Terug naar boven