Voorwoord

De verkiezingen van 13 juni zijn nog niet lang achter de rug en de kaarten zijn serieus door elkaar geschud. Alhoewel het Vlaamse, en laten we niet vergeten ook Europese, verkiezingen waren hebben deze ook hun sporen nagelaten in de federale regering. De wet van de communicerende vaten sloeg toe en er ontstond een ware stoelendans. Het spreekwoord zegt ‘nieuwe bazen nieuwe wetten’. Laten we hopen dat dit enkel leidt tot nieuwe accenten en niet tot het loslaten van nieuwe visies en inzichten.

Zonder tot een klaagzang over te gaan, is GRIP toch verontrust over de volgende twee zaken. Ten eerste, wordt in het regeerakkoord wel gesproken over het wegwerken van de wachtlijsten, wat op zich natuurlijk goed is, maar wordt er een stap achteruit gezet wat betreft de implementatie van het PGB-decreet. Men spreekt over een haalbaarheidsstudie, terwijl de regering geen enkele reden heeft om te dralen. Integendeel, men kan vertrekken van een rapport van een expertengroep, dat gemaakt werd in opdracht van het kabinet Byttebier onder leiding van Kristel Gevaert, adjunct-leidend ambtenaar van het Vlaams Fonds. De opdracht van de denkcel bestond uit enerzijds het uitwerken van het PGB-concept, waarbij het concept in al zijn facetten bekeken werd, en anderzijds het uitwerken van een tijdspad voor de concretisering van het theoretisch concept met de randvoorwaarden en de knelpunten. De regering kan dus gewoon de draad opnemen en verder bouwen op dit rapport om werk te maken van de implementatie van het PGB. Een tweede verontrustende zaak gaat over het gelijkekansenbeleid. Zal de groep van personen met een handicap deel uitmaken van een actief en innoverend horizontaal beleid, dat zich niet enkel beperkt tot toegankelijkheid, maar Gelijke Kansen opentrekt tot alle domeinen van het maatschappelijk leven (uiteraard voor wat betreft de Vlaamse bevoegdheden)? Of, zal het gelijkekansenbeleid ten aanzien van personen met een handicap teruggedrongen worden naar welzijn alleen, wat haaks staat op de ontstaansreden en visie van GRIP inzake een modern en vooruitstrevend beleid ten aanzien van personen met een handicap.

Voor GRIP is er dus heel wat werk aan de winkel. Er zijn al beginnende contacten gelegd met de diverse kabinetten om duidelijkheid te krijgen over hun intenties en natuurlijk met de bedoeling de beleidsopties te beïnvloeden. Dit gebeurt op basis van de uitgewerkte visies van GRIP inzake gelijkekansenbeleid, welzijn, tewerkstelling, onderwijs, … Het belooft zeker een boeiende tijd te worden en voor GRIP zal het in zekere zin een test worden voor wat betreft onze deskundigheid, kennis en geloofwaardigheid. Want, in december van dit jaar bestaat GRIP vier jaar. Het is aan ons om te bewijzen dat we uit onze kinderschoenen gegroeid zijn.

Hou de volgende nummers van onze nieuwsbrief zeker in het oog. We houden je up to date.

Viviane Sorée, voorzitster GRIP

Terug naar boven

Update van het politieke landschap

Samenstelling regering

Op de vooravond van de Vlaamse Feestdag stelt formateur Yves Leterme (CD&V) het regeerakkoord aan het publiek voor. Eén dag later mag hij zich Minister President van de Vlaamse Regering noemen. Partijgenoot Inge Vervotte is de nieuwe minister van Welzijn, Volksgezondheid en het Gezin. Kathleen Van Brempt neemt de bevoegdheden Mobiliteit, Sociale Economie en Gelijke Kansen op. Haar SP.a collega Frank Vandenbroucke wordt minister van Werk, Vorming en Onderwijs. GRIP verzocht de ministers om een ontmoeting.

Regeerakkoord = te behoudsgezind

Het Vlaamse Regeerakkoord 2004-2009 zelf is een lijvig document geworden. GRIP neemt midden juli het regeerakkoord onder de loep en maakt hier een evaluatie van. Ook De Standaard kijkt kritisch naar het regeerakkoord. Gedurende twee weken komt elke dag een hoofdstuk aan bod. Op 5 augustus verschijnt de bijdrage over Zorg. Guy Tegenbos laat Viviane Sorée als voorzitster van GRIP aan het woord. Zij stelt dat het regeerakkoord te behoudsgezind is.

Probleem met de begroting van het Vlaams Fonds

Begin augustus trekt het Vlaams Fonds aan de alarmbel. Er is geld tekort voor de terugbetaling van hulpmiddelen. Eind augustus zal het geld hiervoor op zijn. Er is 9,6 miljoen euro extra nodig.

Gezocht: Gelijke Kansen voor personen met een handicap

De verdeling van de bevoegdheden onder de ministers krijgt een vervelend staartje. GRIP vindt nergens de bevoegdheid ‘gelijke kansen voor personen met een handicap’ terug. De minister voor Gelijke Kansen Kathleen Van Brempt is bevoegd voor de coördinatie van het globaal gelijkekansenbeleid en voor gelijke kansen voor holebi’s en de thema’s gender en toegankelijkheid.
Beperkt het gelijkekansenbeleid voor personen met een handicap zich dan enkel tot toegankelijkheid of ziet de minister dit ruimer? Of is het gelijkekansenbeleid voor personen met een handicap nu een bevoegdheid van de minister van Welzijn geworden? Nadat een telefoontje naar het kabinet Van Brempt ons onvoldoende duidelijkheid geeft, stuurt GRIP een persmededeling de wereld in. Wij hopen binnenkort meer duidelijkheid te krijgen over de situatie.

Federale stoelendans

Ook bij de federale regering leggen begin juli nieuwe ministers hun eed af. Dit komt doordat Frank Vandenbroucke, Kathleen Van Brempt, Fientje Moerman en Bert Anciaux het federale schip verlaten en hun eed afleggen als kersverse Vlaamse ministers.
We verwelkomen o.a. Karel De Gucht, Renaat Landuyt en Els Van Weert in een (vernieuwde) federale regering.
Isabelle Simonis wordt als staatssecretaris voor het Gezin en Personen met een Handicap opgevolgd door Gisèle Mandaila Malamba (MR).

