Sociaal- Cultureel Model
Over Handicap, beperking en burgers: het sociaal en cultureel model
Het sociaal en cultureel model in het kijken naar handicap bieden een volledig andere en nieuwe invalshoek dan we in Vlaanderen gewend zijn met het achterhaalde, maar helaas taaie, zorgdenken.
Met een inclusieve samenleving als ultieme doel bieden deze modellen dan ook een leidraad voor overheidsbeleid, wetenschapsbeleid, het onderwijs, voor sensibilisatie van een brede samenleving, de emancipatie van de kansengroep personen met een handicap, enz. Ze nemen dan ook een centrale plaats in binnen de visie en werkzaamheden van GRIP.
De volgende websitepagina's geven een overzicht van verschillende modellen in het kijken naar handicap, verschillende aspecten van (handicap-)cultuur en de eigenheid van disability studies.
We zijn veel dank verschuldigd aan de professoren Geert Van Hove (RUgent) en Patrick Devlieger (KULeuven) die eind 2004 bij GRIP een toelichting gaven over het sociaal en cultureel model.
Met deze webpagina willen we een eerste voorzet geven en je verleiden om samen met ons dieper te graven en vooral anders te denken over 'handicap'. In de toekomst wordt dit deel zeker nog aangevuld en verbeterd. Opmerkingen, aanvullingen en vragen zijn zeker welkom.
Identiteit en constructie van handicap
- Gegevens
- Gemaakt op 29 mei 2012
"Zonder mensen mét een handicap, bestaan er geen mensen zonder handicap. Identiteit bestaat niet op zichzelf, maar ontstaat pas in relatie tussen mensen." De luisteraars op de Open-GRIP-dag spitsten hun oren bij deze spannende lezing over het cultureel model. Nu kan iedereen de tekst (na)lezen.
Joeri Van den Brande is psycholoog en filosoof. Hij werkt aan de VUB als begeleider van studenten met een handicap.
- Tekst van de lezing Identiteit en constructie van handicap (pdf, 0,5 MB)
-
Disability studies
- Aantal artikelen:
- 4
-
Denken over handicap
Theoretische modellen worden gebruikt om een (visie op de) realiteit op een eenvoudige wijze voor te stellen. Sleutelwoorden geven aan in welk opzicht ze van elkaar verschillen. Verschillende dominante manieren van denken over handicap hebben elkaar opgevolgd in de loop van de geschiedenis en werden voorgesteld in een model: een religieus-moreel model, een medisch model, een sociaal model, een handicap-creatie model en als laatste: een cultureel model,...
Het ontstaan van een sociaal model was een reactie op het medische model wat op zijn beurt een reactie was op het religieus-moreel model. Modellen vervangen een ouder model echter niet maar bestaan naast elkaar en vloeien in elkaar over. Het sociaal model in het kijken naar handicap ligt vandaag heel dicht bij het cultureel model. Je kan spreken van een 'doorlaatbare wand' tussen beide. Maar kijken vanuit een cultureel model staat (in België) nog in de kinderschoenen.
Modellen kunnen qua kracht verschillen in verschillende regio's, want ze worden beïnvloed door culturen, ideologieën, waarden, enz. Tijdens de toelichting bij GRIP van de professoren Van Hove en Devlieger werd bijvoorbeeld toegelicht dat het caritatieve of medische model niet zo maar verdwijnt maar andere vormen krijgt in onze Westerse samenleving. Dit kan zich manifesteren als:
- een aalmoes geven (vb. ook in Islam), waardoor je zelf beter wordt
- de spiritualiteit van Sint-Franciscus: 'om de hemel te verdienen moet je worden als een arme'. In moderne termen vertaald: 'werken', werk geven aan personen met een handicap.
Het medische model is in België nog steeds het heersende denken. Het stelt dat de aard van de beperking van een persoon zal leiden tot de mate van socialisering in een samenleving. Over de hele wereld bekeken is het religieus-moreel model het krachtigst of maakt het een come-back (vb. in de VS). Het kijkt in termen van zonde, goed en kwaad en zoekt naar de redenen ervan.
- Aantal artikelen:
- 6
