Interview: Limburgs inloopcentrum experimenteert met onafhankelijke cliëntondersteuning

Er bestaat in ons land een wirwar aan regelgeving, zorgvormen, diensten voor personen met een handicap. Een hoop mensen zitten met vragen zoals: “Hoe vraag ik een PAB aan en wie kan me daarbij helpen? Hoe geraak ik aan een plaats in een dagcentrum? Heb ik recht op een verhoogde kinderbijslag? Kom ik in aanmerking voor zelfstandig wonen? Waar vind ik ondersteuning om in het weekend af en toe te gaan wandelen?” Veel mensen zien door de bomen het bos niet meer.

Het Inloopcentrum, een initiatief van de vzw Fokus op Emancipatie, in Limburg wil daar iets doen. We hadden een gesprek met Fara van Maele, coördinator van Fokus op Emancipatie.

GRIP: Dag Fara. Wat is het Inloopcentrum?

Fara Van Maele: Het Inloopcentrum is een initiatief in Hasselt dat personen met een handicap en hun netwerk op een vlotte en correcte manier wil helpen bij het vinden van een antwoord op al hun ondersteuningsvragen. In het Inloopcentrum kunnen personen met een handicap en/of hun netwerk daarom terecht voor informatie, advies, doorverwijzing en onafhankelijke clientondersteuning. Voor de informatie-functie beschikt het Inloopcentrum over uitgebreide informatie over alle mogelijke diensten waarop mensen met een handicap beroep kunnen doen. Onafhankelijke cliëntondersteuning betekent concreet dat het Inloopcentrum een cliëntondersteuner ter beschikking stelt die samen met de persoon met een handicap en/of zijn netwerk op zoek gaat naar de gepaste ondersteuning, opvang en begeleiding.

Bovendien stelt het Inloopcentrum zijn kennis, ervaring en methodieken ter beschikking van alle voorzieningen en organisaties die ondersteuning bieden aan personen met een handicap. Dit aanbod geldt niet alleen voor voorzieningen uit de gehandicaptensector, maar ook voor dienstverlenende organisaties uit aangrenzende sectoren zoals de bejaardenzorg, de geestelijke gezondheidszorg en het algemeen maatschappelijk werk. Deze organisaties en hun medewerkers kunnen op het Inloopcentrum beroep doen voor informatie, advies, begeleiding, intervisie en supervisie. We willen ook lacunes in het aanbod en mogelijke nieuwe ontwikkelingen signaleren aan het beleid.

Tijdens de realisatie van het project ‘Onafhankelijke Cliëntondersteuning’ hebben de experten van de partnerorganisaties kennis en deskundigheid inzake cliëntondersteuning uitgewisseld en gezamenlijk nieuwe methodieken en instrumenten ontwikkeld. In het inloopcentrum kunnen we die kennis en ervaring nu samen gaan toepassen.

GRIP: Waar en wanneer kunnen mensen jullie vinden?

Fara Van Maele: Het Inloopcentrum is gehuisvest in de gebouwen van het OCMW van Hasselt. Het is een vlot bereikbare en goed toegankelijke plaats. Cliëntondersteuners van de partnerorganisaties bemannen het Inloopcentrum momenteel elke dinsdagvoormiddag en donderdagvoormiddag van 9u tot 13u. Het is de bedoeling dat op termijn iedere dag een medewerker van het Inloopcentrum aanwezig is. Bovendien is het Inloopcentrum ook bereikbaar via telefoon (011/37 38 92), fax (011/37 38 92) en mail (Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.). Als het echt nodig is, gaan we ook bij de mensen thuis.

GRIP: Hoe en waarom is dit initiatief ontstaan?

Fara Van Maele: Mensen met een handicap hebben, zoals iedereen, een idee waar ze met hun leven naar toe willen. Ze hebben duidelijke verwachtingen en ambities. Maar juist omwille van hun beperkingen, kunnen ze die dromen alleen maar waar maken als ze kunnen rekenen op de hulp en ondersteuning van de mensen rondom hen. En meestal moeten ze daarbij ook nog beroep kunnen doen op een aantal diensten. Maar daar knelt vaak het schoentje en duiken vragen op als: Welke diensten zijn het meest geschikt? Hoe geraak ik aan de ondersteuning die ik nodig heb? En hoe kan ik al die mensen en diensten vlot laten samenwerken?

Jammer genoeg moeten veel mensen met een handicap vaak lang zoeken naar een antwoord op deze en andere vragen rond hun hulp en ondersteuning. Vandaar dat Fokus op Emancipatie - een vereniging die de emancipatie en maatschappelijke integratie van personen met een handicap nastreeft en hen daarom advies en ondersteuning biedt aangaande assistentie, hulpmiddelen en aanpassingen - hier een oplossing voor wou vinden.

In januari 2009 startte Fokus op Emancipatie een project rond ‘onafhankelijke cliëntondersteuning’. Bedoeling is om aan personen met een handicap en/of hun netwerk vraaggestuurde, onafhankelijke en inclusieve vraagverduidelijking en trajectbegeleiding aan te bieden. Voorzieningen, gebruikersorganisaties, verwijzende instanties en organisaties uit belendende sectoren stapten als partners mee in het project. Op dit ogenblik werken er 5 voorzieningen, 3 verenigingen van personen met een handicap, 1 mutualiteit en een verpleegdienst mee. Vanuit dit samenwerkingsproject ontstond de behoefte om een initiatief uit te werken zodat personen met een handicap en hun netwerk op 1 plaats terecht kunnen met al hun vragen. Zo is de idee ontstaan voor het uitbouwen van een inloopcentrum.

