Waarom concluderen we dat je geen brief meer zal krijgen waarin staat dat je recht hebt op een PVB?

[Bron afbeelding: www.sclera.be]

Door analyse van de teksten kwam GRIP tot de volgende vaststelling:

“De Vlaamse regering, op initiatief van minister Gennez, wil mensen met een handicap geen brief meer geven waar op staat dat ze recht hebben op een PVB. Je kan dan wel een aanvraag doen, maar krijgt geen antwoord meer van de overheid dat je recht hebt op een PVB.” 

Dat zeggen we niet zomaar. We nemen je hieronder mee in het Ontwerp Besluit van de Vlaamse Regering over de toeleiding en kijken ook naar een stukje uit de conceptnota van mei 2025 over de hervormingen.

Hoe zou door het BVR de toewijzing van een PVB / de erkenning op het recht op een PVB geschrapt worden? Het BVR over de toeleiding PVB wijzigt het BVR van 2015. Delen van het BVR van 2015 worden geschrapt. Dus zijn ze niet meer van toepassing.

Wat staat er in het BVR van 2015 over het recht op een PVB?

In artikel 25 van het BVR van 2015 staat, onder de titel “de toewijzing van een budget”, dat het agentschap een beslissing neemt tot toewijzing van een budget voor niet-rechtstreeks toegankelijke hulp. Dat is het “recht op een PVB”, waarvan sprake in de brief van het VAPH die je krijgt na een aanvraag. De beslissing tot toewijzing gebeurt op grond van de vraag, de beoordeling van de handicap, het resultaat van de objectivering van de nood, budgetcategorie en de prioriteit.

Artikel 25 over de toewijzing van een budget is een onderdeel van het hoofdstuk “afhandeling van de vraag”. Artikel 23 in dat hoofdstuk bepaalt dat er wordt geoordeeld of je getroffen wordt door handicap of niet en dat er een prioriteitengroep wordt bepaald. In artikel 25 gaat het dus over de toewijzing van het budget.

In artikel 26 wordt de toewijzing vermeld samen met het recht hebben op een PVB. Artikel 26 gaat over “de beslissing tot toewijzing van een budget voor niet rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning waarin wordt bepaald : 1/ de erkenning als persoon met een handicap volgens het decreet 2/ of de persoon recht heeft op een budget voor niet rechtstreeks toegankelijke zorg en ondersteuning.

Artikel 20 van het nieuwe BVR schaft artikels 25 en 26 van het BVR van 2015 af

In artikel 20 van het nieuwe BVR staat dat dat artikel 25 wordt afgeschaft.

Meer zelfs: heel het hoofdstuk over de afhandeling van de aanvraag en al de artikelen daarin (vanaf artikel 16) wordt afgeschaft. De verschillende afdelingen in dat hoofdstuk verdwijnen: de afdeling bepaling van het budget (want budget wordt naar achter geschoven), de beoordeling van de handicap en de toewijzing van een budget voor niet-rechtstreeks toegankelijke hulp.

Ook artikel 26 wordt hierdoor geschrapt.

Wat komt er voor in de plaats?

Wat gaat men dan nog wél bepalen als je een aanvraag indient? Daarvoor moet je kijken naar artikel 15 ten vierde van het nieuwe BVR: een voornemen van een beslissing 1/ tot erkenning als een persoon met een handicap, 2/ of voldaan is aan de voorwaarden voor een psychische stoornis of niet, en dan 3/de prioriteitengroep- en datum.

Conclusie:

De toewijzing van een budget wordt dus geschrapt uit de procedure voor afhandeling van de aanvraag. Je gaat wel nog een prioriteitengroep toegewezen krijgen en het feit dat je beoordeeld wordt als persoon met een handicap. Maar niet meer het feit dat je recht hebt op een PVB. Dat recht op een PVB wordt uit de fase van de aanvraag gehaald. Daardoor gaan de rechten van personen met een handicap erop achteruit.

