Jaarverslag 2003
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap - GRIP vzw
. Koningsstraat 136
1000 Brussel
. 02/214.27.60
. 02/214.27.65
. info@gripvzw.be
. www.gripvzw.be
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 2
Inhoudstafel:
DEEL 1: INLEIDING p. 4
DEEL 2: GRIP ALS ORGANISATIE
1. Algemene Vergadering p. 5
2. Raad van Bestuur p. 5
3. Secretariaat en algemene werking p. 6
4. Personeel p. 7
5. Vorming van medewerkers en staf p. 8
DEEL 3: SENSIBILISATIE VAN DE SAMENLEVING
1. Stuurgroep Sensibilisatie p. 9
1.1 Campagneteams p. 9
1.2 Communicatiebureau p. 9
1.3 Lay-out en reproductie p. 9
1.4 Afstemming met derden p. 10
2. Campagnes p. 10
2.1 Kom uit de schaduw p. 10
2.2 Onderwijs met een handicap p. 10
3. Acties p. 11
3.1 Pluimactie p. 11
3.2 Kraanactie p. 11
3.3 De Week van de Diversiteit p. 11
4. Beurzen p. 12
5. Aanwezigheid van GRIP in de media
5.1 Persberichten p. 12
5.2 Artikels en advertenties van GRIP in dagbladen en tijdschriften p. 13
5.3 Artikels over GRIP in dagbladen en tijdschriften p. 13
5.4 Aanwezigheid van GRIP op radio en TV p. 14
DEEL 4: BELEIDSBEÏNVLOEDING EN ONTWIKKELING
1. Stuurgroep Beleid p. 15
2. Werkgroepen p. 15
2.1 Werkgroep Inclusief Onderwijs p. 15
2.2 De Werkgroepen Werkgelegenheid en Redelijke Aanpassing p. 15
2.3 Werkgroep Directe Financiering p. 16
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 3
3. Politiek Manifest p. 17
4. Beleidsparticipatie p. 17
5. Betrokkenheid bij initiatieven van de overheid p. 18
5.1 Rondetafelconferentie Werkgelegenheid (2 december 2003) p. 18
5.2 Het Zorgcongres (11 december 2003) p. 18
5.3 De aanloop naar het Symposium Inclusief Onderwijs (14 januari 2004) p. 19
6. Bijkomende beleidsvoorstellen, standpuntbepalingen, initiatieven,… p. 19
DEEL 5: SAMENWERKING
1. In het kader van de ad nominatumsubsidie van de cel Gelijke Kansen in
Vlaanderen. p. 20
2. In het kader van projecten p. 20
2.1 Het VESOC-project ‘Werk in perspectief, perspectief op werk?’ p. 20
2.2 TRIVISI-project p. 20
2.3 Effectenrapportering (project inclusie-effectenrapportering) p. 20
2.4 Project uitvoering van het PGB-decreet p. 21
3. Samenwerking met gehandicaptenorganisaties p. 21
4. Samenwerking met andere actoren p. 21
DEEL 6: VERTEGENWOORDIGING p. 22
DEEL 7: PLANNING 2004 p. 24
DEEL 1: INLEIDING
Het jaarverslag van 2003 schetst een beeld van een organisatie die, na een moeilijk
2002 en een superdruk najaar, op kruissnelheid komt en nu ook de tijd maakt om
zich organisatorisch verder te verdiepen.
De activiteiten van de RvB, de beide stuurgroepen, werkgroepen en de periodieke
sensibilisatiecampagnes vormden de intensieve hoofdmoot van de werking. Ze
werden aangevuld met tientallen initiatieven, vertegenwoordigingen en acties.
2003 zag daarnaast een aantal belangrijke stappen in de verdere uitbouw van GRIP.
Een website vervoegde het communicatiearsenaal, de eerste stappen voor een
vrijwilligersbeleid werden gezet, we gingen in zee met een nieuw
communicatiebureau, de staf werd uitgebreid, er werd getimmerd aan een
strategisch plan, ...
De ontwikkeling van GRIP gaat niet van de ene dag op de andere en zonder slag of
stoot. Transparantie, toegankelijkheid, samenwerking en de uitbouw van een
draagvlak vormen dan ook de ordewoorden voor de komende jaren. Het strategisch
plan zal in de loop van 2004 de doelstellingen, prioriteiten en het kader bieden
waarbinnen GRIP in de toekomst verder zal werken en zich ontplooien.
Het jaarverslag is een ode aan de tientallen vrijwilligers die zich op alle vlakken en
niveaus meer en meer engageren binnen GRIP. Zij zorgen voor het corpus maar ook
voor de kleur van de gebruikersorganisatie. We danken hen voor al die uren inzet,
voor de begeestering en visie, de ervaringsdeskundigheid en het buikgevoel, en het
kameraadschap tussendoor.
GRIP kan evenmin bestaan zonder de samenwerking en de onderlinge versterking
met, en het engagement van, andere gebruikersorganisaties. We danken hen - en de
overheid - voor dat vertrouwen en kijken er naar uit de banden in de toekomst nog te
versterken.
We wensen u veel leesgenot !
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 5
DEEL 2: GRIP ALS ORGANISATIE
1. Algemene Vergadering
De Algemene Vergadering van GRIP vergaderde in 2003 tweemaal1. In het voorjaar
had de statutaire AV plaats, in het najaar werd onder meer het reglement van
inwendige orde voorlopig aangepast. In de loop van het jaar werd de AV sterk
uitgebreid met o.a. leden van de stuurgroepen.
Op 31 december 2003 maken volgende leden deel uit van dit orgaan:
• Viviane Sorée
• Jan-Jan Sabbe
• André Lathouwers
• Dominiek Porreye
• Danny Reviers
• Marleen Vermeiren
• Eddy Denayer
• Peter Debbaut
• Lisbet Lenaers
• Hilde Van Den Brande
• Hilde Juchtmans
• Johan Vermeiren
• Inge Ranschaert
2. Raad van Bestuur
De Raad van Bestuur vergaderde ruwweg tweemaandelijks2. In de aanloop naar de
Algemene Vergadering van oktober 2003 werd breed uitgekeken naar bijkomende
bestuursleden.
Op 31 december 2003 bestaat de RvB uit volgende leden:
• Viviane Sorée (voorzitter)
• Jan-Jan Sabbe (secretaris)
• André Lathouwers (penningmeester)
• Dominiek Porreye
• Danny Reviers
• Marleen Vermeiren
De RvB telt drie raadgevers:
• Marc Herremans
• Hilde Juchtmans
• Leen Pollentier
1 26/2, 29/10
2 8/1, 26/2, 25/6, 10/09, 29/10, 17/12
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 6
De ontwikkeling van een strategisch plan vormde één van de prioriteiten van de
RvB. Op 4 oktober had een denkdag plaats met leden van de staf, RvB en AV. Op
basis van een bevraging binnen de sector werkte een beperkte Werkgroep Strategie3
aan een SWOT-analyse. Deze werkzaamheden, waarbij gaandeweg de
verschillende organen binnen GRIP worden betrokken, zou tegen eind 2004 tot een
strategisch plan moeten leiden.
In de loop van het jaar hadden verschillende vergaderingen4 plaats tussen leden van
het bestuur en de staf rond de interne werking, financiën en de afstemming tussen
de verschillende organen.
Eén van de onderdelen van een intern project rond beleidsparticipatie was het
opdoen van ervaring rond de participatie van mensen met een verstandelijke
handicap aan de bestuursorganen van GRIP. Concreet werd een bestuurder met een
verstandelijke handicap gedurende het grootste deel van 2003 in de aanloop naar,
en tijdens vergaderingen ondersteund door een assistent en werd een persoonlijk
EEP/PLAN ontwikkeld. Er hadden verschillende voorbereidende vergaderingen en
(tussentijdse) evaluaties5 tussen deze bestuurder, andere leden van de RvB en de
staf plaats. De resultaten van het project en deze ondersteuning waren echter
onvoldoende, in 2004 zal een bijsturing plaatshebben. Sowieso wordt de
toegankelijkheid van de organisatie als geheel voor mensen met een verstandelijke
handicap een belangrijker aandachtspunt.
3. Secretariaat en algemene werking
Verschillende (interne) werkingsinstrumenten werden ontwikkeld en verder
aangepast. Prioriteit bleef echter de website als informatie-en communicatiekanaal.
De huidige site is sterk modulair samengesteld6 en richt zich in hoofdzaak op
informatieverschaffing rond campagnes en beleidsdossiers, in 2004 wordt
geëvalueerd hoe hij toegankelijker kan worden gemaakt en interactief en wervend
kan worden uitgebouwd.
De website, die in zijn huidige vorm operationeel werd in maart, telde in 2003
maandelijks gemiddeld 1581 bezoekers, goed voor gemiddeld 18172 hits (het aantal
keer iemand klikt op onze website) per maand. Als hoogtepunten zijn er de dagen
waarop campagnes van start gaan met gemiddeld 250 bezoekers per dag, in 2004
zal de tweemaandelijkse verzending van de elektronische Nieuwsbrief bijkomende
pieken veroorzaken.
