Stijging aantal leerlingen buitengewoon onderwijs?

Onderwijs Stijging aantal leerlingen buitengewoon onderwijs?

Op 18 oktober 2018 verspreidde minister Hilde Crevits een persbericht met de mededeling dat er opnieuw meer leerlingen zijn ingeschreven in het buitengewoon onderwijs ten opzichte van de vorige schooljaren. Fake or real news?

Het M-decreet zou moeten resulteren in minder leerlingen in het buitengewoon onderwijs

Het M-decreet is onder andere tot stand gekomen doordat Vlaanderen het VN-Verdrag inzake de Rechten Personen met een Handicap in 2009 heeft geratificeerd. Naast een herschikking van het buitengewoon onderwijs, beoogt het M-decreet een stap te zetten in de geleidelijke realisatie van (meer) inclusief onderwijs in Vlaanderen. Meer leerlingen met een handicap in het gewoon onderwijs is dus het streefdoel, wat logisch gezien moet resulteren in een daling van het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs. 

Is er nu een daling of een stijging van aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs?

Het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs is op 1 oktober 2018 inderdaad gestegen namelijk van 45 543 naar 46 192 leerlingen. Maar ook het aantal leerlingen in het gewoon onderwijs is gestegen van 1 114 234 naar 1 119 576 leerling. Als we dit procentueel omzetten dan merken we dat het buitengewoon onderwijs ten opzichte van 1 oktober 2017 met 0,03 procentpunt[1] is gestegen (tabel 1).

 

Tabel 1
Procentueel aantal leerlingen (Bron: Departement Onderwijs en Vorming)

  2013 2014 2015 2016 2017 2018
Buitengewoon onderwijs 4,43 4,34 4,13 3,98 3,93 3,96
Gewoon onderwijs 95,57 95,66 95,87 96,02 96,0 96,04

 

De daling van het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs was reeds gestart voor de invoering van het M-decreet (1 september 2015) maar blijkt nu gestagneerd te zijn en kent nu zelf een kleine terugval van 0,03 procentpunt. Vorig schooljaar was er een daling van het buitengewoon onderwijs van 0,05 procentpunt. 

[1] wordt gebruikt om een absoluut verschil aan te geven tussen waarden die in procenten worden uitgedrukt

Waar bevinden zich de stijgingen in het buitengewoon onderwijs?

De grootste stijgingen doen zich voor in het buitengewoon kleuteronderwijs (0,07 procentpunt) en in het buitengewoon lager onderwijs (0,04 procentpunt). In het buitengewoon secundair onderwijs is er zelfs een lichte daling.

In het buitengewoon kleuteronderwijs is er een duidelijke stijging in type 9 maar ook een lichte stijging in type 3, 4 en 7 (figuur 2). Dank zij het M-decreet kunnen leerlingen met een autismespectrumstoornis (autisme) vanaf schooljaar 2015 – 2016 naar het nieuwe type 9 in het buitengewoon onderwijs. Men denkt dat voordien deze leerlingen verspreid zaten over ander onderwijstypes waardoor men in andere types zoals in type 4 en 7 dalingen verwachtte maar dat is duidelijk bij de kleuters niet aan de orde. 

 

Figuur 1. Aantal kleuters buitengewoon onderwijs op 1 oktober (Bron: Departement Onderwijs en Vorming)

In het buitengewoon basisonderwijs is er een daling van type 1 en 8 maar deze worden afgebouwd en vervangen door type basisaanbod (figuur 2). De aangroei van type basisaanbod is gelukkig niet zo groot als de afbouw van beide types. Ook in het buitengewoon basisonderwijs is de groei het grootst in type 9. Er is een klein groei in type 2 en 7.

Figuur 2. Aantal leerlingen buitengewoon lager onderwijs op 1 oktober (Bron: Departement Onderwijs en Vorming)

Autisme = buitengewoon onderwijs?