GRIP: Zijn er al veel mensen binnengelopen sinds de oprichting?

Fara Van Maele: Het inloopcentrum is officieel geopend op 18 juni. In de zomermaanden was het hier zoals te verwachten was, zeer rustig. Sinds de opstart tot midden september zijn er 16 contacten geweest voor 13 personen. Dat was ofwel per telefoon, per mail of een bezoek. Momenteel zijn de projectpartners druk bezig met de bekendmaking van het inloopcentrum en begin volgend jaar zal een folder verspreid worden. De bedoeling hiervan is dat het inloopcentrum steeds meer bekend wordt waardoor er meer mensen zullen langskomen. We verwachten dat het inloopcentrum geleidelijk aan bekender wordt.

GRIP: Met wat voor vragen komen mensen vooral?

Fara Van Maele: Vermits het inloopcentrum nog maar weinig vragen heeft behandeld is het moeilijk om al conclusies te trekken. Toch stellen de medewerkers van het inloopcentrum vast dat de mensen vaak meerdere vragen hebben en dat er vooral vragen komen rond PAB, VAPH aanbod en waar de persoon overal recht op heeft. Er zijn ook al een aantal trajecten opgestart.

GRIP: Wat zijn de moeilijkheden waar jullie op stuiten?

Fara Van Maele: Ik zie tot nu toe drie problemen. Het eerste is dat we moeten opletten dat we geen valse verwachtingen creëren bij de mensen. Heel wat mensen stellen hun vragen aan ons en gaan er dan vanuit dat wij die dadelijk kunnen beantwoorden en oplossen. Wij kunnen echter niet toveren. We moeten dus duidelijk maken wat wij juist doen en wat onze mogelijkheden en beperkingen zijn.

Een zeer groot probleem is de schaarste in het aanbod. Wij moeten de mensen er steeds op wijzen dat er overal lange wachtlijsten zijn en dat het misschien nog lang kan duren eer ze een oplossing krijgen. Uiteraard laten we de mensen dan niet in de kou staan en gaan we met hen op zoek naar alternatieven of tussentijdse oplossingen.

Vermits wij ook optreden als contactpersoon in het kader van de CRZ (Centrale Registratie van Zorgvragen) moeten wij er voor opletten dat wij niet de ‘vuilbak’ worden en dat andere organisaties systematisch hun cliënten naar ons doorsturen. Dat is niet de bedoeling van het inloopcentrum. Wij engageren ons om contactpersoon te worden in dossiers die echt geen contactpersoon vinden, van knelpuntdossiers, complexe dossiers en noodsituaties.

GRIP: Je gaf aan dat er dus werkelijk nood is aan een dergelijk initiatief. Het Inloopcentrum bevindt zich in Limburg. Bestaan er gelijkaardige initiatieven op andere plekken in Vlaanderen?

Fara Van Maele: Ja, er bestaan wel een paar initiatieven die je op de een of andere manier zou kunnen vergelijken met het onze. Ik denk dan vooral aan HINT in Oost-Vlaanderen en aan Handicap en Informatie in Vlaams-Brabant. HINT staat voor Handicap Informatie Tips en heeft kantoren in Gent, Aalst en Lokeren. Het is een informatiedienst over alles wat met handicap te maken heeft. Iedereen kan er terecht, zowel personen met een handicap als professionelen, studenten, enzovoort. HINT doet geen begeleidingen of trajecten maar zoekt wel een antwoord op vragen naar informatie. Het resultaat wordt aan de persoon zelf overhandigd. De vragen kunnen bijvoorbeeld gaan over inkomen, dat zijn dan vragen zoals “Heb ik nog ergens recht op?”, “Hoe moet ik dat aanvragen?”, “Welke formulieren heb ik daarvoor nodig?” enzovoort. Ze kunnen ook gaan over tegemoetkomingen, vrije tijd, ... In het kantoor te Gent is er constant iemand aanwezig waardoor personen gewoon kunnen binnenwandelen en hun vraag stellen. In de kantoren van Aalst en Lokeren is er niet constant iemand aanwezig. Als mensen willen langskomen moeten ze een afspraak maken.

Handicap en Informatie uit Vlaams-Brabant is gegroeid vanuit de Brabantse Dienst voor Thuisbegeleiding. De dienst geeft vooral telefonische informatie en verwijst gepast door. Ze doorloopt niet zelf het hele proces. Courante zaken (bvb aanvraag parkeerkaart) kent ze zelf goed en regelt ze zelf. Bij ingewikkelde zaken verwijst ze de mensen door. Soms verwijst de dienst door naar een dienst voor trajectbegeleiding. Handicap en Informatie wil mensen vooral de weg wijzen. De provincie heeft de dienst de opdracht gegeven om ook aandacht te hebben voor de CRZ-werking. Ze helpen dan mensen met de CRZ-registratie en helpen zoeken naar een begeleidingsdienst.

GRIP: En binnen jullie eigen project?

Binnen ons eigen project is er de ambitie om op lange termijn inloopcentra uit te bouwen in andere provincies. Maar daarvoor willen we wachten tot dit eerste inloopcentrum echt goed werkt. En momenteel zitten we nog het in de opstartfase …

GRIP: Toekomstmuziek dus ... Bedankt Fara, voor de voorstelling van dit initiatief. En veel succes.

Meer informatie:

gelijke kansen

porno