Tot slot: de volgende mensen kregen een kaartje met gelukwensen van GRIP…

Helga Stevens
Zij wordt met 17.870 stemmen rechtstreeks verkozen als Vlaams volksvertegenwoordiger namens de N-VA. Helga is de eerste en enige dove advocate in België. Zij is tevens directrice van the European Union of the Deaf. (EUF)

Stéphanie Anseeuw
Stéphanie komt als opvolger de Senaat binnen en is de eerste senator in een rolstoel. Zij is voorzitster van het OCMW in Koksijde. Net als Helga kwam Stéphanie naar aanleiding van haar eedaflegging uitgebreid in het nieuws. Haar eerste verwezenlijking? Door haar komst is de Senaat nu een stuk toegankelijker.

Wij hopen dat beide dames samen met GRIP verder werk kunnen maken van Gelijke Rechten en Kansen voor personen met een handicap.

Terug naar boven

Hoe zit het ondertussen ook alweer met het Persoonsgebonden Budget (PGB) in Vlaanderen ?

De Nederlandse regering zet eenzijdig het mes in het Nederlandse PGB-stelsel

In Nederland hadden gebruikersorganisaties het afgelopen jaar erg te lijden onder de bezuinigingswoede van de regering Balkenende. Het overlegmodel (het indertijd internationaal bewonderde ‘Poldermodel’) wordt zwaar aangetast door bezuinigingen die zowel de ledenorganisaties als de koepel CG-Raad (de Nederlandse koepel van gehandicaptenorganisaties) treffen.

65.000 mensen maken in Nederland gebruik van een PGB-budget. Het stelsel deelt echter in de klappen: eenzijdig sloot de bevoegde staatssecretaris een convenant af met de koepels van zorginstellingen, die traditioneel het PGB als concurrentie voor hun zorgaanbod zagen. De gebruikers werden bij dit overleg niet betrokken. Een eerste stap is de invoering van een subsidieplafond, tot een maximaal bedrag kan er in de toekomst maximaal aan PGB worden besteed. Dit beperkt natuurlijk het aantal budgetten ... wat op zijn beurt wachtlijsten in de hand zal werken.

Voor Vlaanderen is dit geen vreemd gegeven, wij zijn niet bekend met open-end financiering, maar wat veel onrustwekkender is is dat staatssecretaris Ross de mogelijkheden onderzoekt om PGB verder te beperken.

Meer uitleg vind je in een persbericht van 30 augustus van de Nederlandse budgethoudersvereniging Per Saldo.

Terug naar boven

Laat u niet verblinden door het Fata Morgana van de tegoeden

Een jaar geleden stelde vzw Opvang Tekort aan toenmalig Vlaams minister van Welzijn Byttebier, tijdens het radioprogramma ‘Voor de Dag’, voor om de wachtlijsten weg te werken door het dringend bijbouwen van infrastructuur. De middelen hiervoor zou de vereniging putten uit een daarvoor opgericht fonds waar ouders en/of voogden van mensen met een verstandelijke handicap obligaties kunnen aankopen met de spaartegoeden van deze groep. De gelden worden dan gebruikt voor het bouwen van voorzieningen.

Heel wat organisaties, zoals het Gehandicaptenfront [Bekijk PDF] [Bekijk tekst], reageerden prompt tegen dit voorstel. Ook GRIP verspreidde een persartikel [Bekijk PDF] [Bekijk tekst]. Ondertussen blijkt dat dit voorstel blijft circuleren, wat leidt tot heel wat verwarring, en zelfs tot de eerste instellingen die deze draad opnemen.

Heel wat punten van een dergelijke denkpiste zitten scheef… de belangrijkste zijn echter:

GRIP verwelkomt het engagement in het recente regeerakkoord om de beloften van de voorgaande Vlaamse Regering onverkort uit te voeren. De organisatie roept de nieuwe politieke verantwoordelijken op zich niet te laten verlokken door deze schijnbare pot klatergoud aan het einde van de regenboog. Dit voorstel zou niet alleen een nieuwe ongelijkheid invoeren maar ook voorgoed het principe van solidariteit van onze samenleving met mensen met speciale noden – zonder onderscheid - ondergraven.

Terug naar boven

Interview met het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding over discriminatie op grond van handicap

De antidiscriminatiewet trad op 27 maart 2003 in werking. De dienst niet-raciale discriminaties van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding werd bevoegd voor de nieuwe discriminatiegronden die deze van racisme aanvulden. Sinds augustus 2003 is deze dienst operationeel.

In mei publiceerde het Centrum zijn jaarverslag 2003.

Enkele feiten uit het Jaarverslag van het Centrum op een rij: Er werden in 2003 267 dossiers geopend. De meest voorkomende discriminatiegrond is Handicap (30,5%). Op nummer twee staat de Gezondheidstoestand (19,1%). Samen zijn deze goed voor meer dan de helft van alle klachten waarvoor de Dienst niet-raciale discriminatie bevoegd is. Als we de discriminatie op grond van Handicap van nabij bekijken stellen we vast dat de meeste klachten gaan over toegankelijkheid, tewerkstelling en over de reglementeringen van de uitkeringen en de belastingen van personen met een handicap. Bij Gezondheidstoestand staat het aantal klachten over verzekeringen op één, opnieuw gevolgd door tewerkstelling. Het volledige jaarverslag vind je op http://www.diversiteit.be

Voor GRIP was de publicatie van het Jaarverslag dé gelegenheid om een interview af te nemen van Dirk De Meirleir, coördinator van de dienst niet-raciale discriminaties.

Vraag: Is het aantal klachten groter dan verwacht?

We konden een jaar geleden natuurlijk niet in een kristallen bol kijken maar het voldoet wel ongeveer aan mijn verwachtingen. We stellen vast dat er geen echt piekmoment was waarna het aantal klachten drastisch naar beneden ging. De klachten komen binnen aan een gelijk ritme. Er was geen sprake van een hype. Momenteel werken we met negen mensen op de dienst en we hebben onze handen nog steeds vol. Het aantal klachten over leeftijdsdiscriminatie zal gezien de vergrijzing in de toekomst waarschijnlijk nog stijgen.

Vraag: Hoe bereiken de klachten jullie?