Een geactualiseerde website vermindert sterk het aantal vragen tot individuele
dienstverlening en informatie. GRIP doet niet aan individuele dienstverlening en
verwijst vragers veelal door naar diensten, organisaties en overheden. Tussen de
zomer van 2003 en begin 2004 stelden 76 gebruikers en hun familieleden via brief,
mail en telefoon een vraag tot ondersteuning, 102 anderen (organisaties, studenten,
3 11/3, 26/3, 21/5, 27/8, 19/11
4 o.a. 24/1, 7/4, 29/9
5 20/1, 27/3, 29/6, 30/9, 23/10
6 Vergaderingen met GWAPO 1/4, 16/12
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 7
overheden,…) bekwamen informatie. Sporadisch bellen individuen en organisaties
ook aan. Alle vragen worden beantwoord en opgenomen in een intern register.
GRIP is geen ledenorganisatie maar mensen zonder en met handicap kunnen zich
via de website, en tijdens beurzen, initiatieven,… wel aansluiten als sympathisant.
Begin 2004 telt GRIP 516 sympathisanten.
In februari 2003 maakte GRIP een toegankelijke voorstellingsfolder op. Deze folder
schetst in een eenvoudige taal wie GRIP is, wat onze visie en doelstellingen zijn en
hoe we die concreet waarmaken.
Om deel uit te maken van de stuur-en werkgroepen, bij te springen bij initiatieven en
beurzen, administratief de staf te ontlasten, en tegelijk het draagvlak van de
organisatie te vergroten… wordt constant uitgekeken naar nieuwe vrijwilligers.
Mensen kunnen zich opgeven als medewerker via de website, regelmatig hebben
ook intakegesprekken plaats7. Op 3 november 2003 had een eerste gesprek plaats
tussen de staf en een medewerkster die in de toekomst het vrijwilligersbeleid mee
zou coördineren. In 2004 zal een ‘beleid’ rond vrijwilligers en de noodzakelijke
instrumenten (vb. verzekeringen, intake, overeenkomstje) verder worden ontwikkeld.
Om GRIP voor te stellen aan deze sympathisanten en andere geïnteresseerden had
op 14 juni in het Gelijkekansenhuis de Open-GRIP-dag plaats met receptie, films en
workshops. Deze eerste editie kende een beperkte maar interessante opkomst.
Om de planning van de beide stuurgroepen te coördineren vergaderden ze op 7
oktober samen. Vanaf 2004 wordt deze afstemming een onderdeel van de Algemene
Vergadering.
4. Personeel
Eind 2003 telt de staf van GRIP 5 voltijdse personeelsleden. De coördinator en
stafmedewerker Sensibilisatie waren reeds in 2002 aan de slag. Op 2 januari ging de
administratief-organisator van start, op 9 april startte de projectmedewerker in het
kader van het project werkgelegenheid
Op 1 augustus begon een halftijds stafmedewerker (Beleid en lobbywerk) zich in te
werken, reeds op 7 september verliet ze helaas GRIP. Op 15 september
vervolledigde een voltijds stafmedewerker Beleid opnieuw het team. In het kader van
elke aanwerving nam een sollicitatiecommissie de selectie van CV’s en de
sollicitatiegesprekken8 op zich. Een ad hoc personeelscommissie vergaderde o.a.
rond de afstemming van takenpakketten op 8 januari en 23 juni.
In de loop van het jaar hadden enkele malen tijdelijke aanwervingen plaats in het
kader van de ondersteuning van een onderzoeker, het intern project
beleidsparticipatie en voor de administratieve verwerking van data.
Ongeveer driewekelijks heeft een intern werkoverleg plaats, naast de inhoudelijke
en organisatorische afstemmingen van alledag. Elke zes maanden wordt een
7 O.a. 27/2, 4/11
8 O.a. op 7/4, 4/9
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 8
functioneringsgesprek ingelast tussen het staflid en de coördinator (en op vraag de
voorzitster), steeds gevolgd door een korte tussentijdse evaluatie na 2 maanden.
5. Vorming van medewerkers en staf
GRIP hecht veel waarde aan de vorming van haar staf9 en vrijwillige
medewerkers. Tegelijk bieden externe studiedagen10 de aangewezen gelegenheid
om andere organisaties en overheden te ontmoeten.
Op 8 mei organiseerde GRIP rond de ADW en het Centrum Gelijke Kansen en
Racismebestrijding een vormingsavond voor eigen medewerkers en nauw
betrokken organisaties. In de loop van 2004 zullen (wanneer opportuun) bij elke
nieuwe werkgroep die van start gaat, tijdens de Open-Grip-dag, in het kader van
perstraining en vorming op vlak van beleidsparticipatie, vormingsmomenten worden
georganiseerd. Op 24 september gaven twee medewerkers van GRIP (ten dele bij
wijze van test voor onze organisatie) een vorming rond de nieuwe
antidiscriminatiewet in de West-Vlaamse afdeling van de Liberale Beweging voor
Volksontwikkeling (LBV). 30 ouderen en personen met een handicap of chronische
ziekte woonden de vorming bij.
9 24/3 opleiding DBfact; 26/6 studiedag netwerking; 16/10 cursus motiverend leidinggeven; 17/10,
24/10 en 14/11 cursus doeltreffend schrijven; 13 en 14/11 cursus teambuilding
10 28/2 Studiedag Antidiscriminatie Wetgeving te UFSIA, Antwerpen; 25/4 studiedag Jobcoaching,
REVA-beurs, Gent; 9/5: studiedag Antidiscriminatie Wet, UGent; 5/6 studiedag (on)gelijke
behandeling in het onderwijs en de gezondheids- en welzijnsinstellingen, Gent; 27/9, Congres
Fevlado, Gent;
7/10 studiedag Provincie Vlaams – Brabant Leren en werken, Leuven; 15/10 Informatie- en
sensibiliseringsdag van BCBS: tewerkstelling van personen met een visuele beperking op de open
arbeidsmarkt, Brussel; 18/10 Studiedag KVG Gewogen … en te licht bevonden!, Gent; 28/11,
Studievoormiddag: Onderwijs en Zorg, door BCBS; 9/12 Studiedag: pers, politiek en wetenschap,
door Kleurrijk Vlaanderen; 17/12, Studiedag Trajectbegeleiding, door Inclusie Vlaanderen
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 9
DEEL 3: SENSIBILISATIE VAN DE SAMENLEVING
1. Stuurgroep Sensibilisatie
In de loop van 2003 komt de Stuurgroep Sensibilisatie elf keer samen11 om de lijnen
voor de pijler sensibilisatie uit te tekenen. Anke Hintjens en Peter Debbaut nemen
afscheid van de stuurgroep. Jan-Jan Sabbe, Lisbet Lenaers, Marc Herremans en
Tania Laridon blijven zich gedreven inzetten voor het welslagen van de pijler. In 2004
zal de stuurgroep opnieuw uitgebreid worden tot een heterogene groep van
deskundigen op allerlei vlak. Het denken rond het functioneren van deze stuurgroep
evolueert in 2003 van een orgaan dat naast eigen initiatieven prioritair de
beleidsthema’s van de pijler beleid naar buiten brengt, naar een autonoom orgaan
dat los van de werkzaamheden op vlak van beleid werk maakt van de sensibilisatie
van de samenleving. Deze evolutie gaat gepaard met denkoefeningen rond
doelstellingen en een strategie voor de pijler sensibilisatie.
1.1 Campagneteams
In juli en augustus lopen de voorbereidingen voor de acties van 1 september. Hierbij
wordt voor de eerste maal de formule van een campagneteam uitgeprobeerd. Hierbij
worden bepaalde taken uitgevoerd en opgevolgd door een vrijwilliger en dit steeds in
samenwerking met de stafmedewerker sensibilisatie.
In november 2003 besluit de Werkgroep Inclusief Onderwijs naar aanleiding van het
Symposium Inclusief Onderwijs een actie te organiseren op 14 januari 2004. Het
grootste stuk van de voorbereidingen lopen al in de laatste maanden van het jaar.
Ook hier wordt de keuze gemaakt een campagneteam12 op te richten dat meehelpt
bij de concrete uitwerking van de actie. Tegelijk wordt ervaring opgedaan met deze
werkwijze.
1.2 Communicatiebureau
In 2003 werkt GRIP samen met het communicatiebureau Imagine. Zowel de
campagne “Kom uit de schaduw” als de campagne “Onderwijs met een handicap”
worden door Imagine gecreëerd. Wegens het failliet gaan van Imagine in de zomer
van 2003, is GRIP genoodzaakt om op zoek te gaan naar een ander
communicatiebureau. Er wordt overleg gepleegd met Duval Guillaume, LGNF en
Quatro Saachi & Saachi. In december 2003 besluiten we om samen met Choco in
zee te gaan.
1.3 Lay-out en reproductie
Voor de lay-out van affiches, flyers, … en het ontwerpen van logo’s en namen voor
bepaalde acties wordt er in 2003 beroep gedaan op een graficus uit de
‘sensibilisatie-pool’. Voor de reproductie en montage van video’s wordt beroep
gedaan op een videokunstenaar.