Waarom is type 9 zo populair bij leerlingen met autisme? Waarom vindt minister Crivits het zo goed dat leerlingen met autisme terecht kunnen in het buitengewoon onderwijs (Interview Het Journaal 19.00 u. en het Journaal Laat donderdag 18 oktober 2018)?

Het gevaar is inderdaad dat voor leerlingen met een diagnose autisme men wel heel vlug aan een doorverwijzing naar het buitengewoon onderwijs gaat denken. Peter Vermeulen, autoriteit op gebied van autisme, geeft in het boek ‘Voor alle duidelijkheid’[2] een pleidooi om de uitdaging aan te gaan binnen het gewoon onderwijs met leerlingen met autisme.

[2] Voor alle duidelijkheid – Leerlingen met autisme in het gewoon onderwijs: Peter Vermeulen (2010)

Ondersteuning voor leerlingen met autisme in het gewoon onderwijs

De vraag stelt zich bovendien welke ondersteuning er is voor leerlingen met autisme in het gewoon onderwijs. Inclusief onderwijs is immers niet “gewoon” gewoon onderwijs. Momenteel krijgen de leerlingen met een (gemotiveerd) verslag type 9 extra ondersteuning vanuit een ondersteuningsnetwerk. Deze ondersteuning is flexibel en Departement Onderwijs en Vorming vraagt om meer en meer in te zetten op leraar- en teamgerichte ondersteuning. Volgens Iovannone, Dunlap, Huber & Kincaid (2003)[3] dient er echter voor leerlingen met autisme geïndividualiseerde ondersteuning en diensten aanwezig te zijn. Is dit tekort aan ondersteuning en specifiek leerlinggerichte ondersteuning misschien de reden waardoor type 9 in het buitengewoon onderwijs aan populariteit wint?

[3] Iovannone, R., Dunlap, G., Huber, H., & Kincaid D. (2003). Effective Educational Practices for Students With Autism Spectrum Disorders. Focus Autism Other Developmental Disabilities, 18(3), 150-165.

Tekort aan ondersteuning als grootste muur

Samen met de twijfelachtige vaststelling van een stijging van het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs, stelt GRIP grote vraagtekens bij de uitspraken die minister Crevits deed over leerlingen met autisme. 

In de Commissie Onderwijs van de Vlaamse Regering  op 18 oktober 2018 gaf minister Crevits te kennen dat type 9 binnen het Buitengewoon onderwijs soms een oplossing is voor leerlingen ‘die tegen muren en grenzen aanbotsen elders’. Maar is het tekort aan ondersteuning niet juist de grootste muur waar deze leerlingen tegen aan botsen?

Voor GRIP is het duidelijk dat deze cijfers zwart op wit aantonendat het M-decreet geen voldoende hefboom is om inclusief onderwijs waar te maken zoals het VN-Verdrag voorschrijft. Heel belangrijk is de blijvende vaststelling dat er voor leerlingen met een verslag buitengewoon onderwijs een pak minder middelen worden voorzien voor ondersteuning binnen het gewoon onderwijs dan de middelen die voor diezelfde leerlingen naar het buitengewoon onderwijs worden toegekend.

GRIP roept de minister op om nog in de laatste maanden van haar legislatuur werk te maken van een gelijkschakeling van de middelen voor ondersteuning binnen inclusief als buitengewoon onderwijs.