Er zijn drie manieren waarop een klacht ons bereikt. Ten eerste zijn er mensen die telefonisch met ons contact opnemen. Een tweede groep bereikt ons per e-mail maar dat zijn dan meestal reacties op de actualiteit of infovragen. Tot slot is er een minderheid van mensen die bij ons over de vloer komt. We hebben geen vaste visitedag dus de mensen maken best op voorhand een afspraak.

Naast de 267 dossiers die er geopend zijn krijgen we nog veel infovragen. Ook voor deze vragen trekken we de nodige tijd uit.

Vraag: Hoe verklaart u het grote aantal klachten over discriminatie op grond van handicap?

De emancipatie van de doelgroep zal zeker een rol spelen: Is men zich bewust van de discriminatie en durft men dit aanklagen? Het is echter ook te danken aan het feit dat er zoveel verenigingen van personen met een handicap actief zijn. Dit zijn vaak goed georganiseerde verenigingen die hun leden geïnformeerd hebben over de nieuwe wetgeving. Een aantal verenigingen zijn ook meldpunten waar klachten kunnen ingediend worden. Hun leden bellen hen op en de meldpunten geven na een eerste schifting de klachten aan ons door die zij zelf niet kunnen behandelen.

Vraag: Verwachtte men op voorhand niet dat er meer zaken aanhangig zouden gemaakt worden bij het gerecht?

Op dit ogenblik lopen er slechts drie zaken bij het gerecht. Maar dat wil niet zeggen dat de 264 andere dossiers in de schuif blijven liggen. De behandeling van een dossier ziet er als volgt uit: Als een klacht bij ons binnenkomt, vragen we eerst zoveel mogelijk informatie op. We beginnen dan met te achterhalen of het om discriminatie gaat op basis van handicap, gezondheidstoestand, seksuele geaardheid, geloof of levensbeschouwing, leeftijd, fysische eigenschap, burgerlijke staat of geboorte. Enkel daarvoor zijn wij bevoegd. In 2003 waren we voor 52 van de 276 klachten onbevoegd. Een andere voorwaarde is dat de inbreuk gebeurd is na 27 maart 2003, de dag waarop de wet in werking trad. Tot slot moeten er ook voldoende elementen zijn die de discriminatie aantonen.

Uiteindelijk blijkt minder dan 20% van alle klachten te voldoen aan de beschrijving en voorwaarden in de antidiscriminatiewet. Het is niet zo dat we met al die klachten automatisch naar het gerecht stappen. Via bemiddeling en verzoeningen kunnen we ook tot een oplossing komen. En het is in de eerste plaats het komen tot een oplossing dat telt.

Als wij door het aantal klachten merken dat een probleem structureel is, zoals bvb. het geval is bij de verzekeringen, dan signaleren wij dit bij de overheid.

Vraag: Kun je iets meer vertellen over de drie rechtszaken die nu lopende zijn?

Er is een zaak over een homokoppel dat in elkaar geslagen werd terwijl er beledigingen over hun geaardheid geuit werden door de geweldplegers. Een andere zaak gaat over een homokoppel dat te horen kreeg niet te kunnen huren door hun geaardheid. Hier zijn we in beroep moeten gaan. We kregen in eerste aanleg ongelijk omdat de verantwoordelijkheid werd doorgeschoven. De rechter interpreteerde de antidiscriminatiewet ook veel te eng als het ging over de bewijslast. Dit moesten we wel aanvechten zodat er geen precedent geschapen wordt.
Het is van belang niet over één nacht ijs te gaan voor we naar de rechtbank stappen.

Ten slotte is er nog een rechtszaak lopende over indirecte discriminatie op grond van handicap. Het gaat over een meisje dat met haar blindgeleide hond geweigerd werd in een horecazaak. Die zaak ontkent achteraf alles. Wij willen dat ze de feiten erkennen en dat zulke feiten zich niet meer herhalen.

Bedankt voor de tijd en veel succes met de lopende rechtszaken.

Terug naar boven

EHBOB … of 'Eerste Hulp Bij Ongelijke Behandeling'

De informatie op een website hoort af en toe te worden uitgeborsteld en geactualiseerd. Tijdens de afgelopen maanden werd de GRIP-website inhoudelijk stevig vernieuwd. Tegen het einde van dit jaar wordt er ook nog structureel aan gesleuteld zodat hij makkelijker te gebruiken wordt, en komen er ook enkele nieuwe mogelijkheden bij.

Het wordt een nieuw onderdeel op die aangepaste site maar we stellen je nu graag al de webpagina ‘Eerste Hulp Bij Ongelijke Behandeling’ voor.

GRIP is heel actief op vlak van beleidswerk en beeldvormingscampagnes maar de organisatie doet niet aan individuele dienstverlening. We verwijzen mensen met vragen om ondersteuning dan ook zo goed mogelijk door naar de juiste overheidsdienst, een andere gebruikersorganisatie van mensen met een handicap of een gelijke kansenorganisatie.

Op deze webpagina vind je de kanalen terug langs waar je op vlak van welzijn, onderwijs, werk, de jungle van de overheid, openbaar vervoer, verzorging van patiënten, enz. je rechten kan afdwingen en discriminatie kan aanklagen. We geven ook telkens aan wie je daar bij kan ondersteunen, want heel veel problemen kunnen (best!) worden opgelost via bemiddeling.

We houden deze pagina graag met jouw hulp op punt, dus aanvullingen en opmerkingen zijn zeker welkom!

Terug naar boven

Voorstelling van 'supported employment'

Wat is supported employment?

Supported employment is een methodiek ontwikkeld om mensen met een (vaak ernstige) verstandelijke of psychische handicap te ondersteunen bij het uitvoeren van een reguliere (niet beschutte) betaalde baan. Het ontstond eind jaren ’70 in de Verenigde Staten als alternatief voor beschutte werkplaatsen en dagcentra.