11 14/1, 3/2, 20/02, 6/3, 31/3, 10/6, 22/9, 7/10 (gezamenlijke stuurgroep), 30/10, 24/11 en 18/12
12 4/12
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 10
1.4 Afstemming met derden
In 2003 gebeurt er een afstemming met The Fundamentals13 om te brainstormen
over een mogelijke, versterkende samenwerking. Uiteindelijk wordt er geen geschikte
samenwerkingsvorm gevonden.
In het kader van de zoektocht naar sensibilisatiekanalen, heeft een vergadering
plaats met Clear Channel14, de distributeur van affiches in metro- en treinstations.
2. Campagnes
2.1 Kom uit de schaduw
In het kader van het Europees jaar van de persoon met een handicap, lanceert GRIP
op 10 februari 2003, de eerste dag van de Week van de Diversiteit, de
mediacampagne “Kom uit de schaduw”. Voor GRIP is het de eerste maal dat ze op
dergelijke schaal naar buiten treedt. Het werven van naambekendheid binnen en
buiten de sector is dan ook één van de doelstellingen. Primair is echter om mensen
de link te laten leggen tussen handicap en het rechtendiscours. Met advertenties,
affiches en responskaarten worden mensen met en zonder handicap opgeroepen om
in hun nabije omgeving werk te maken van gelijke rechten en kansen door
discriminatie tegen te gaan. Met het terugsturen van responskaarten kunnen mensen
zich als sympathisanten (zie hoger) achter de doelstellingen en visie van GRIP
scharen en ‘uit de schaduw treden’. In 2003 werden er om en bij de 80
responskaarten naar GRIP terug gestuurd.
2.2 Onderwijs met een handicap
In het voorjaar van 2003 is de Werkgroep Inclusief Onderwijs actief binnen GRIP.
Aangezien onderwijs aan de basis ligt van inclusie, kiest de Stuurgroep Sensibilisatie
ervoor om dit beleidsdossier extra kracht bij te zetten door er een mediacampagne
aan te koppelen. De campagne bestaat uit twee fases en wordt gedragen door drie
cartoons, die elk een bepaalde handicap belichten. Met de eerste fase van de
campagne wordt aangetoond dat Inclusief Onderwijs werkelijk bestaat en dat het
heus de moeite waard is. Aan de hand van advertenties, affiches en responskaarten
worden mensen warm gemaakt voor dit idee. Alle Vlaamse scholen krijgen een
pakketje met campagnemateriaal en de beleidsnota Inclusief Onderwijs toegestuurd.
De responskaarten worden verspreid en terug gestuurd naar minister Vanderpoorten
tot eind 2003 en later. In 2003 kwamen er 671 kaartjes toe op het kabinet. De tweede
fase van de campagne bestaat uit twee acties, die hieronder worden beschreven.
Om de campagnes en acties voor te bereiden wordt er regelmatig afgestemd met
Imagine (Jan Sprimont)15.
13 29/7
14 10/7
15 28/2, 17/3, 25/3, 9/4, 18/4, 2/6, 23/7
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 11
3. Acties
De tweede fase van de campagne “Onderwijs met een handicap” bestaat uit twee
acties die beiden gevoerd worden op 1 september, de eerste dag van het schooljaar.
Met de acties richt GRIP zich, samen met alle onderschrijvende organisaties van de
beleidsnota Inclusief Onderwijs, tot de overheid. De acties zijn het bewijs dat
Inclusief Onderwijs bestaat enerzijds en een aanklacht tegen het gebrek aan
ondersteuning binnen het gewoon onderwijs anderzijds.
3.1 Pluimactie
Van begin juni tot eind augustus 2003 krijgen ouders en kinderen met een handicap
of chronische ziekte, die Inclusief Onderwijs in de praktijk waar maken, de kans om
een pluim te bestellen voor hun ‘inclusieve’ school. De pluim wordt op de eerste
dag van het schooljaar afgegeven als erkenning voor hun inzet. Hiermee wordt
aangetoond dat de praktijk van Inclusief Onderwijs er wel degelijk is en dat het hoog
tijd wordt dat de overheid een waterdicht beleid voorziet dat tegemoetkomt aan de
ondersteuningsnood en het gebrek aan draagkracht van ouders en scholen. Een
aantal leerlingen wordt bij de overhandiging van de pluim gevolgd door de regionale
en landelijke pers.
3.2 Kraanactie
Op 1 september wordt in het hartje van Brussel de cartoon met de kraan levensecht
uitgebeeld aan het Maria Boodschaplyceum. Een leerling wordt met haar rolwagen
met een kraan naar de klas gehesen. Minister Vanderpoorten en de pers komen een
kijkje nemen. Het gebrek aan ondersteuning en draagkracht wordt aangekaart
door de woordvoerders van de Werkgroep Inclusief Onderwijs.
3.3 De Week van de Diversiteit
Van 10 tot 14 februari 2003 wordt voor de eerste maal de Week van de Diversiteit
georganiseerd. De Week van de Diversiteit is een initiatief van het Departement
Onderwijs in samenwerking met de departementen Jeugd en Welzijn. De bedoeling
van de week is om samenwerkingsverbanden te stimuleren tussen scholen en
organisaties van kansengroepen (ouderen, allochtonen, holebi’s, mensen met een
handicap en vrouwen). GRIP volgt de organisatie van de week op door haar
deelname aan de Stuurgroep Week van de Diversiteit16.
Naast de opvolging van de Week van de Diversiteit binnen de stuurgroep,
onderneemt GRIP ook een aantal eigen initiatieven. Tijdens de week lanceert GRIP
haar “Kom uit de schaduwcampagne”. Daarnaast stuurt ze over heel Vlaanderen 23
getuigen met een handicap op pad die in hogescholen en universiteiten debatten
voeren met studenten architectuur, orthopedagogie of lerarenopleiding, over gelijke
rechten en kansen van mensen met een handicap. In totaal worden er 10 scholen
bezocht en om en bij de 800 studenten bereikt. Tot slot stuurt GRIP naar alle
Vlaamse hogescholen en universiteit de video “Dance me to my song” met de vraag
16 8/1, 4/2, 26/2, 25/8
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 12
aan leerkrachten om deze te gebruiken in de klas tijdens de Week van de Diversiteit
en stil te staan bij het rechtendenken.
4. Beurzen
In 2003 is GRIP aanwezig op een aantal beurzen. Het gaat hier zowel om
welzijnsbeurzen als beurzen die gekoppeld zijn aan bepaalde initiatieven.
Via de aanwezigheid op beurzen kan GRIP de werking van de organisatie bekend
maken en haar visie en boodschap promoten. Stilaan leren mensen en organisaties
binnen en buiten de sector GRIP beter kennen. Ook het aantal sympathisanten stijgt
aanzienlijk via deze beurzen.
Op 14 februari 2003 is GRIP met een informatiestand rond Inclusief Onderwijs en
handicap aanwezig op het slotevenement van de Week van de Diversiteit, een
initiatief van het Departement Onderwijs. De beurs richt zich voornamelijk naar
onderwijzend personeel en doelgroepenorganisaties.
Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen organiseert op 22 maart 2003
antidiscriminatiedagen in Brussel. Als afsluiter is er op het Muntplein een
standenmarkt, waaronder een stand van GRIP, met organisaties van allerlei
doelgroepen van de beide taalgemeenschappen. Op 24, 25 en 26 april 2003 is GRIP
met een beursstand aanwezig op hulpmiddelenbeurs REVA die om de twee jaar
plaats heeft.
In het kader van het Europees jaar toert de “Europabus” door heel Europa en houdt
halt in verschillende grote steden waar de organisaties van die stad hun werking
kunnen voorstellen. GRIP is aanwezig als de bus op 2 augustus in Brussel halt
houdt.
In het kader van haar samenwerking met de wetenschapswinkel van de VUB, stelt
GRIP op een thesisbeurs onderzoeksonderwerpen voor die zinvol kunnen zijn voor
de organisatie. Laatstejaarsstudenten kunnen op de thesisbeurs kennis maken met
de aanwezige organisaties en een thesisonderwerp kiezen dat aanleunt bij hun
interessen.
5. Aanwezigheid van GRIP in de media
5.1 Persberichten
In het kader van de mediacampagnes en acties die GRIP in 2003 voert, wordt
telkens een persbericht en/of persuitnodiging verstuurd:
• 8/2: persbericht lancering mediacampagne: ‘Kom uit de schaduw’
• 27/5: persbericht lancering mediacampagne: ‘Onderwijs met een handicap’
• 28/08: persbericht en uitnodiging voor de pluim- en kraanactie inclusief
onderwijs
Daarnaast worden er ook twee persberichten verstuurd die betrekking hebben op
inhoudelijke beleidsthema’s en inspelen op de actualiteit:
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 13
• 17/1: persbericht Inclusief Onderwijs
• 28/3: persbericht Wachtlijsten
5.2 Artikels en advertenties van GRIP in dagbladen en tijdschriften
De advertentie van de mediacampagne “Kom uit de schaduw” verschijnt tijdens de
Week van de Diversiteit verschillende keren in de algemene pers17. In de loop van
het voorjaar verschijnt de advertentie en/of een bijkomend artikel van de campagne
ook in verschillende tijdschriften18 uit de sector.