Gerelateerde artikels

Onderwijs School wordt veroordeeld wegens weigeren van leerling met een handicap School wordt veroordeeld wegens weigeren van leerling met een handicap Primeur in Vlaanderen: rechter doet uitspraak over het niet naleven van het M-decreet. 13 nov 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs GRIP is verontwaardigd over de uitspraken van Minister Crevits GRIP is verontwaardigd over de uitspraken van Minister Crevits Op 18 oktober 2018 verspreidde minister Crevits een persbericht over de stijging van het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs. Haar reactie op deze ‘groei’ is in strijd met de inclusieve vi ... 19 okt 2018 / Seline Somers Onderwijs Ondersteuning Is de overgangsmaatregel kleine types door alle scholen gekend? Is de overgangsmaatregel kleine types door alle scholen gekend? Hoeveel ondersteuning kunnen scholen buitengewoon onderwijs bieden aan de kinderen met een (gemotiveerd) verslag kleine types en hun school voor gewoon onderwijs? GRIP ontvangt signalen van ouders dat ... 01 okt 2018 / Seline Somers Onderwijs Gelijke kansenbeleid VN-Verdrag Rapport onderwijsexperts Rapport onderwijsexperts De laatste dagen hebben een aantal onderwijsexperts zich uitgesproken over het Vlaamse onderwijs. Minister Crevits kreeg een nipte voldoende voor inclusief onderwijs. 10 sep 2018 / Seline Somers Overgangsmaatregelen kleine types Overgangsmaatregelen kleine types GRIP is tevreden met de overgangsmaatregelen die minister Crevits aankondigt voor de ondersteuning van leerlingen met een handicap bij inclusief onderwijs. 27 jun 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs M-decreet: wijzigingen aan bestaande regelgeving M-decreet: wijzigingen aan bestaande regelgeving Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) legde op 7 juni 2018 het ontwerp van een wijzingsdecreet voor aan de commissie onderwijs van het Vlaams Parlement. 06 jun 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Nog eens: debat over het M-decreet en inclusief onderwijs. Nog eens: debat over het M-decreet en inclusief onderwijs. Op donderdag 3 mei in de commissie onderwijs van het Vlaams parlement. 01 mei 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Discussie M-decreet: vooruit of achteruit met inclusief onderwijs? Discussie M-decreet: vooruit of achteruit met inclusief onderwijs? Heel wat discussie over het M-decreet. Moeten we nu op het vlak van inclusie stappen vooruit of achteruit zetten? 12 apr 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Geweigerd op school: het verhaal van Merel Geweigerd op school: het verhaal van Merel Nog steeds worden leerlingen met Downsyndroom geweigerd in Vlaamse scholen. 30 mrt 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Vlaanderen schendt het recht op inclusief onderwijs Vlaanderen schendt het recht op inclusief onderwijs 30 mrt 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Hoe verliep de opstart van het nieuwe ondersteuningsmodel? Hoe verliep de opstart van het nieuwe ondersteuningsmodel? Vanuit een eerste inschatting komt GRIP tot de conclusie dat het nieuwe ondersteuningsmodel (nog) geen antwoord biedt op alle ondersteuningsnoden. 31 okt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs VN-Verdrag Huiswerk niet klaar voor ondersteuning leerlingen met een handicap in het gewoon onderwijs Huiswerk niet klaar voor ondersteuning leerlingen met een handicap in het gewoon onderwijs In De Juristenkrant staat Annelies D’Espallier stil bij de uitspraak van de rechter over het tekort aan ondersteuning voor leerlingen met een visuele handicap en de vraag hoe men, overeenkomstig het V ... 24 okt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Ondersteuning Een schooljaar begint op 1 september... Een schooljaar begint op 1 september... Op 1 september ging met het nieuwe schooljaar ook het nieuwe model voor ondersteuning voor het M-decreet van start. Eind goed, al goed? Journaliste Kaja Verbeke van Apache liet GRIP, het Steunpunt voo ... 08 sep 2017 / Katrijn Ruts Onderwijs Ondersteuning Persbericht GRIP: Inclusief schooljaar start met een handicap Persbericht GRIP: Inclusief schooljaar start met een handicap GRIP verstuurde een persbericht naar aanleiding van de opstart van het nieuwe schooljaar. Hierin besluiten we dat het ondersteuningsmodel een stap voorwaarts is maar onvoldoende. We focussen extra op ... 