Centraal bij deze methodiek staan de volgende elementen:

• de individuele begeleiding van de persoon met een handicap
• de opleiding gebeurt op de werkplek (on-the-job)
• in een betaalde job in een gewone (reguliere) werkomgeving

Bij supported employment kan de persoon met een handicap tijdens het werk beroep doen op individuele begeleiding, in de vorm van ondersteuning van een persoonlijke begeleider of “jobcoach”. Deze kan de persoon met een handicap ondersteunen bij het aanleren van de benodigde werkattitudes en beroepsvaardigheden, aspecten met betrekking tot sociale wetgeving, veiligheid… Naast de begeleiding van de persoon met een handicap, kan deze ook de begeleiding opnemen van de collega’s op de werkplek.
De begeleiding kan gebeuren door een externe begeleider, maar kan ook intern door een medewerker van het bedrijf gebeuren. Belangrijk is dat de coaching ononderbroken gebeurt en zolang als nodig is. De intensiviteit van de begeleiding is aangepast aan de ondersteuningsbehoefte van de persoon en neemt af wanneer deze meer zelfstandig zijn taken kan vervullen.

De vereisten van een job verschillen van werkplek tot werkplek en zijn moeilijk na te bootsen in opleidingscentra. Dit maakt de overgang van de opleiding naar het werk in het reguliere circuit voor mensen met een verstandelijke handicap moeilijk. De vaardigheden en kennis die nodig zijn voor de specifieke job worden daarom bij supported employment aangeleerd op de werkvloer. Het vinden van een reguliere job is hier dus niet het eindpunt maar een noodzakelijke eerste stap voor een succesvolle vorming. Een derde belangrijk kenmerk van de methodiek is dat de begeleide personen werken in een betaalde reguliere job. Zij ontvangen minstens het minimumloon en werken in een gewoon bedrijf of bij de overheid.

De buitenlandse ervaringen met de methodiek zijn zeer positief. Uit onderzoek blijkt dat mensen die via supported employment werken meer verdienen, een grotere sociale integratie ervaren en meer tevreden zijn met hun job dan mensen die werken in een beschutte werkplaats.

In theorie worden er (meestal) vijf stappen onderscheiden. In de praktijk kunnen deze wel eens door elkaar lopen. 1. Kennis van de persoon en zijn mogelijkheden (beroepsprofiel) Het belangrijkste doel van het opstellen van een beroepsprofiel is het verzamelen van genoeg informatie over de voorkeuren en vaardigheden van de persoon met een handicap, zodat er gezocht kan worden naar een job die bij de persoon past. 2. Zoeken naar een geschikte job In deze fase wordt er gezocht naar een job die overeenkomt met de voorkeuren en mogelijkheden van de persoon met een handicap. De begeleider gebruikt zijn kennis van de lokale arbeidsmarkt en benadert potentiële werkgevers, zoekt mogelijke jobs, biedt de persoon met een handicap verschillende keuzes aan en initieert de eerste stappen om een job te verwerven. 3. Job analyse en plaatsing Om een goede tewerkstelling te realiseren is het belangrijk dat de vaardigheden van de persoon overeen komen met de vereisten van de job. Een formele job analyse is nodig om de vereisten van de potentiële job te kennen. Het naast elkaar leggen van de vaardigheden van de persoon (uit het beroepsprofiel) en de vereisten van de job (uit de job analyse), kan bepaalde opleidingsnoden detecteren. 4. Opleiding op de werkvloer Ondersteuning op de werkvloer op maat van de persoon met een handicap is in deze fase het doel. Ondersteuning door een collega wordt gezien als het meest effectief en verstoort het minst de normale gang van zaken. Het best worden de werkgever en de collega’s hierin ondersteund. Wanneer dit niet kan of wanneer de persoon met een handicap intensievere opleiding nodig heeft, is de ondersteuning van een job – instructeur de beste manier. 5. Begeleiding en opvolging Sommige personen met een handicap zullen blijvend nood hebben aan aanvullende ondersteuning om zich aan te passen aan veranderingen aan het werk of in hun loopbaan. Hopelijk krijgen ze hierbij hulp van hun collega’s en werkgever, maar best wordt er contact gehouden tussen de externe dienst (die de werknemer via de methodiek van supported employment bij de werkgever plaatste) en de werknemer en werkgever om op geregelde tijdstippen de situatie te evalueren en bij te sturen.

Supported employment in Vlaanderen?

Vlaanderen hinkt achterop als het gaat over de persoonlijke ondersteuning van mensen met een verstandelijke of psychische handicap in een reguliere “betaalde” baan. Enkel zolang iemand in opleiding is kan dit, maar daarna niet meer. Van “supported employment” is dus geen sprake.

Wel wordt er een soortgelijke methodiek gehanteerd voor mensen die onbetaald werk verrichten vanuit de projecten arbeidszorg of begeleid werk (aangezien het hier om onbetaald werk gaat, kunnen we niet spreken van supported employment!).

Beleidsmakers zijn zich bewust van deze leemte. In de gemeenschappelijke platformtekst [Bekijk PDF] [Bekijk tekst] van de Rondetafelconferentie van 2 december 2003 wordt ‘supported employment’ door gebruikersorganisaties, overheid en sociale partners dan ook gezien als “een belangrijk te ontwikkelen beleidsinstrument voor de ondersteuning van de integratiekansen van personen met een arbeidshandicap.”

Standpunt van GRIP

Betaald werk in een gewoon bedrijf of bij de overheid voor zoveel mogelijk mensen met een handicap is het streefdoel. GRIP pleit er dan ook voor om het genomen engagement uit de platformtekst snel in daden om te zetten en werk te maken van een regelgeving die het mogelijk maakt voor mensen met een verstandelijke of psychische handicap om in een reguliere werkcontext met persoonlijke ondersteuning betaald “begeleid” werk te verrichten.

De huidige vorm van begeleid werk (= onbetaald) en arbeidszorg, zien wij niet als een “werkvorm” omdat er geen loon aan verbonden is. Het zijn zorgvormen (en behorend tot het beleidsdomein Welzijn) die tegemoet komen aan de noden van mensen die niet terecht kunnen in een beschutte werkplaats of in de reguliere arbeidsmarkt. GRIP spreekt, om te benadrukken dat het om een zorgvorm gaat (en niet over werk!), dan ook liever over arbeidszorg dan begeleid werk.

Onze werkgroep werkgelegenheid buigt zich op dit moment over verschillende vormen van persoonlijke ondersteuning op het werk: persoonlijke assistentie, hulp van collega’s, loopbaanbegeleiding, assistentie van een tolk,… Persoonlijke ondersteuning via de methodiek van supported employment maakt hier deel van uit.