De advertentie van de mediacampagne “Onderwijs met een handicap” wordt eind
mei verschillende keren gepubliceerd in de algemene pers19. Van april tot en met
september wordt de advertentie en/of een bijkomend artikel over de campagne en de
bijhorende acties door meerdere tijdschriften uit de sector opgenomen20.
In december 2003 starten de voorbereidingen voor de actie “Genoeg rondjes
gedraaid?!”. Om zoveel mogelijk mensen te mobiliseren voor de actie, verschijnt er in
een aantal tijdschriften een oproep21.
Verder levert GRIP artikels aan over inhoudelijke thema’s voor tijdschriften uit de
sector. Er verschijnen twee artikels over inclusie op de arbeidsmarkt22, twee artikels
over de antidiscriminatiewetgeving23, en telkens één artikel over het probleem van de
wachtlijsten24, Inclusief Onderwijs25 en de uitvoering van het PGB-decreet26.
5.3 Artikels over GRIP in dagbladen en tijdschriften
GRIP en haar medewerkers leveren in 2003 een bijdrage voor een aantal artikels die
werken aan een correcte en positieve beeldvorming van mensen met een handicap.
Zo verschijnt er, in het kader van het Europees jaar van de persoon met een
handicap, op 25 maart een artikel in Dag Allemaal en op 1 augustus een interview
met onze voorzitster, Viviane Sorée in de Standaard. In Amazone, tijdschrift van de
Nationale Vrouwen Raad, verschijnt in juni een interview over vrouw en handicap
met Viviane Sorée. In oktober staat er een portret (“Een man van ideeën”) van Jan-
Jan Sabbe, secretaris van GRIP, in Per Moment (tijdschrift Per Saldo Nederland).
17 10/2 > Metro, De Morgen, De Standaard, Het Laatste Nieuws, Het Nieuwsblad
13/2 > Knack, Dag Allemaal
18 Weliswaar (Vlaamse Gemeenschap), Handblad (Vlaams Fonds), Echo’s (VIBEG), NM (Nema),
Samen Spraak Makend (Vereniging voor Gelaryngectomeerden), VVjA@-bl@d (VVA),
CMT Nieuwsbrief (CMT), De Sleutel (MS-liga), Psyche (VVGG), Brasschaats Welzijnsnieuws.
19 27/5 > Knack, Dag Allemaal, Humo
28/5 > De Morgen, De Standaard, Het Laatste Nieuws, Het Nieuwsblad
20 PIN (PPG), NM (Nema), Weliswaar (Vlaamse Gemeenschap), Psyche (VVGG), VVj@-bl@d (VVA),
De Sleutel (MS-Liga), CMT Nieuwsbrief, Dialoog (VFG), Nieuwsbrief van Debra Belgium, ’t Huis
(BOL), Tripliek (Downsyndroom Vlaanderen)
21 NM (Nema), Handiscoop (KVG), De stem van de ouders (Inclusie Vlaanderen)
22 Januari-februari > Over.Werk. (Steunpunt WVA) / mei 2003 > de Gazette (vzw Jobcentrum West-
Vlaanderen)
23 April-mei > Weliswaar (tijdschrift van de Vlaamse Gemeenschap) / mei-juni > Echo’s (VIBEG)
24 Maart > Samen Spraak Makend (tijdschrift Vereniging voor Gelaryngectomeerden)
25 Mei-juni > Echo’s (VIBEG)
26 Mei-juli > ’t Huis (BOL)
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 14
Tot slot verschijnt in december een artikel over carrièremakers met een handicap in
‘Het Beste’ van Readers Digest.
Naast beeldvormende artikels, worden er ook een aantal artikels gepubliceerd waarin
GRIP en haar werking worden voorgesteld. In maart verschijnt een voorstellend
artikel in de Tau-groep krant en in mei in het Brasschaats Welzijnsnieuws.
Op 31 juni wijdt de Standaard een artikel aan de overstap van Anke Hintjens van de
Holebifederatie naar GRIP.
Tijdens de eerste week van september verschijnen er heel wat artikels in de pers
over de pluim- en kraanactie van 1 september27. Tot slot publiceert NEMA in haar
tijdschrift in de loop van oktober een dossier over het inzicht in handicap.
5.4 Aanwezigheid van GRIP op radio en TV
Op 31 juni wordt Anke Hintjens geïnterviewd over haar overstap naar GRIP door
AVS (regionale zender Antwerpen). Op 2 augustus wordt een medewerker van GRIP
geïnterviewd in het kader van de beurs aan de Europabus door 4FM en Radio 2.
Diezelfde dag wordt de beurs in beeld gebracht en een andere medewerker van
GRIP geïnterviewd voor het VRT-journaal.
In het kader van de kraanactie van 1 september, worden woordvoerders van GRIP
geïnterviewd voor de radio28. De actie haalt tevens het journaal op verschillende TVzenders29.
De pluimactie wordt op haar beurt opgepikt door enkele regionale
zenders30 en het Jeugdjournaal Karrewiet (2/9) op Ketnet.
RTBF draait tot slot een reportage over onze samenwerking met de
Wetenschapswinkel. Deze wordt op 22 oktober uitgezonden in Objectif PME op
RTBF.
27 2/9 > het Nieuwsblad (streeknieuws Kortrijk), Het Laatste Nieuws (streeknieuws Brussel) – 3/9 > De
Zondag week 38 (streekkrant Antwerpen) – 4/9 > het Nieuwsblad, streeknieuws Leuven – 5/9 >
Nieuwsblad, streeknieuws Antwerpen
28 28/8 Q-Music - 1/9 4FM - 2/9 Radio 2
29 1/9 journaal van VRT, VTM en VT4
30 Kanaal 3 (regionale zender Oost-Vlaanderen), WTV (regionale zender West-Vlaanderen), ATV
(regionale zender Antwerpen)
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 15
DEEL 4: BELEIDSBEÏNVLOEDING EN ONTWIKKELING
1. Stuurgroep Beleid
De Stuurgroep Beleid probeert maandelijks bijeen te komen. In 2003 hebben er
slechts 7 vergaderingen31 plaats. De stuurgroep legt de krijtlijnen vast voor de
werking van de pijler beleid in GRIP. Enerzijds is er de beleidsontwikkeling. De
stuurgroep neemt standpunten in over inhoudelijke beleidskwesties en neemt het
voortouw voor de oprichting van werkgroepen. In 2003 zijn de werkgroepen Inclusief
Onderwijs, Directe Financiering, Werkgelegenheid en Redelijke Aanpassing actief.
Anderzijds is er de beleidsbeïnvloeding. De leden van de stuurgroep engageren
zich om ondersteund door de stafmedewerker deel te nemen aan beleidsparticipatie
en te lobbyen bij overheden.
De Stuurgroep Beleid werd in het najaar uitgebreid en telt eind 2003 de volgende
leden: Viviane Sorée, Leon Verelst, Antoon De Schrijver, Inge Ranschaert, Johan
Vermeiren en Min Hermans.
2. Werkgroepen
In de loop van 2003 functioneerden 4 ad hoc werkgroepen rond de beleidsthema’s
directe financiering, inclusief onderwijs, werkgelegenheid en redelijke aanpassing.
2.1 Werkgroep Inclusief Onderwijs
In 2003 vergaderde de reeds oudere Werkgroep Inclusief Onderwijs nog 5 maal32.
Op 4 april had een eerste debatlunch plaats over het beleidsvoorstel, dat het
eindresultaat was van het denk- en discussiewerk van de werkgroep. Op 15 oktober
werd er een discussieavond met andere verenigingen georganiseerd over het
beleidsvoorstel. Op 15 december organiseerde de werkgroep een tweede
debatlunch. Politici, koepels, vakbonden, de Vlaamse Scholierenkoepel en
ouderverenigingen maakten er kennis met het beleidsvoorstel en gingen met enkele
werkgroepleden in discussie over de uitvoering.
In de loop van 2003 werd aan verenigingen gevraagd om dit beleidsvoorstel te
ondertekenen. Eind 2003 hadden een 35-tal gebruikersorganisaties, inclusief het
Vlaams Patiëntenplatform, de nota onderschreven. De nota vormde het
uitgangspunt, aan gebruikerszijde, in de aanloop naar het Symposium Inclusief
Onderwijs (zie verder). In 2004 zal in een volgende stap een breder maatschappelijk
draagvlak worden gezocht voor deze nota.
2.2 De Werkgroepen Werkgelegenheid en Redelijke Aanpassing
Met oog op de Rondetafelconferentie (RTC) rond tewerkstelling van personen met
een handicap van 2 december 2003 en anderzijds op het cruciale concept ‘redelijke
aanpassing’ werden twee werkgroepen opgericht: de Werkgroep Werkgelegenheid
en de Werkgroep Redelijke Aanpassing.
31 4/2, 3/3, 2/4, 14/5, 17/9, 4/11, 16/12
32 30/1, 10/3, 3/6, 16/9, 6/11
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 16
Ter opvolging van de werkzaamheden van beide werkgroepen en het totale project
‘Werk in perspectief, perspectief op Werk?’ (zie elders) hadden een aantal
voorbereidende vergaderingen plaats en functioneerde een beperkte
projectstuurgroep33.
