VN-Verdrag verlegt focus van zorg naar burgerschap
3 december 2009
Op 3 december 2010 vierden we de Internationale Dag voor Personen met een Handicap. Met een rondetafel in het Vlaams Parlement benadrukte GRIP dat handicap vooral een zaak is van mensenrechten. Enkele sleutelfiguren verkenden mogelijke pistes om het VN-Verdrag voor Personen met een Handicap uit te voeren. Nadien volgde een boekvoorstelling van de universele mensenrechtenverklaring in begrijpbare taal.
Op 2 juli ratificeerde België het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met een Handicap. Dit nieuws ging haast onopgemerkt voorbij, ook al was het een histo sche gebeurtenis. Ons land verbindt zich er nu toe om de universele mensenrechten ook voor mensen met een handicap te waarborgen. Sinds de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in 1984 werden personen met een handicap immers niet afdoende beschermd tegen schendingen van de mensenrechten.
Op 3 december 2010 vierde GRIP de Belgische ratificatie en benadrukte daarbij dat dit VN-Verdrag ook een mentaliteitsverschuiving nastreeft. Internationaal beschouwt men mensen met een beperking meer en meer als burgers met rechten en plichten. In België dringt deze visie maar langzaam door. Hier vertrekt men nog altijd vanuit een zorgdenken en een medische benadering.
Het volstaat echter niet dat men voldoende opvangplaatsen voorziet, want iedereen heeft het recht om zelfstandig te wonen. De samenleving moet die keuzevrijheid waarborgen en ervoor zorgen dat je de nodige hulp ook thuis kan krijgen. België moet ook op andere domeinen van het leven de mensenrechten garanderen. Zo betekent het recht op werk voor een dove persoon tegelijk het recht op een tolk gebarentaal. Het recht op een openbaar leven vereist toegankelijke stations, kantoren, toiletten, winkels, websites…
Sinds de ratificatie zijn nog geen concrete stappen ondernomen om het VN-Verdrag ook daadwerkelijk uit te voeren. De rondetafel bracht nu een aantal sleutelfiguren bijeen die betrokken zijn bij de implementatie. Zij verkenden enkele mogelijke pistes om de eerste stappen uit te voeren. Het ging dan vooral om het uitvoerend kader, de ‘motor’ van het VN-Verdrag.
Viviane Sorée, woordvoerster van GRIP:
De ratificatie van het VN-verdrag is een heuglijke zaak, maar nu moet het verdrag ook uitgevoerd worden. Het is alsof we een auto gekocht hebben waar nog geen motor in zit. Het is essentieel een krachtige motor te installeren, met impact op alle beleidsdomeinen en met voldoende inspraak van mensen met een handicap zelf."
Het VN-Verdrag voor de Rechten van Personen met een Handicap is het eerste VN-Verdrag dat een specifiek uitvoeringskader vooropstelt (art. 33). Enerzijds moet een centraal coördinatiepunt ervoor zorgen dat het beleid de principes toepast. Anderzijds is er een onafhankelijk monitororgaan nodig, dat de resultaten opvolgt en erover rapporteert. Uiteraard moeten beide instanties de nodige middelen krijgen.
Op Vlaams niveau is het uitkijken naar de rol van Pascal Smet, minister van Gelijke Kansen:
"De Belgische ratificatie van het VN-Verdrag valt symbolisch samen met het nieuwe Vlaamse regeerakkoord. Dit akkoord breidt het beleid van Gelijke Kansen uit naar personen met een handicap. Dat is een goede zaak, want zo worden hun problemen niet langer alleen door een welzijnsbril bekeken. In de volgende maanden ga ik samen met de bevoegde administratie onderzoeken hoe we dit verdrag op Vlaams niveau kunnen implementeren en hoe we andere beleidsdomeinen kunnen stimuleren om nog meer dan vandaag aandacht te besteden aan personen met een handicap." Aldus minister Pascal Smet.
De implementatie van het VN-Verdrag vereist ook nog heel wat informatie en sensibilisatie, zowel op beleidsniveau als maatschappelijk. GRIP verzorgt samen met Onze Nieuwe Toekomst alvast wat informatie voor de betrokkenen zelf. Onze Nieuwe Toekomst, een beweging van mensen met een verstandelijke beperking, stelde het boek voor "De mensenrechten: de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens vertaald in begrijpbare taal".