Bronnen

Puolanne M. & Sariola L. (2000), Quality in Supported Employment, The Service Standard, Vates Foundation, Finland.

Beyer S., Hedeboux G. & Samoy E, LABOr Project: Reflections on Good Practice in Vocational Training and Employment for People with Learning Disabilities, 1st draft march 2004

Terug naar boven

Persoonlijke assistentie op het werk

De werkgroep werkgelegenheid van GRIP gaf aan jurist Jos Huys de opdracht om onderzoek te doen naar de mate waarin de huidige ondersteuningsmaatregelen de persoon met een handicap de mogelijkheid geven om zelf zijn of haar persoonlijke assistentie op het werk te organiseren. Dit past binnen de werkzaamheden van de werkgroep rond persoonlijke ondersteuning op het werk. Het resultaat hiervan is het document “persoonlijke assistentie op het werk” [Bekijk PDF] [Bekijk tekst]

De onderzoeker stelt in deze studie vast dat de bestaande ondersteuningsmaatregelen voor personen met een handicap volstrekt ontoereikend zijn voor de financiering van persoonlijke assistentie op het werk. Hij ziet zich hierdoor genoodzaakt om een voorstel uit te werken dat de benodigde juridische grondslag creëert: het Persoonsgebonden Budget Arbeid (PGB-arbeid).

De onderzoeker doet de volgende 10 aanbevelingen voor de invoering van een systeem van PGB-arbeid in Vlaanderen:

Interview met het Vlaams Patiëntenplatform over verzekeringen

Aan de vooravond van het nieuwe schooljaar ontmoeten wij Ilse Weeghmans. Zij is de coördinator van het Vlaams Patiëntenplatform (VPP). Het VPP is een onafhankelijke koepelorganisatie van 80 patiëntenverenigingen uit Vlaanderen. Patiëntenrechten, onafhankelijk klachtrecht voor patiënten, toegankelijkheid van zorg en gelijke kansen zijn belangrijke aandachtspunten in de werking.

Vraag: Waarom zijn jullie over het thema verzekeringen beginnen werken?

Het zijn de patiënten en hun vertegenwoordigers zelf die dit thema aanreikten. Zij beslisten in de stuurgroep van het VPP dat dit een prioriteit moest worden. Er kwamen over dit probleem regelmatig klachten binnen bij het VPP en de ledenorganisaties. We zijn ondertussen twee en een half jaar bezig met het thema. Een studiegroep bracht de problemen eerst in kaart. Daarna startten we met de opmaak van een knelpuntennota. [Bekijk PDF] [Bekijk tekst]. Dit vormde de basistekst voor de Ronde Tafelconferentie die het Vlaams Patiëntenplatform op 26 maart 2004 organiseerde.

Vraag: Wat is het probleem met die verzekeringen?

Mensen met een ziekte of handicap kunnen eerst en vooral heel moeilijk een verzekering krijgen. Het gaat over een hospitalisatieverzekering, schuld- saldoverzekering, reisverzekering en een familiale verzekering,… Zij worden geweigerd, juist omwille van hun ziekte, omwille van hun handicap. De verzekeraars vinden het een te groot risico.

Als ze toch een verzekering kunnen afsluiten bevat die vaak een aantal uitsluitingen. Bvb. dat hun ziekte niet in aanmerking komt in het geval zij voor die ziekte zouden worden opgenomen.
En wij stellen ook wanpraktijken vast. We spreken over schijnverzekeringen. De verzekeraars bieden verzekeringen aan waarvan de verzekerde denkt dat hij/zij verzekerd is terwijl dit niet zo is. Dit blijkt dan, te laat, bij een schadeongeval of opname. De verzekeraars moeten duidelijker zijn en een eenvoudig taalgebruik hanteren.

Ten derde merken wij dat op medische vragenlijsten vragen staan die eigenlijk niet kunnen, bvb. over de genetische voorgeschiedenis.

Het is ook zo dat verzekeringen steeds vaker onbetaalbaar worden. Door het aanbieden van een verzekering met een enorme bijpremie is het vaak onmogelijk om de premie jaarlijks te betalen zodat het in feite neerkomt op een ‘beleefde weigering’. We zien dat probleem vooral bij schuld- saldoverzekeringen. Dit is een verzekering ter waarborg van een lening bij de aankoop van een huis. We zien dat als iemand van de partners ziek is of een handicap heeft, er sprake is van bijpremies van 200, 300,400% of meer. Dit is onbetaalbaar.

Vierde probleem is dat van de collectieve verzekeringen. Dit is een verzekering die afgesloten wordt voor alle werknemers van een bedrijf. Deze verzekering geldt voor het hele gezin van de werknemer. Maar we zien dat als één van de gezinsleden ziek wordt en het huis uit wil op zijn 25ste, of die werknemer wordt ontslagen en die verzekering wordt daardoor ook stopgezet, er problemen zijn bij het verder zetten van die verzekering.

Vraag: Hoe hebben jullie deze problemen voor het eerst bekend gemaakt?

Ter voorbereiding van de Ronde Tafelconferentie Verzekeringen spraken we verzekeraars, parlementsleden en deskundigen. Wij kaartten toen de problemen aan. Hierover gingen we met hen in gesprek..

Vraag: Waren de verzekeringsmaatschappijen op de hoogte van de problemen en wat was hun reactie?

Ze wisten dat er problemen waren en zijn met ons open het gesprek aangegaan om te kijken wat er mogelijk is. Tijdens de Ronde Tafelconferentie bleek dat zij het probleem erkennen wat een belangrijke stap was. Daarvoor kregen wij dikwijls te horen ‘ja maar, het gaat maar over 1 specifiek geval’ of ‘dit is een uitzondering’. Terwijl het eigenlijk over een hele groep van mensen gaat. Zij gaven dat naar aanleiding van de Ronde Tafelconferentie voor het eerst echt toe en stonden open voor overleg en samenwerking.

Vraag: Wat is jullie evaluatie van de Ronde Tafelconferentie?

We zien dit zowel als een eindpunt als een beginpunt. Een eindpunt van de werkzaamheden van vele vrijwilligers, de studiegroep verzekeringen. Die zijn niet gestopt maar het was voor hen een hoogtepunt, het eindpunt van hun werk van het in kaart brengen van alle problemen.