De Werkgroep Werkgelegenheid34 kwam in totaal 8 keer samen om een visie te
bepalen op het vlak van tewerkstelling van personen met een handicap. In juli werd
een bevraging gelanceerd naar personen met een handicap over hun
tewerkstellingssituatie, dit leverde 281 bruikbare vragenlijsten op. Op basis van de
visie van de Werkgroep Werkgelegenheid van GRIP, de resultaten van de bevraging,
visie – en werkteksten van gebruikersorganisaties en intermediairen, studiewerk van
de staf en medewerkers en van Onze Nieuwe Toekomst (ONT), werden
beleidsvoorstellen op het vlak van tewerkstelling van personen met een handicap
geformuleerd. Deze beleidsvoorstellen werden op 16 september, tijdens een
gebruikersdiscussieavond, afgetoetst bij andere gebruikersorganisaties en op 19
september, tijdens een debatlunch, bij politici, overheid, het VFSIPH, sociale
partners, ATB,… De beleidsvoorstellen werden naderhand aangepast op basis van
de gekregen feedback en onderschreven door 10 andere gebruikersorganisaties. De
beleidsnota werd als insteek gebruikt voor de Rondetafelconferentie
Werkgelegenheid.
De Werkgroep Redelijke Aanpassing kwam drie keer35 samen. Er werd een denkdag
rond redelijke aanpassing (5/4) en later een vormingsavond voor
gebruikersorganisaties en andere geïnteresseerden georganiseerd. Een jurist zorgde
voor de noodzakelijke juridische invalshoek en de internationale praktijk. Op basis
van de werkzaamheden van de Werkgroep Redelijke Aanpassing, het studiewerk
van de jurist en de staf, werden beleidsvoorstellen geformuleerd. Deze werden op 18
juni afgetoetst tijdens een debatlunch met politici, overheid, sociale partners, enz.
en begin juli afgeleverd aan de administratie Werkgelegenheid.
Op 24 april nam de voorzitster van GRIP deel aan een paneldebat, in het kader van
de REVA-beurs, rond evenredige arbeidsparticipatie. De projectmedewerkster en
werkgroepleden vergaderden op 21 mei met Gelijke Kansen in Vlaanderen rond de
stand van zaken van de adviesnota rond de actualisering van de wetgeving op
toegankelijkheid, en op 18 juni met een onderzoeker van de KUL over redelijke
aanpassingen in selectieprocedures. Op 26 mei nam de projectmedewerkster als
waarnemer deel aan de vergadering van de coördinatiewerkgroep Redelijke
Aanpassing bij de dienst Emancipatiezaken.
2.3 Werkgroep Directe Financiering
Een werkgroep mikte in haar werkzaamheden36 op de uitvoering van het decreet
Persoonsgebonden Budget (PGB). Interessant was zowel het engagement van
verschillende budgethoudersverenigingen als (tijdelijk en beperkt) instellingen.
33 24/1, 21/2, 7/3, 21/5
34 9/4, 14/4, 13/5, 11/7, 24/7, 5/8, 19/9, 12/11, 9/12
35 22/4, 27/5, 11/6
36 5/2, 12/3, 1/4, 7/5, 11/6, 9/7, 11/9, 9/10, 17/11
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 17
Een deel van het jaar ging op in de inhoudelijke uitwerking van een strategie en
een projectvoorstel (zie elders). Op 3 juni werden de resultaten te Jette aan een
ruimere groep van organisaties, individuen en politici voorgesteld.
Omdat het projectvoorstel door de overheid werd geweigerd, en gezien de snel
wijzigende evolutie rond PGB, werden de vergaderingen sterk toegespitst op de
actuele situatie en het noodzakelijke lobbywerk. In tegenstelling tot andere
werkgroepen kwam men dus niet tot een afgewerkt beleidsvoorstel. Het
samenkomen van een aantal partners en het bekomen van een gemeenschappelijke
visie vormde echter een prima vertrekbasis ter opvolging van de werkzaamheden,
binnen het VFSIPH, rond de implementatie van PGB en Zorgvernieuwing die begin
2004 van start gaan.
3. Politiek Manifest
In de aanloop van de verkiezingen voor het Vlaams Parlement in 2004 werd in het
najaar een politiek manifest opgesteld. In dit manifest werden aan de hand van
enkele principes en doelstellingen concrete beleidsvoorstellen geformuleerd met als
doel een impact te hebben op de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen.
Tijdens de periode van het kerstreces werd dit politiek manifest overgemaakt aan de
secretariaten van de politieke partijen. Op voorhand was afgecheckt welke timing de
verschillende partijen voorop stelden bij de opmaak van hun verkiezingsprogramma.
4. Beleidsparticipatie
Voorafgaand aan de RvB van het VFSIPH worden gebruikers die een mandaat
opnemen binnen het VFSIPH, en organisaties, uitgenodigd te GRIP voor een
gebruikersoverleg. Doel is te informeren en anderzijds de vertegenwoordigers van
gebruikers beter voor te bereiden. De opkomst voor deze vergaderingen was trouw
maar klein en bestond vooral uit niet-RvB VFSIPH leden. Eind 2003 werd het enkele
malen afgelast wegens ziekte van gebruikers en i.t.t. het oorspronkelijke opzet werd
meer investering van de staf gevraagd. In 2004 zal deze werkwijze dan ook worden
geëvalueerd.
Toegankelijkheid is een thema dat nog niet werd opgenomen door GRIP (behalve als
onderdeel van Redelijke Aanpassing), met oog op beleidsparticipatie werd wel een
informerende tekst opgemaakt rond toegankelijkheid van organen en
vergaderingen en o.a. gebruikt in het kader van Beter Bestuurlijk Beleid.
Op 18 november werd de gezamenlijke vergadering van de Gezins-en Welzijnsraad
en de Gezondheidsraad rond de toekomstige Strategische Adviesraad bijgewoond.
In opvolging hiervan werd een reactie rond beleidsparticipatie op vlak van Welzijn en
Volksgezondheid overgemaakt aan de overheid en leden van de Welzijnsraad.
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 18
5. Betrokkenheid bij initiatieven van de overheid
Het plaatshebben van 3 initiatieven van de Vlaamse overheid, eind 2003 – begin
2004, had een sterke impact op de inhoudelijke werkzaamheden van GRIP.
Tegelijkertijd boden ze een publiek platform voor de resultaten van verschillende
werkgroepen.
Eind 2003 werd er een Ronde Tafelconferentie Werkgelegenheid en een
Zorgcongres georganiseerd door respectievelijk de Vlaamse minister van
Werkgelegenheid en de Vlaamse minister van Welzijn. Op 14 januari 2004
organiseerden de ministers van Onderwijs en Welzijn gezamenlijk het Symposium
Inclusief Onderwijs. De inhoudelijke voorbereidingen van dit laatste namen gans het
najaar van 2003 in beslag.
Telkens drong GRIP er bij de organisator op aan dat gebruikers zelf actief betrokken
werden bij de voorbereiding van deze initiatieven. Dit gebeurde niet altijd even
intensief en met een verschillende graad van daadwerkelijke participatie en
betrokkenheid.
5.1 Rondetafelconferentie Werkgelegenheid (2 december 2003)
GRIP stelde zijn expertise ter beschikking op de voorbereidende technische
werkgroepvergaderingen (26/9 en 21/10) en nam deel aan de overlegtafels
tussen overheid, sociale partners, gebruikersorganisaties en intermediairen op 13 en
21 november. Voorafgaand aan de eerste overlegtafel organiseerde GRIP een
vergadering met de deelnemende gebruikersorganisaties.
De beleidsvoorstellen van de Werkgroep Redelijke Aanpassing en van de Werkgroep
Werkgelegenheid werden opgenomen in een publicatie die verspreid werd tijdens de
Rondetafelconferentie. De voorzitster van GRIP nam op de RTC deel aan een debat
over redelijke aanpassingen op de werkvloer. GRIP werkte ook mee aan de opmaak
van een brochure die n.a.v. deze conferentie door de administratie werkgelegenheid
onder werkgevers verspreid zal worden.
5.2 Het Zorgcongres (11 december 2003)
GRIP drong dringend bij de organisatoren aan om de doelgroepen zélf aan bod te
laten komen in de voorbereiding van dit zorgcongres. Op 5 september had te Gent
een vergadering met het kabinet Welzijn plaats.
Het resultaat waren twee voorbereidende vergaderingen37. De eerste vergadering
bracht gebruikersorganisaties samen, de tweede bijeenkomst (7/11)
vertegenwoordigers van de doelgroepen: allochtonen, kinderen, ouderen, vrouwen
en personen met een handicap. Ter voorbereiding van deze bijeenkomsten belegden
GRIP, het VPP, KVG en VFG samen een vergadering38 waarin de voorlopige tekst
van het zorgcongres ter bespreking voorlag. De voorzitster van GRIP nam deel aan
het panelgesprek op het Zorgcongres van 11 december.
37 3/10, 14/11
38 29/9
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 19
De dag voor het Zorgcongres werd door het VPP een persbericht verstuurd dat GRIP
ondertekende. Hierin zetten de gebruikers uiteen hoe zij de zorg van de toekomst
zien.