Gevolg voor de toewijzingsbrief en betekenis voor de rechtszekerheid:

Wat er nu in staat in de toewijzingsbeslissingen is: “We kunnen u meedelen dat we u een PVB van X euro toewijzen.” (Let wel: onder PVB moeten we dus verstaan ‘een budget voor niet rechtstreeks toegankelijke hulp, wat verder omschreven staat in de wetgeving.)

Dat zal men anders gaan noemen. Bijvoorbeeld “U wordt erkend als persoon met een handicap. Uw aanvraag wordt ingedeeld in prioriteitengroep X.”.

In de periode na je aanvraag zal men allerlei wijzigingen kunnen doen aan het PVB-systeem dat je toegang tot een PVB onmogelijk maakt, zonder dat je iets in handen hebt om er tegenin te gaan. Als de regering bijvoorbeeld zou beslissen dat je aan nog hogere drempels moet voldoen om een PVB te krijgen, en je blijkt onder die drempel te vallen, dan kan je je niet beroepen op een beslissing van de overheid dat je toch een PVB moet kunnen krijgen.

"De indeling in een prioriteitengroep alleen geeft niet dezelfde houvast als de toewijzing van een PVB, een bepaalde budgetcategorie op basis van een geobjectiveerde ondersteuningsnood. Zonder het concrete vooruitzicht op een bepaald budget, kunnen personen op de wachtlijst hun toekomst niet organiseren."

Conceptnota

Dat blijkt trouwens ook uit de conceptnota van 2025. Daarin staat letterlijk het plan om de erkenning door de overheid van je recht op een PVB het eruit te halen:

“De zorgzwaartebepaling (ZZI) gebeurt zo snel als mogelijk conform het regeerakkoord. De toewijzingsbrief bevat geen indicatie meer van het mogelijk toe te kennen budget en de term ‘recht op een PVB’ wordt geschrapt aangezien dit recht in de praktijk niet betekent dat er meteen en automatisch ondersteuning is. Verdere aanpassingen aan de zorgzwaartebepalingen gebeuren samen met de inwerkingtreding van andere principes van deze nota.”  

Let trouwens op de zinsnede “het mogelijk toe te kennen budget”. Vermeldt men hier al niet dat het onzeker is of een persoon die een aanvraag doet uiteindelijk nog wel een budget toegekend zal krijgen als hij of zij in een latere fase ingeschaald wordt?   

Loze beloftes zijn beter dan niets

Momenteel opent de toewijzing van een budget een legitieme verwachting naar de persoon toe dat de persoon ooit wel een budget zal kunnen krijgen. De overheid doet een belofte dat ze de persoon een PVB ter beschikking zal stellen (die ze in de praktijk niet nakomt).

Dit verdwijnt. De afdeling van de toewijzing wordt helemaal verwijderd. Zo doet de overheid geen belofte meer op een PVB. Er wordt geen legitieme verwachting meer geschept.

Wat vindt GRIP?

GRIP vindt dat het cynisme ten top. Om je recht op ondersteuning gerealiseerd te zien zijn er twee stappen nodig: 1/een erkenning van de overheid dat je er recht op hebt en 2/de uitvoering dus de ter beschikkingstelling van het budget.

De eerste stap recht op een budget is verankerd in de regelgeving. Nu zou de tweede stap gezet moeten worden: zorgen dat de middelen er komen.

Maar er wordt juist het omgekeerde gedaan: men schrapt stap 1. De overheid zal je geen erkenning meer geven dat je recht hebt op een PVB.  

GRIP pleit voor een realisatie van mensenrechten. Dat betekent : ‘ja zeggen’ en ‘ja doen’. ‘Ja zeggen’ tegen mensenrechten van personen met een handicap. ‘Ja doen’, dus de mensenrechten echt realiseren. Dat geldt ook voor het recht op ondersteuning en de eigen regie over de ondersteuning via een budget.

Dit BVR over de toeleiding schrapt bij wijze van spreken het ‘ja zeggen’. Dit is overduidelijk een stap achteruit voor de realisatie van het VN-Verdrag. Daar kunnen we onmogelijk achter staan.