Maar er zijn nu nog geen oplossingen, dus is het een beginpunt voor het proces om tot een oplossing te komen. Het was de eerste keer dat alle partners aan tafel zaten. De standpunttekst werd door iedereen aanvaard als discussietekst en de verzekeraars erkenden dat er problemen zijn. We zijn de hele week van de Ronde Tafelconferentie in de pers geweest. De problematiek is dus ook bekender gemaakt naar een groter publiek.

Vraag: Merken jullie een evolutie in het aantal klachten sinds het thema in de pers kwam?

Het aantal klachten is even hoog maar er bellen nu meer mensen op voorhand met concrete vragen ‘ik ben ziek en ik wil een verzekering afsluiten. Hoe pak ik dit best aan? ’. Wat wij dan doen is adviseren.

Vraag: Zijn er grote verschillen tussen de verzekeringsmaatschappijen?

Er zijn natuurlijk verschillen maar wij noemen geen namen over goede en slechte praktijken van verzekeraars. Wat wij wel doen is mensen de tip geven om verschillende verzekeringsmaatschappijen aan te schrijven en een antwoord af te wachten. Als verschillende verzekeringsmaatschappijen onduidelijk weigeren moet je een betere motivering vragen. Afhankelijk van de inhoud van de motivatie kunnen we de mensen dan eventueel aanraden om contact op te nemen met het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en racismebestrijding voor het neerleggen van een klacht. OPLOSSINGEN Vraag: Het probleem erkennen is één ding. Het probleem oplossen is de belangrijkste stap. Kwamen er naar aanleiding van de Ronde Tafelconferentie oplossingen uit de bus?

Ilse Weeghmans van het VPP: 'Wij verwachten op 1 januari 2005 concrete resultaten.'

In de week van de Ronde Tafelconferentie besliste de superministerraad van Raversijde om enkele knelpunten op te lossen. Toen heeft de politiek een eerste stap gezet. De verzekeraars zelf maakten geen concrete engagementen bekend maar waren wel bereid om mee te denken over oplossingen.

Er werd vanuit het kabinet Moerman initiatief genomen voor de start van een overleg. De verzekeraars, kabinetsmedewerkers, mutualiteiten, administratie economie maar ook het Vlaams Patiëntenplatform, LUSS (Ligue des Usagers des Soins de Santé) en het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding maken deel uit van een werkgroep die zich over de problematiek buigt.

Vraag: Die werkgroep kwam waarschijnlijk al een aantal keer samen sinds maart. Hoe loopt dit overleg?

De werkgroep is in juni voor het eerst samengekomen. We hebben tijdens de eerste drie vergaderingen de problemen in kaart gebracht. Daar zijn we nu mee klaar en we gaan de volgende vergaderingen werk maken van de oplossingen. De eerstvolgende vergadering gaat over de weigering van een verzekering omwillen van ziekte of handicap . We kijken uit naar de voorstellen van de verzekeraars. Voor 1 januari 2005 willen we tot echte oplossingen komen.

Vraag: Daarnaast beloofde Minister Moerman naar aanleiding van de Ronde Tafelconferentie een wetsontwerp. Waarover gaat het?

De Minister maakte in de pers het plan bekend om via de wetgeving drie problemen aan te pakken.

Concreet: ‘Ik sluit een verzekering af, heb op dat moment hoofdpijn, twee jaar later wordt de diagnose gesteld van hersentumor en de verzekeraar weigert de afgesloten hospitalisatiepolis uit te voeren. Reden? De verzekeraar beweert dat ik eigenlijk al had kunnen weten dat er een probleem was, gezien mijn hoofdpijn.’

Vraag: Hoe ver staat het met de uitvoering van deze beloftes?

Minister Moerman had beloofd om voor de zomer met een initiatief te komen. Ondertussen is er een nieuwe federale minister van Economie. Minister Verwilghen werkt verder aan het voorontwerp.

Ook enkele parlementsleden zijn betrokken bij het thema. Simonne Creyf van de CD&V organiseerde over het onderwerp een hoorzitting in de commissie Handels- en Economisch Recht, Bedrijfsleven. Greet van Gool en Anne Marie Baecke van de SP.a werken aan een wetsvoorstel dat de gezondheidstoestand uitsluit als criterium bij het toekennen en weigeren van verzekeringen. Hopelijk vernemen we hier na het parlementaire verlof meer over.

SAMENWERKEN

Vraag: Werken jullie samen met de consumentenverenigingen? Het gaat hier deels ook over de kleine lettertjes in contracten.

We hebben al gesprekken gehad met Test Aankoop en merken dat we dezelfde problemen aankaarten. Test Aankoop had voordat wij met de problematiek naar buiten kwamen zelf al heel wat gedaan. Het is zo dat zij wat betreft hospitalisatieverzekering een heel aantal verzekeraars hebben aangesproken over o.a. polisvoorwaarden en medische vragenlijsten. Degene die niet bereid waren om hun polis aan te passen hebben zij voor de rechter gedaagd. Het ging om drie processen tegen verzekeraars die Test Aankoop gewonnen heeft.

Vraag: Er is ook een samenwerking met het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Hoe verloopt die samenwerking in de praktijk?

Die verloopt zeer goed. Er zijn goede contacten. Als wij concrete vragen krijgen van personen met een handicap of ziekte over verzekeringsproblemen, en het gaat om een weigering van verzekering of uitbetaling van polis omwille van een ziekte of handicap stellen wij hen altijd voor om klacht neer te leggen bij het centrum. Want dan wordt dit in de statistieken opgenomen. Dat is belangrijk om een zicht te krijgen op de ernst van het probleem. Wij blijven ook hopen op dossiers met voldoende bewijsstukken zodat een precedent via een rechtszaak de mentaliteit van de verzekeraars kan wijzigen.

WINST

Vraag: Het gaat over privé-verzekeringen. Is het niet naïef om te denken dat daar andere maatstaven gaan tellen dan de winst? Daar is het een verzekeraar toch om te doen?

Het is inderdaad zo dat verzekeraars private ondernemers zijn. En dat zij winst willen maken. De overheid verplicht dit trouwens. Er is vastgelegd dat elke verzekeringstak winstgevend moét zijn. Hier wordt controle op uitgeoefend. Het is niet aan ons om dé oplossing uit te vinden. Ik denk wel dat de overheid en de verzekeraars de handen in elkaar moeten slaan en samen naar een oplossing moeten zoeken. De overheid kan via de wetgeving wel degelijk beperkingen opleggen aan privé-verzekeraars.

