Historiek anti-discriminatiewetgeving

Een historisch overzicht van de antidiscriminatiewetgeving, te beginnen met de Europese Richtlijn van 2000. Met links naar alle wetteksten van toepassing in Vlaanderen, België en Europa.

De Europese Richtlijn 2000/78/EC

Op 27 november 2000 keurde de Europese Commissie Richtlijn 2000/78/EC. Dit is een keerpunt voor de anti-discriminatiewetgeving. In eerste instantie ging daarbij de aandacht uit naar de discriminatie op de werkvloer.

De Europese Richtlijn 2000/78/EC verbiedt discriminatie op basis van godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid op het vlak van toegang tot de arbeidsmarkt of een beroep, promotiekansen, beroepsopleiding, arbeidsvoorwaarden en lidmaatschap van een vereniging.

• Lees de Europese Antidiscriminatie-richtlijn (pdf)
• Lees de Europese Antidiscriminatie-richtlijn (tekst)

De situatie van antidiscriminatie in België en Vlaanderen is sinds 2000 sterk gewijzigd. In tussentijd zagen de Belgische antidiscriminatiewet en het Vlaams decreet op de evenredige arbeidsparticipatie het licht.

De tekst van Viviane Sorée, naar aanleiding van de IMPULS-conferentie over antidiscriminatie in Brugge in juni 2000, geeft een mooi overzicht van een evolutie in regelgeving én denken over handicap.

Het Vlaams decreet Evenredige Arbeidsparticipatie (2002)

Op Vlaams niveau werd de Europese richtlijn omgezet door het decreet Evenredige Arbeidsparticipatie (het decreet 'Mahasine') van 8 mei 2002 op de domeinen waarvoor Vlaanderen bevoegd is: beroepskeuzevoorlichting, beroepsopleiding, loopbaanbegeleiding en arbeidsbemiddeling.

Naast een resultaatsverbintenis (de non-discriminatie) is hier ook een inspanningsverbintenis (evenredige participatie op de arbeidsmarkt) ingeschreven. De betrokken intermediaire organisaties moeten van nu af jaarlijks in actieplannen aangeven hoe ze naar evenredige participatie op de arbeidsmarkt zullen streven. Jaarlijks moeten ze een voortgangsrapport voorleggen aan het Vlaams Parlement.

• Lees het Vlaams decreet Evenredige Arbeidsparticipatie (pdf)
• Lees het Vlaams decreet Evenredige Arbeidsparticipatie (tekst)

België: de wet Mahoux (2003)

De federale overheid heeft de Europese antidiscriminatierichtlijn omgezet in haar eigen regelgeving door de Antidiscriminatiewet van 25 februari 2003, gewijzigd op 10 augustus 2005 (BS, 2 IX 05).

Het toepassingsgebied van de wet is breder dan dat van de richtlijn: ook bijvoorbeeld het leveren van goederen en diensten aan het publiek en de deelname aan economische, sociale, culturele of politieke activiteiten valt hieronder. Het doel van de wet is om een einde te maken aan situaties waarin personen het slachtoffer zijn van discriminatie op basis van hun geslacht, hun seksuele geaardheid, hun zogenaamd ras, hun huidskleur, hun afkomst, hun nationale of etnische afstamming, hun burgerlijke staat, hun geboorte, hun leeftijd, hun fortuin, hun geloof of levensbeschouwing, hun huidige of toekomstige gezondheidstoestand of hun fysieke eigenschappen. Deze wet zal dus aan iedereen die het slachtoffer is van een discriminatie de mogelijkheid bieden om zijn fundamentele rechten te doen respecteren.

• Lees de Belgische antidiscriminatiewet

Verdere evolutie - Vlaanderen

De Vlaamse regering keurde ter uitvoering van het decreet volgende besluiten goed:

1. Het uitvoeringsbesluit van 30 januari 2004 voor wat betreft de beroepskeuzevoorlichting, beroepsopleiding, loopbaanbegeleiding en arbeidsbemiddeling.
2. Het uitvoeringsbesluit (voor de publieke sector) van 24 december 2004 houdende maatregelen ter bevordering en ondersteuning van het gelijkekansen- en diversiteitsbeleid in de Vlaamse administratie.

Alhoewel men de intentie had om ook uitvoering te geven aan het decreet op het niveau van de Vlaamse onderwijssector, is de wijze waarop nog niet vastgelegd.

Het antidiscriminatiedecreet

= decreet van 10 juli 2008 houdende een kader voor het Vlaamse Gelijkekansen- en Gelijkebehandelingsbeleid

Het Vlaamse gelijkekansenbeleid voorziet in een gecoördineerd en samenhangend beleid om gelijke kansen te bewerkstelligen ongeacht geslacht, seksuele geaardheid of handicap.

Daarnaast bevat het Decreet houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid een hoofdstuk over de "gelijke behandeling".

Hiermee wordt discriminatie zowel in de overheidssector als in de particuliere sector verboden en dit met betrekking tot arbeid, beroepsopleiding, arbeidsbemiddeling, gezondheidszorg, onderwijs, aanbod van goederen en diensten en de deelname aan activiteiten buiten de privésfeer.

Het decreet bevat sancties en procedures om de naleving af te dwingen. Bovendien voorziet zij in de omkering van de bewijslast in de burgerrechtelijke procedure. Zo zal de instantie die beschuldigd wordt van directe of indirecte discriminatie moeten bewijzen dat hij / zij niet discrimineert.

• Lees het Vlaamse antidiscriminatiedecreet van 2008 (tekst)

Meldpunten discriminatie

Het decreet voorziet ook in een gebiedsdekkend netwerk van meldpunten discriminatie in de 13 Vlaamse centrumsteden. Deze meldpunten verlenen bijstand aan slachtoffers van discriminatie en onderhandelen met het oog op het stopzetten van het discriminerende gedrag.

Verdere evolutie - België

De antidiscriminatiewet van 10 mei 2007

Deze wet vervangt de oudere antidiscriminatiewet van 25 februari 2003 en dit met ingang van 9 juni 2007. Deze nieuwe wet verbiedt discriminatie op grond van volgende beschermde criteria: leeftijd, seksuele geaardheid, handicap, geloof of levensbeschouwing, burgerlijke staat, geboorte, vermogen, politieke overtuiging, syndicale overtuiging, taal, huidige of toekomstige gezondheidstoestand, een fysieke of genetische eigenschap, en sociale afkomst.

• Lees hier de antidiscriminatiewet van 10 mei 2007

Verdere evolutie - Europa

Gelijke behandeling  ongeacht ras of etnische afstamming.

De Richtlijn 2000/43/EC van 29 juni 2000 houdende toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming.

• Lees de Europese Richtlijn over gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (pdf)
• Lees de Europese Richtlijn over gelijke behandeling van personen ongeacht ras of etnische afstamming (tekst)

Gelijke behandeling tussen vrouwen en mannen in de toegang tot dienstverlening

De Europese richtlijn 2004/113 garandeert de gelijke behandeling tussen vrouwen en mannen op vlak van dienstverlening. Ook deze Richtlijn moeten worden ingepast in de Belgische regelgeving, bijvoorbeeld door een aanpassing van onze Antidiscriminatiewet.

• Kader en Richtlijn 2004/113/EC van 13 December 2004 (pdf)