30 aug 2017 / Katrijn Ruts Onderwijs Ondersteuning Meer PAB's nodig voor inclusief onderwijs Meer PAB's nodig voor inclusief onderwijs Het ontbreken van de toegang tot persoonlijke assistentie zet een rem op de doorbraak van het inclusief onderwijs in Vlaanderen. Minister Crevits en minister Vandeurzen dienen ervoor te zorgen dat er ... 24 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs GRIP spreekt zich uit over het nieuwe ondersteuningsmodel GRIP spreekt zich uit over het nieuwe ondersteuningsmodel We wagen ons aan een eerste, voorlopige beoordeling van het ondersteuningsmodel zoals dit vanaf 1 september 2017 van start gaat. 23 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Ondersteuningsmodel een valse start? Ondersteuningsmodel een valse start? Er bereiken ons heel wat signalen dat veel scholen - in het gewoon en het buitengewoon onderwijs - niet klaar zijn om op 1 september van start te gaan met het nieuwe ondersteuningsmodel. 22 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Info nieuw ondersteuningsmodel 1 september 2017 Info nieuw ondersteuningsmodel 1 september 2017 Vanaf 1 september 2017 treedt een nieuw ondersteuningsmodel in werking. Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften en de scholen voor gewoon onderwijs zullen op een nieuwe wijze ondersteund worden. 21 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Gelijke kansenbeleid Vlaamse Gemeenschap veroordeeld wegens te weinig GON-begeleiding Vlaamse Gemeenschap veroordeeld wegens te weinig GON-begeleiding De Vlaamse Gemeenschap wordt veroordeeld voor tekort aan GON-begeleiding. 30 jun 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Minister Crevits stelt nieuw ondersteuningsmodel voor Minister Crevits stelt nieuw ondersteuningsmodel voor Als reactie op een vraag van Caroline Gennez (sp.a), stelde minister Crevits in de commissie onderwijs van 18 mei (2017) het nieuwe ondersteuningsmodel voor. De vraag is natuurlijk of er nu vanaf 1 se ... 18 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Financieringsmodellen inclusief onderwijs Financieringsmodellen inclusief onderwijs De huidige bespreking in verband met het ondersteuningsmodel komt terecht in het woelig watertje van de belangen van de Vlaamse onderwijskoepels. Maar wat weten we eigenlijk over financieringsmodellen ... 17 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Persbericht GRIP: onduidelijkheid ondersteuning inclusief onderwijs Persbericht GRIP: onduidelijkheid ondersteuning inclusief onderwijs Persbericht GRIP 10 mei 2017: minister Crevits komt te laat met duidelijkheid over de ondersteuning binnen inclusief onderwijs. 10 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Inclusiedag van Ouders voor Inclusie: pleidooi voor een onderwijssysteem zonder segregatie Inclusiedag van Ouders voor Inclusie: pleidooi voor een onderwijssysteem zonder segregatie Op zaterdag 18 maart ging in de Thomas More Hogeschool in Geel de Inclusiedag van Ouders voor Inclusie door. Machteld Verbruggen opende de dag met een oproep om werk te maken van ondersteuning en flex ... 20 mrt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Adviesnota: ondersteuning nodig in de gewone school Adviesnota: ondersteuning nodig in de gewone school GRIP pleit voor de realisatie van inclusief onderwijs in Vlaanderen. Met het M-decreet werd daar een eerste stap voor gezet, maar verdere stappen zijn dringend nodig. GRIP verwacht dat vanaf september ... 17 feb 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs VN-Verdrag Wat als... we nu eens werk zouden maken van één inclusief onderwijssysteem ? Wat als... we nu eens werk zouden maken van één inclusief onderwijssysteem ? GRIP streeft naar het recht op inclusief onderwijs. Naar aanleiding van een artikel in De Standaard (24 januari) kregen we heel wat reacties van ouders die vinden dat hun kinderen best geholpen worden ... 31 jan 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Open brief ouders Maxim Open brief ouders Maxim Dat er nog een lange weg te gaan is om inclusief onderwijs waar te maken wordt duidelijk uit de brief van de ouders van Maxim aan de leerkrachten van de Sint-Lutgardis Openluchtschool in Schoten. GRIP ... 28 mei 2016 / Patrick Vandelanotte
Verberg submenu