Daarnaast stellen we een enorm maatschappelijk probleem vast als we zien dat bijna twee op drie mensen een private hospitalisatieverzekering heeft en personen met een handicap of ziekte die niet krijgen. De sociale zekerheid schiet voor hen tekort als opvangnet. Er moeten daar ook oplossingen gezocht worden.

Vraag: Wat is jullie mening over de steeds stijgende nood aan privé-verzekeringen?

Wij blijven zeggen dat sociale zekerheid, de eerste pijler van onze gezondheidszorg, nog verder uitgebreid moeten worden. De tekorten in de sociale zekerheid, de verminderde terugbetaling voor mensen met een handicap en ziekte blijven wij bestrijden.

Vraag: Is dit niet in tegenstelling met de gangbare stelling dat het huidige systeem van sociale zekerheid niet langer betaalbaar is?

Ik denk dat als we kiezen voor een solidaire maatschappij we ook personen met een handicap of ziekte mee moeten kunnen en zo min mogelijk financiële lasten van hun ziekte of handicap mogen ondervinden. Zij moeten volwaardig kunnen participeren aan het gewone leven, net zoals iedereen.

Dat laatste is iets waar GRIP het alleen maar volmondig mee eens kan zijn.

Op het einde van de Ronde Tafelconferentie over verzekeringen stelde Chris De Nijs, moderator van dienst, de vraag hoe het zit met de belangenverdediging van de patiënten. Wie neemt het voor hen op? De mening van het VPP: Vlaanderen heeft nood aan een onafhankelijk patiëntenplatform dat enkel voor de belangen van de patiënten opkomt. De patiënten zelf moeten hieraan participeren. We stellen vast dat de mutualiteiten verschillende rollen op zich nemen, zowel de rol van controleur in de ziekteverzekering als de rol van verzekeraar, dat hebben we duidelijk gemerkt op de Ronde Tafelconferentie. In derde instantie vertegenwoordigen zij ook de patiënt. Voor een aantal dossiers hebben wij dan ook gelijklopende belangen maar in andere dossiers zoals bij het thema de verzekeringen, merken wij dat ze aan de andere kant staan. Op dit moment zijn zij verzekeraar en is het moeilijk om tegelijk de belangen van de patiënt te vertegenwoordigen. Wordt het VPP erkend als gesprekspartner? Wij moeten onze plaats nog altijd opeisen. Soms lukt dit, soms niet. Soms is het vanzelfsprekend dat wij mee aan tafel zitten soms ook niet. Het is ook zo dat in de federale commissie rechten van de patiënt vier groepen vertegenwoordigd worden: de ziekenhuizen, de beroepsbeoefenaars, de mutualiteiten en de patiënt. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw vertegenwoordigt samen met vertegenwoordigers van LUSS (Ligue des Usagers des Soins de Santé) het standpunt van patiënten. Maar voor andere initiatieven van de overheid merken wij toch dat we moeten blijven aandringen om als gesprekspartner erkend te worden. Hoe ziet de toekomst er voor het VPP uit? Wij hopen dat wij kunnen rekenen op een verdere uitbouw van het VPP voor patiëntenvertegenwoordiging en dat de patiënt zelf als partner aanvaard wordt in het (gezondheids)beleid.

Hartelijk dank voor het interview.

Word je ongelijk behandeld bij het afsluiten van een verzekering of in andere situaties? Raadpleeg de EHBOB of ‘Eerste Hulp Bij Ongelijke Behandeling’ pagina van GRIP. Daar vind je een lijst van verenigingen en diensten die je verder kunnen helpen.

Wedstrijd voor leerkrachten: "Mensen met een handicap, kun je nog iets van leren"

In het kader van de Week van de Diversiteit lanceert GRIP een vernieuwende wedstrijd voor leerkrachten. Deze wedstrijd is bedoeld voor leerkrachten uit het basis- of secundair onderwijs, die diversiteit en inclusie een uitdaging vinden.

Het opzet van de wedstrijd is: komen tot een collectie stevige lespakketten over handicap en inclusie. Om dit doel te bereiken, vragen we leerkrachten om een educatief lessenpakket in te zenden dat creatief, origineel en vooruitstrevend is en leerlingen warm maakt voor het thema inclusie van mensen met een handicap of chronische ziekte in de samenleving.

De winnaar van de wedstrijd krijgt een geldprijs van 2500 euro, de tweede plaats is goed voor 1500 euro en de derde wint 1000 euro. Alle inzendingen die we inspirerend vinden voor andere leerkrachten staan vanaf februari 2005 op www.gripvzw.be. Het wordt een krachtige brok educatief materiaal waar heel lesgevend Vlaanderen uit kan putten.

Alle nodige informatie en wedstrijdformulieren vind je op onze website.

Terug naar boven

De Solidariteitsprijs: Haha … handicap

GRIP schreef zich in mei in voor de tweede editie van de Standaard Solidariteitsprijs. Een wedstrijd van de Standaard waarbij non profit organisaties een advertentie kunnen inzenden.

GRIP werd samen met 23 andere organisaties genomineerd uit 93 inzendingen. Vanaf 12 juli tot en met 13 augustus kwam elke dag telkens één genomineerde met een paginagrote advertentie in de krant.

GRIP kreeg op 13 augustus haar plekje. Op 14 augustus werd de winnaar bekend gemaakt. Advocaten zonder grenzen sleepte de hoofdprijs in de wacht, en dat is nog vier keer paginagroot adverteren in het najaar.

GRIP zelf haalde het met een in het oog springende advertentie.

Terug naar boven

Overzicht weetjes en initiatieven

De Open Monumentendag: Open voor iedereen!

Dit jaar sloegen het Vlaamse en de Provinciale Steunpunten Toegankelijkheid, de technische adviesbureaus, Toerisme Vlaanderen en de organisatoren van de Open Monumentendag de handen in elkaar om ervoor te zorgen dat de Open Monumentendag van 12 september 2004 voor een zo breed mogelijk publiek toegankelijk is. Meer info vind je op www.monument.vlaanderen.be en www.toegankelijkvlaanderen.be.