5.3 De aanloop naar het Symposium Inclusief Onderwijs (14 januari 2004)
Bij de voorbereiding van dit symposium werd GRIP nauw betrokken. Een
stuurgroeplid nam deel aan de vergaderingen van de stuurgroep39 die dit
symposium voorbereidde. Naarmate het symposium dichterbij kwam steeg de vrees
dat de inbreng van de gebruikers op de dag zelf miniem zou zijn. Hierop werd
gereageerd door GRIP. In de weken voorafgaand aan het symposium bracht GRIP
de gegevens van mensen bijeen die wilden deelnemen aan het symposium en werd
er een actieve inbreng voorbereid. Op 8 oktober werd het gesprek aangegaan met
professor Geert Van Hove. Diens voorstel van memorandum werd nadien door GRIP
namens de gebruikerszijde becommentarieerd.
6. Bijkomende beleidsvoorstellen, standpuntbepalingen, initiatieven,…
Rond volgende bijkomende thema’s werden in 2003 reacties, nota’s en
standpuntbepalingen opgemaakt. Sommige werden informeel verspreid en zijn dan
ook niet te vinden op de website van GRIP. Andere nota’s en teksten worden daar
steeds opgenomen.
• Adviesorganen en beleidsparticipatie in het kader van de reorganisatie van de
Vlaamse overheid
• Het toekomstig horizontaal gelijke kansenbeleid, de principenota werd
onderschreven door 6 ad nominatum organisaties
• Het voorstel van decreet houdende de invoering van een inschakelingspremie
voor publiekrechtelijke werkgevers die personen met een handicap
tewerkstellen onder gewone arbeidsvoorwaarden
• Het uitvoeringsbesluit evenredige arbeidsparticipatie met betrekking tot de
Vlaamse overheidsadministratie
• Het voorstel van uitvoeringsbesluit van het decreet evenredige
arbeidsparticipatie
• Het voorstel van huishoudelijk reglement Commissie Diversiteit (SERV)
• Spaartegoeden van personen met een verstandelijke handicap
• Werking Strategische Adviesraad Welzijn en Volksgezondheid
39 4/9, 27/6, 23/9
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 20
DEEL 5: SAMENWERKING
1. In het kader van de ad nominatumsubsidie van de cel Gelijke Kansen in
Vlaanderen
Een groot aantal van de inhoudelijke en organisatorische werkzaamheden bieden
een antwoord op de jaarlijkse resultaatsverbintenissen, tussen de cel Gelijke Kansen
in Vlaanderen en GRIP, die eigen zijn aan de ad nominatumsubsidiëring.
Periodiek hebben ook de EFQM-vergaderingen40 plaats met als doel de afstemming
van de betrachtingen van de verschillende organisaties en het gelijke kansenbeleid
voor verschillende doelgroepen.
2. In het kader van projecten
2.1 Het VESOC-project ‘Werk in perspectief, perspectief op werk?’
Gedurende heel 2003 had het project ‘Werk in perspectief, perspectief op werk?’
plaats in een samenwerking tussen GRIP en de administratie Werkgelegenheid.
Over de inhoudelijke werkzaamheden en resultaten wordt elders verslag gedaan
(Rondetafelconferentie, Werkgroepen Redelijke Aanpassing en Werkgelegenheid).
Er hadden ook diverse organisatorische afstemmingen41 plaats met de
Administratie.
In het kader van de technische werkgroepen en overlegplatformen werd nauw
samengewerkt met andere gebruikersorganisaties, intermediairen (ATB, VLAB,
CBO) en verschillende overheden (VDAB, VFSIPH, AW,…). De resultaten van het
project (zowel inhoudelijk, op vlak van samenwerking als op vlak van
beleidsparticipatie) waren positief. Ter uitvoering van de platformtekst die op de
Rondetafelconferentie werd ondertekend, en de ondersteuning van de
beleidsparticipatie, op sociaal-economisch vlak, van gebruikersorganisaties zal dan
ook in 2004 een nieuwe projectaanvraag worden ingediend.
2.2 TRIVISI-project
GRIP is in het kader van een TRIVISI-project, samen met een aantal intermediairen,
partner van Handoria vzw. Deze samenwerking beperkt zich tot inhoudelijk
studiewerk, op 12 maart had wel een tussentijdse evaluatie plaats te GRIP.
2.3 Effectenrapportering (project inclusie-effectenrapportering)
GRIP engageerde zich om, met als partners de TAU-groep (initiatiefnemer) en
andere gebruikersorganisaties en in een verhoopte samenwerking met Gelijke
Kansen in Vlaanderen en het VFSIPH, een projectvoorstel in te dienen bij deze beide
laatste overheden. Er hadden dan ook verschillende voorbereidende vergaderingen42
en contacten plaats. Het zou GRIP in staat hebben gesteld om met interessante
partners, en zonder in deze ‘te moeten trekken’, dieper in te gaan op dit thema.
40 7/1, 7/10, 20/11
41 20/1, 10/2, 15/4, 21/5, 9/9, 31/10
42 17/3, 28/4
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 21
Het projectvoorstel werd helaas niet weerhouden, het zal wellicht in 2004 opnieuw
worden ingediend.
2.4 Project uitvoering van het PGB-decreet
In het kader van de experimentele toelagen van het VFSIPH diende GRIP, met als
partners drie budgethoudersverenigingen en vier grote voorzieningen, midden
2003 een projectvoorstel in ter uitvoering van het decreet PGB. Intern werd een
project gepland waar aan de hand van cases (25 individuen, 4 voorzieningen), een
inhoudelijke werkgroep (de Werkgroep Directe Financiering) en een juridisch team
de nodige ervaring zou worden opgedaan. Deze plannen moesten helaas worden
opgegeven toen het project niet werd weerhouden.
3. Samenwerking met gehandicaptenorganisaties
De werkgroepen en andere initiatieven van GRIP zouden niet kunnen functioneren
zonder de actieve deelname van ettelijke gebruikersorganisaties van personen met
een handicap of een chronische ziekte. Verenigingen werden uitgenodigd een aantal
standpunten en nota’s (vb. inclusief onderwijs, werkgelegenheid, IMB) te
onderschrijven en er wordt zoveel mogelijk geprobeerd om ‘in één front’ naar buiten
te treden (vb. in het kader van het Zorgcongres, diversiteitcommissie SERV,
Rondetafelconferentie, de aanloop naar het Symposium Inclusief Onderwijs,…). Met
het Vlaams Patiëntenplatform (koepel van 80 patiëntenverenigingen) wordt nauw
samengewerkt rond verschillende thema’s. Organisaties en hun tijdschriften spelen
ook een belangrijke rol in de verspreiding van campagnemateriaal.
In aansluiting op het jaarthema van Onze Nieuwe Toekomst vzw, en een
studieopdracht van GRIP aan deze organisatie, werd uitgewisseld op vlak van
werkgelegenheid en hadden diverse contacten en vergaderingen43 plaats. Op 22
oktober werd echter de (toekomstige) samenwerking samen geëvalueerd en, gezien
het verschil in prioriteiten en werkwijze, beslist de contacten tijdelijk te beperken.
Met Inclusie Vlaanderen werd op 9 januari een stand van zaken opgemaakt rond de
studieopdracht rond Inclusief Onderwijs. Op 7 februari werd te GRIP afgestemd met
vzw Komaan, op 22/3 met Werkgroep Vorming en Actie en op 28 juli met de CVSHulplijn.
Op 6 oktober had rond PGB, BBB en de ADW te Gent een intensieve
vergadering plaats met FEVLADO en op 4 december maakte GRIP te Brussel kennis
met de RvB van BCBS.
In het kader van het project werkgelegenheid stemde de projectmedewerker af met
KVG (18/7, rond inactiviteitsvallen, en op 6/11 rond beleidsvoorstellen GRIP) en met
VFG (28/10, rond beleidsvoorstellen GRIP). Ze nam op 23/8 actief deel aan de
vergadering van BCBS, ter voorbereiding van hun informatie- en sensibiliseringsdag
van 15 oktober, en op 28/10 aan de studiegroep werkgelegenheid van het VPP.
Op 28 augustus bezocht een delegatie van GRIP de Nederlandse CG-Raad te
Utrecht. Punten op de agenda waren werking, de Wet Gelijke Behandeling, sociaal
beleid en sensibilisatie. GRIP stak erg veel op van dit contact.
43 27/3, 2/7
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 22
4. Samenwerking met andere actoren
In 2003 werd GRIP ondersteunend lid van de Kinderrechtencoalitie.
De organisatie stemde rond BBB en de diversiteitscommissie op 8 december een
eerste maal af met medewerkers van het Forum Etnisch-Culturele Minderheden.
Na een eerste verkennend gesprek op 11 juni werd meer en meer samengewerkt
met (een project van de VUB en UA) de Wetenschapswinkel. GRIP was op 9
oktober aanwezig op de thesisbeurs te Brussel en verschillende studenten waren
geïnteresseerd om over door GRIP ingediende voorstellen een thesis te schrijven.