De Week van de Vervoering

Voor het negende jaar op rij organiseert de Vlaamse overheid in samenwerking met de vzw Komimo de 'Week van Vervoering'. Van 16 tot 22 september worden in heel Vlaanderen acties georganiseerd die de alternatieven voor de auto in het zonnetje zetten. Meer informatie over de activiteiten tijdens de Week van Vervoering, vind je op www.komimo.be.

Slotdag Week van het Bos

Op 10 oktober heeft de Slotdag van de Week van het Bos plaats en de prijsuitreiking van de Actie Toegankelijk Groen in het Prinsenpark.

Infodagen B.O.L. vzw herfst 2004

B.O.L. vzw organiseert in de loop van september en oktober vijf infodagen over het persoonlijk assistentiebudget (PAB). Bekijk hier het programma, de data en adressen van deze infodagen.

Programma CVS-Contactgroep najaar 2004

Bekijk hier het programma voor het najaar van 2004 van de CVS-Contactgroep (CVS = Chronisch Vermoeidheidssyndroom).

Nieuwe thesisbeurzen van de Wetenschapswinkel

De Wetenschapswinkel nodigt alle verenigingen die boeiende onderwerpen aanbieden voor een eindverhandeling uit op hun thesisbeurzen. De Wetenschapswinkel moedigt studenten aan om een onderzoek te doen in functie van non-profit organisaties.

De Vlaamse en federale regering: samenstelling, bevoegdheden en adressen

Bekijk hier de samenstelling, bevoegdheden en adressen van de nieuwe Vlaamse regering en van de federale regering.

Gebruikersdatabase van ISdAC

ISdAC International Association heeft een gebruikersdatabase opgestart voor leveranciers en webdesigners. In deze database wil ISdAC personen met diverse handicaps samenbrengen die willen optreden als testgebruiker, indien ICT-producenten en webdesigners hun producten en websites door experts willen laten testen op hun toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid. Meer info hierover vind je op www.isdac.org

Brochure Diversiteit op de arbeidsmarkt: Duurzaam werk voor personen met een handicap

De Vlaamse overheid wil alle groepen werkzoekenden in Vlaanderen maximaal kansen geven op de arbeidsmarkt. Bijzondere aandacht gaat uit naar groepen die drempels en beperkingen ervaren in het betreden van de arbeidsmarkt, waaronder personen met een handicap. Deze brochure bevat o.a. een artikel geschreven door GRIP over redelijke aanpassingen in de werksituatie, praktijkvoorbeelden en nuttige adressen in verband met de tewerkstelling van mensen met een handicap. U kunt de brochure hier downloaden in 3 verschillende formaten: "brochure als pdf-bestand" , "brochure als word-document" , "brochure als tekstbestand, zonder opmaak".

Hoe gewoon is buitengewoon?

In “Topic van de maand”, een rubriek van de VDAB- website, wordt een onderzoek belicht naar de tewerkstellingskansen van schoolverlaters die buitengewoon secundair onderwijs (BuSo) of een alternerende beroepsopleiding volgden. Als jongeren uit het BuSo aansluitend ook een alternerende beroepsopleiding volgen, blijkt dat ze niet noodzakelijk minder kansen op de arbeidsmarkt hebben dan andere schoolverlaters.

Starterspakket Inclusief Onderwijs

Gezin en Handicap en Ouders voor Inclusie werken momenteel aan een ‘starterspakket’ voor ouders die gekozen hebben voor inclusief onderwijs. Bedoeling is om in dit pakket de vele, maar erg versnipperde informatie over inclusief onderwijs te bundelen. Op dit ogenblik wordt het starterspakket afgewerkt. Interesse? Neem dan contact op met Gezin en Handicap, A. Goemaerelei 66, 2018 Antwerpen, tel.: 03/216.29.90, e-mail: gezinenhandicap@kvg.be.

Nederlandse studies rond de effectieve belangenbehartiging door cliënten-en patiëntenorganisaties

De Nederlandse onderzoeksinstelling, het Verwey-Jonker-instituut, voerde een onderzoek uit naar succesvolle methoden van belangenbehartiging binnen de patiënten-en cliëntenbeweging.

In augustus 2003 leidde dit tot de studie ‘Belangenbehartiging door de patiënten-en cliëntenbeweging, de theorie’ [Bekijk PDF] en in mei 2004 verscheen ‘De kunst van effectieve belangenbehartiging door de patiënten-en cliëntenbeweging, de praktijk’ [Bekijk PDF]. De handleiding ‘Effectief belangenbehartigen’ [Bekijk PDF] biedt in 7 stappen, een beknopte leidraad voor het effectief belangen behartigen door patiënten- en cliëntenorganisaties. Het stappenplan loopt langs de verschillende fasen in het traject van belangenbehartiging (planning, uitvoering en de afronding).

Recent veranderde het Nederlandse overlegmodel (‘het poldermodel’) drastisch onder de besparingen van de regering Balkenende, maar deze studies blijven interessante literatuur voor de Vlaamse gebruikersorganisaties.

Terug naar boven

Column over de verkiezingsuitslag en de nieuwe legislatuur

Anti-kafka – 31/08/2004

De Vlaamse verkiezingen zijn achter de rug. De regeringsploeg kan in samenstelling nog veranderen in de loop van de volgende vijf jaar, maar niet de verhoudingen tussen de politieke partijen in Vlaanderen. En daar zien we dat het Vlaams Blok, als aparte partij, de grootste is.

Met ingehouden adem is het wachten op het werk van de nieuwe Vlaamse regeringsploeg. Welk gehandicaptenbeleid zullen ze voeren in Vlaanderen?

Vooreerst was er het regeerakkoord waarin mij enkele punten opgevallen zijn:

Sluit aan bij GRIP

Heb je voeling met onze werking en sta je achter onze standpunten, word dan sympathisant van GRIP. Het zal onze organisatie meer draagkracht geven bij het beïnvloeden van het beleid. Op deze link vind je een invulformulier.

Terug naar boven

Lees hier de vorige nieuwsbrieven

Nieuwsbrief Januari - Februari
Nieuwsbrief Maart - April
Nieuwsbrief Mei - Juni
Nieuwsbrief Juli - Augustus

Terug naar boven