Op 15 oktober had op de Brusselse Erasmus-hogeschool een gesprek plaats rond
een mogelijke samenwerking in het kader van een project rond beeldvorming, op 20
juni werden te GRIP met de Gentse Artevelde-hogeschool de mogelijkheden rond
stages overlopen.
Een groep Vlerick-studenten onderzocht, in losse samenwerking met GRIP, in het
kader van een beperkte taak in de loop van februari-maart de mogelijke toeleiding
van personen met een handicap naar het Centrum Gelijke Kansen en
Racismebestrijding. De resultaten van deze taak bleken echter maar heel beperkt
bruikbaar.
Op vraag van GRIP organiseerde regeringscommissaris Van Gool op 18 maart een
vergadering met Vlaamse en Waalse verenigingen rond de ADW en het Centrum
Gelijke Kansen en Racismebestrijding. GRIP nam hieraan deel. In de volgende
maanden organiseerde GRIP een bevraging onder Vlaamse gebruikersorganisaties
die peilde naar hun interesses rond de ADW, vragen en mogelijk engagement naar
het Centrum Gelijke Kansen en Racismebestrijding. De resultaten werden aan het
Centrum bezorgd en in het kader van de nieuwe Antidiscriminatiewet (ADW) werd
verschillende malen44 te GRIP met het Centrum vergaderd. In het najaar werd het
Centrum letterlijk onze nieuwe buur. Omdat de organisatie wil wegen op beleid,
eerder een coördinerende functie wil vervullen en niet aan individuele dienstverlening
doet (en dus geen meldpunt wenst te zijn) gaf GRIP er echter de voorkeur aan om
geen protocol te ondertekenen.
Op 23 juli werd met het Platform Begeleid Werk te Lennik de dialoog aangegaan
rond de tewerkstelling van personen met een handicap, op 4 november volgde te
GRIP een contact met het VLAB. Met het consultancy-bureau S-Pas werd enkele
malen45 afgestemd rond profilering en IMB. Op 20 mei werd het mogelijke
communicatieluik van het toen geplande project Scandinavië afgetoetst met een
VRT-reportagemaker.
Er had diverse malen een onderhoud plaats met leden van het Parlement en de
Regering. Rond het thema directe financiering met de Vlaamse parlementsleden
De Martelaer (26/3), Van Kessel (30/4), Van Duppen (10/6) en het kabinet Welzijn
(11/6).
44 4/3 (samen met ANLH), 10/7, 18/9
45 10/4, 14/5
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 23
Periodiek 46 werd met het kabinet Werkgelegenheid afgestemd rond het
tewerkstellingsbeleid voor personen met een handicap. Op 3 juli overhandigde een
delegatie het beleidsvoorstel Inclusief Onderwijs op het kabinet Onderwijs. Op 27
november werd het opzet van de Rondetafelconferentie Werkgelegenheid en GRIP’s
beleidsvoorstellen besproken op het kabinet Werkgelegenheid. Op 20 oktober had
de Herfstontmoeting van de Vlaamse minister van Welzijn plaats en op 22 oktober
nam GRIP deel aan de uitwisseling rond de beleidsbrief tussen organisaties en
staatssecretaris voor Personen met een Handicap en Gezin, Simonis.
DEEL 6: VERTEGENWOORDIGING
GRIP streeft naar vertegenwoordiging door gebruikers op minstens alle formele
momenten, de staf en medewerkers nemen daarnaast echter intensief deel aan
voorbereidende en technische fora.
Marleen Vermeiren vertegenwoordigt GRIP in de RvB VFSIPH, helaas kon ze eind
2003 enkele malen niet aanwezig zijn.
Ter voorbereiding van de initiatieven Week van de Diversiteit, Rondetafelconferentie
Werkgelegenheid, Zorgcongres en het Symposium Inclusief Onderwijs hadden
steeds meerdere stuurgroepvergaderingen en technische werkgroepen plaats
(zie hoger).
In het kader van studies in overheidsopdracht (VIONA, GKV,…) nam GRIP deel aan
de bijzondere visiegroep47 van het VIONA-onderzoek Functionele Integratie
arbeidsgehandicapten. Op 3 november had een gesprek plaats met de onderzoeker.
In de loop van 2002 en 2003 besteedde de cel Gelijke Kansen in Vlaanderen (GKV)
een onderzoek uit aan de RUG rond beeldvorming van mensen met een handicap in
Vlaanderen. GRIP participeerde aan de stuurgroep die het onderzoek van GKV rond
Beeldvorming (24/2 en 22/4) begeleidt. Na afloop van het onderzoek wordt door GKV
een beeldvormingscampagne gepland die gebaseerd is op de resultaten van het
onderzoek. GRIP nam ook deel aan de stuurgroep bij het onderzoek van Gelijke
Kansen rond inclusief onderwijs (28/3).
Tot slot was GRIP op 30/1 aanwezig op de persconferentie van Ann De Martelaer
(Vlaams Parlement) over de tewerkstelling van mensen met een handicap in lokale
besturen, op 12/3 op de persconferentie van Opvang Tekort vzw in verband met het
probleem van de wachtlijsten voor voorzieningen en op 20/3 op de persconferentie
van BOL vzw en VFG over het probleem van de wachtlijsten PAB.
46 4/2, 4/4, 5/6, 9/9
47 15/09, 3/11,14/11,23/11
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 24
DEEL 7: PLANNING 2004
PLANNING 2004
I. WERKING
1.1 Maandelijks
a) Vergadering van de Stuurgroep Beleid en de Stuurgroep Sensibilisatie
1.2 Andere periodiciteit
a) Tweemaandelijkse Raad van Bestuur
b) Gebruikersplatform ter voorbereiding van de vergadering van de RvB VFSIPH,
evaluatie en bijstelling van deze werking april 2004
c) Gebruikersoverleg Handicap en Arbeid: periodieke ( ongeveer driemaandelijkse)
vergaderingen
d) 24 maart 2004: statutaire Algemene Vergadering, najaar bijkomende Algemene
Vergadering
e) 15 mei 2004: Open GRIP-dag/Open ledenvergadering
f) Driemaandelijks: debat-lunches met als doelgroep parlementairen, administratie en
kabinetten. Standpunt-en informatieuitwisseling in een informeel kader.
g) Opvolging en uitvoering van de engagementen in het kader van de
resultaatsverbintenissen en EFQM met de subsidiërende overheid.
1.3 Vertegenwoordiging
a) Uitbouw vertegenwoordiging (en ondersteuning van vertegenwoordigers) in volgende
adviesorganen van de Vlaamse overheid:
• RvB VFSIPH, maandelijkse vergaderingen
• Diversiteitscommissie SERV. Strategische adviesraad en raadgevend comité op
de beleidsdomeinen W&V, EWT
• Thematisch: in stuurgroepen bij onderzoeken (VIONA, GKV…) en project
(stuurgroep project werkgelegenheid), ad hoc thematische werkgroepen (vb.
werkgroepen Maatwerk in Samenspraak, voorjaar 2004).,…
• Ad hoc werkgroepen in het kader van sensibilisatiecampagnes van de overheid
b) Uitbouw vertegenwoordiging (en ondersteuning van vertegenwoordigers) in volgende
adviesorganen van de federale overheid
• Ad hoc thematische werkgroepen van het Centrum Gelijke Kansen en
Racismebestrijding, federale werkgroep redelijke aanpassing
• Ad hoc werkgroepen in het kader van sensibilisatiecampagnes van de overheid
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 25
BIJZONDERE EXTERNE INITIATIEVEN
a) Week van de diversiteit: 9-14 februari 2004. Tijdens de Week van de Diversiteit die
wordt georganiseerd door Departement Onderwijs plant GRIP in een tiental scholen
een toelichting en aanvullend debat. Deelname aan voorbereidingen van de week.
b) Symposium Inclusief Onderwijs: 16 januari 2004. Een initiatief van het VFSIPH en het
Departement Onderwijs. GRIP levert namens de gebruikerszijde commentaar op het
voorbereidend Memorandum, neemt deel aan de stuurgroep van het initiatief en zal
actief deelnemen aan de workshops….
II. THEMA’S EN WERKZAAMHEDEN STUURGROEPEN
3.1 Beleidswerk Stuurgroep Beleid rond volgende thema’s
Is afhankelijk van de actualiteit
Thematische werkgroepen:
a) Werkgroep Inclusief Onderwijs: beperkte samenkomsten, en evaluatie, januari –
maart 2004. Nadien enkel nog vergaderingen wanneer opportuun.
b) Verderzetting van de werkzaamheden van de werkgroep PGB,
gedurende februari – mei 2004, evt. verderzetting na evaluatie.
c) Werkgroep Individuele Materiële Bijstand, opstart en werkzaamheden maart-april
2004
d) Werkgroep Werkgelegenheid: heropstart april 2004, vanaf dan opnieuw doorlopend
parallel aan gebruikersoverleg Handicap en Arbeid
e) Werkgroep Verlengde Minderjarigheid – bewindvoerderschap door een netwerk.
Inventaris en stand van zaken in zomer 2004. Opstart werkgroep september –
oktober 2004.
Bijkomende werkzaamheden:
a) Politiek manifest: Het aangaan van gesprekken per partij met als doel de prioriteiten
van GRIP die geformuleerd staan in het Politiek Manifest in de
verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen te laten opnemen (februari – maart)
b) Verkiezingsprogramma’s: studie van de verkiezingsprogramma’s binnen de (evt.
uitgebreide) stuurgroep. Met als doel: Informatie aanbieden over de standpunten van
de verschillende politieke partijen, de mensen met een handicap die actief zijn in de
politiek in de schijnwerpers zetten en vervolgens het evalueren van het nieuwe
regeerakkoord. Het organiseren van een politiek debat (april – juli).
c) Inclusief onderwijs: actie Rondjes Draaien op 14/01/2004. uitbouw breed
maatschappelijk draagvlak voor beleidsvoorstellen, lobbywerk naar de politiek,
mogelijke actie op 1 september 2004. Participatie aan de werkgroepen Maatwerk en
opvolging symposium.
d) Directe financiering: meer concreet de uitvoering en vormgeving van het decreet PGB
en de participatie van de gebruikers in dit proces. Plaatshebben van een
vergelijkende studie tussen NL en VL. Uitwisseling know-how met Per Saldo. Debatlunch
en vraaggesprek op 05/02/2004.
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 26
e) Werkgelegenheid: uitwerking van het Actieplan, sociaal-economische dossiers op
beleidsontwikkelend vlak, thema’s als PGB arbeid, faal-en succesfactoren die worden
ervaren door werknemers met een handicap, inactiviteitsvallen,…
f) Blijvende opvolging van de situering van het gehandicapten-en gelijke kansen-beleid
binnen de reorganisatie van de Vlaamse overheid
g) Beleidsparticipatie en vertegenwoordiging van de gebruikers algemeen en mogelijk
specifiek van personen met een verstandelijke handicap zelf. Criteria en
randvoorwaarden op vlak van vrijwilligersbeleid, toegankelijkheid, BBB, erkenning,
ondersteuning, sociaal statuut,…
h) Effectenrapportering: mogelijke verdere samenwerking met TAU-groep en andere
gebruikersorganisaties, najaar 2004.
3.2 Campagnes en sensibilisatie, Stuurgroep Sensibilisatie
Is afhankelijk van de actualiteit
De twee grote pistes die de stuurgroep in 2004, en in de verdere toekomst, wil
bewandelen zijn:
• Publiekscampagnes (algemene sensibilisatie)
• Getuigenissen (rechtstreekse sensibilisatie)
Prioritaire werkzaamheden:
a) Publiekscampagnes
• Diversiteitscampagne. Via affiches, boomerangkaarten, advertenties en radio- en
TV-spots,… (februari-maart 2004)
• Beeldvormingscampagne, met bijkomende initiatieven bij elk luik. (oktober 2004
tot en met voorjaar 2005)
b) Getuigenissen: opzetten van een apparaat dat het mogelijk maakt via de
getuigenissen van ervaringsdeskundigen rechtstreeks te sensibiliseren in scholen,
vormingsinstellingen, verenigingen, ziekenfondsen, en dat rond verschillende thema’s
of voor verschillende doelgroepen. (Voorbereidingen april – september 2004,
ontwikkeling instrument oktober – december 2004. 2005 vorming).
c) Uitbouwen interactieve delen op GRIP-website
• Droombox (maart 2004, promotie voorjaar, koppeling aan forum najaar 2004)
• Forum: Aan de droombox en de nieuwsbrief worden in het najaar een forum
gekoppeld waarop mensen rond allerhande thema’s vragen kunnen stellen,
informatie kunnen vergaren en doorgeven, discussies kunnen voeren, …
(voorbereidingen eerste helft 2004, online najaar 2004)
d) Week van de Diversiteit: voorbereidingen. Doel is tijdens de volgende editie het
aantal getuigen en scholen te verhogen en de verschillende onderwijsniveau’s en
richtingen te benaderen (voorbereidingen 2004)
e) Beurzen: deelname aan beurzen om GRIP te profileren en naambekendheid te
krijgen, mensen te laten kennis maken met onze visie en werking,
campagnemateriaal en standpunten te verspreiden, sympathisanten te werven
(doorlopend in 2004).
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 27
f) VRT Diversiteitscharter: benadering onderzoekers UIA en VRT rond aanwezigheid en
presentatie personen met een handicap in de media. Naar analogie met de VRTwerkzaamheden
rond allochtonen (contacten voorjaar 2004).
g) Verdere uitbouw Stuurgroep Sensibilisatie:
• Uitbouwen relatie met communicatiebureau CHOCO (Evaluatie samenwerking in
april, relatie opbouwen doorlopend 2004)
• Strategie Sensibilisatie: binnen het algemeen beleidskader van de organisatie
een sensibilisatiebeleid uitwerken. (doorlopend 2004)
• Uitbreiden Stuurgroep Sensibilisatie (maart 2004)
• Perscontacten: Het verder uitbouwen van perscontacten (doorlopend in 2004)
Niet-prioritaire werkzaamheden:
a) Reportage/video PGB
b) Uitbouw Sensibilisatiearsenaal in het kader van campagnes
c) Wetenschapswinkel: onderzoek rond beeldvorming in de media
III. UITBOUW ORGANISATIE GRIP VZW
4.1 Strategie en formele basis van de organisatie
a) Verwerking van bevraging en SWOT-analyse tegen AV 24/03/04. Operationalisering
Strategisch Plan tegen 31/12/2004
b) Aanpassing statuten en RIO aan de nieuwe vzw-wetgeving (maart – april 2004)
4.2 Financieel
a) Ontwikkelen van een intern beleid rond externe financiering en indien opportuun
indienen van projectvoorstellen ter ondersteuning van de initiatieven van de
Stuurgroepen (najaar 2004)
b) Indienen projectvoorstel Werkgelegenheid en ondertekening Protocol met Vlaamse
Regering (februari 2004)
4.3 Organisatorisch
Communicatie en toegankelijkheid
a) Het boeken van vooruitgang op vlak van de toegankelijkheid van de werking in al
haar aspecten, met prioriteit voor ‘verstandelijke toegankelijkheid’ tegen 31/12/2004
en transparantie werking en beslissingsprocedures
b) Evaluatie en bijsturing van de ondersteuning en participatie van personen met een
verstandelijke handicap aan het bestuur van GRIP vzw. (Tussentijds in juni 2004,
finaal in december 2004.)
c) Verder uitbouwen en uitbreiden van een toegankelijke website die kan bijdragen aan
interne en externe communicatie en informatieverspreiding. Verbeteren interactiviteit
en luik sensibilisatie.
d) Lancering tweemaandelijkse elektronische nieuwsbrief (januari 2004)
Gelijke Rechten voor Iedere Persoon met een handicap (GRIP) vzw
Jaarverslag 2003 28
Medewerkers
a) Ontwikkeling instrumenten vrijwilligersbeleid (februari – april 2004)
b) Werven van personen met een handicap en ervaringsdeskundigen voor RvB en
stuurgroepen.
c) Werven van medewerkers in pools (militanten, campagneteams, juristen,…)
IV. Bijkomende contacten en/of samenwerking aangaan met andere
organisaties in 2004
5.1 Vlaanderen-België
a) Naast de huidige samenwerking via werkgroepen, initiatieven en onderschrijven van
nota’s het opvoeren van afstemmingen en voorstellingen met andere Vlaamse
gebruikersorganisaties (doorlopend in 2004). Plaatshebben van een bevraging om de
toekomstige communicatie vorm te geven, eventuele afstemmende vergadering
tussen de leidinggevenden van de verschillende organisaties (mei-juni 2004).
b) Verderzetten van samenwerking met Gelijke Kansen in Vlaanderen: o.a. op vlak van
anti-discriminatie/redelijke aanpassing, inclusief onderwijs, BBB,
sensibilisatiecampagnes
c) Verderzetten van samenwerking met de dienst Emancipatiezaken van het Ministerie
van de Vlaamse Gemeenschap rond werkzaamheden en initiatieven die kaderen
binnen de werking en doelstellingen van GRIP vzw: o.a. op vlak van redelijke
aanpassing, Positieve-Actieplan Emancipatiezaken en BBB
d) Verdere samenwerking met het Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding
rond de doelgroep personen met een handicap. Informatieverschaffing en
ondersteuning van gebruikersorganisaties en meldpunten.
e) Uitbouw contacten met andere actoren op vlak van gelijke kansen: o.a. Belgian
Disability Forum, Kinderrechtencoalitie, Liga van de Mensenrechten,…
f) Verkenning van gelijkaardige initiatieven en organisaties in de andere
gemeenschappen en gewesten.
g) Blijvend proberen samen te werken en front te vormen met andere
antidiscriminatiebewegingen (holebi, allochtonen, ouderen…). O.a. rond voorlopige
bewindvoering, toegankelijkheid, beleidsparticipatie, BBB en gelijke kansen,…
5.2 Internationaal
a) Verdere beperkte contacten en samenwerking met internationale actoren (vb.
European Disability Forum, Independent Living Movement,…) en zusterorganisaties
in de buurlanden (vb. Nederlandse Gehandicaptenraad).