Onderzoek: barrières bij de zoektocht naar geschikte school

Gelijke rechten voor ieder kind? Of toch niet?

Overal ter wereld voeren kinderen met een beperking, samen met hun ouders, een dagelijkse strijd om volwaardig te worden ingeschreven en opgenomen in een gewone klas. Ondanks het feit dat het recht op inschrijving in een school naar keuze en het recht op ondersteuning vervat zit in tal van nationale en internationale wetten en verdragen, blijkt dat in de praktijk niet altijd zo eenvoudig te zijn. Hieronder vindt u de korte masterproef orthopedagogiek van een onderzoek dat hieromtrent gevoerd werd in opdracht van Ouders voor Inclusie (OVI) en in het kader van een masterproef orthopedagogiek aan de Universiteit Gent.

Onderzoek

Centraal in het onderzoek van Marlies Dupont staat de vraag welke barrières ouders ondervinden bij de zoektocht naar een geschikte school voor hun kind met een beperking.

Deze vraag werd geoperationaliseerd via twee wegen. Enerzijds werd aan 442 ouders gevraagd een korte schriftelijke vragenlijst in te vullen. 76 ouders vulden deze vragenlijst in. Op basis van deze antwoorden en vastgelegde selectiecriteria werden 27 ouders weerhouden waarbij we een uitgebreide vragenlijst afnamen. Later werd onze doelgroep vernauwd tot 17 ouders, goed voor een contactopname met 88 scholen. Het verhaal van deze ouders vindt u ook terug in de resultaatsverwerking. In de vragenlijst werden vier domeinen verkend:

  • de schoolkenmerken;
  • de zoektocht naar en binnen 1 specifieke school;
  • de kennis over en al dan niet tussenkomst van de Commissie inzake leerlingenrechten en het Lokaal Overlegplatform;
  • de uiteindelijke school waar het kind werd ingeschreven en de mate van tevredenheid van de ouders hierbij.

Anderzijds werd ter illustratie van bovenstaande gegevens de onderzoeksvraag ook bevraagd via een uitgebreid kwalitatief interview met 1 ouder.

Resultaten en conclusies

Een eerste belangrijke overkoepelende conclusie is dat ondanks het ruime wettelijke kader de ouders nog tal van barrières ondervinden bij de zoektocht naar en inschrijving in een reguliere school voor hun zoon/dochter met een beperking (Zo werden bijvoorbeeld verschillende leerlingen met een beperking resoluut geweigerd, zonder een draagkrachtafweging te maken of zonder dat de bevoegde persoon zelfs nog maar geluisterd had naar hun verhaal).

Er is met andere woorden een kloof tussen de structuur en cultuur van inclusie en de realiteit of de dagdagelijkse praktijk. Een concrete illustratie van de subjectieve benadering van het inschrijvingsrecht zien we bij de moeilijkheden die ouders ondervinden om hun kind in te schrijven bij de overgang van de ene school naar de andere (kleuter naar lager, lager naar secundair) of de overgang naar een volgende graad binnen de secundaire school.

Het Decreet Gelijke Onderwijskansen garandeert het recht op inschrijven in een school naar keuze. Toch worden er nog steeds kinderen uitgesloten in de door hen gekozen school. Dit duidt erop dat het inschrijvingsrecht zich in het spanningsveld bevindt tussen het recht op inclusief onderwijs en de autonomie van de school om leerlingen in te schrijven/te weigeren. Als men wil dat ieder kind, ook een kind met een beperking, beroep kan doen op het inschrijvingsrecht, zal in de implementatie van dit recht op inschrijving verder geïnvesteerd moeten worden.

Een tweede overkoepelende conclusie is dat ouders weinig of niet ondersteund worden. Noch bij hun zoektocht naar een school, noch bij de verschillende stappen die ze ondernemen in de communicatie met de school zelf.

Naast de twee aangehaalde algemene conclusies, kunnen we uit dit onderzoek ook een aantal specifieke conclusies trekken.

  • De motivering van de ouders voor hun schoolkeuze voor hun zoon/dochter met een beperking zijn quasi gelijklopend met deze die de ouders van andere kinderen aangeven.
  • De eerste contactopname met een eerste school vond reeds vroeg op het schooljaar (in het eerste of tweede trimester) plaats. De uiteindelijke beslissing omtrent het al dan niet inschrijven van hun zoon/dochter kregen de ouders echter pas veel later. Dit leidde er toe dat vele ouders op het eind van het derde trimester of in de grote vakantie nog vlug op zoek moesten naar een nieuwe school. Dit is deels te wijten aan het feit dat de officiële inschrijvingsperiode in een school pas in het derde trimester valt (met uitzondering van enkele gevallen, zoals de voorrangsregeling voor broers en zussen).
  • Bij iets meer dan de helft van de negatieve beslissingen werd het argument draagkracht aangehaald als reden (met of zonder extra uitleg). De meest aangehaalde argumenten van de scholen hiervoor zijn het onvermogen om de extra zorg en ondersteuning voor deze leerling op te nemen en het feit dat de leerkrachten deze taak niet zien zitten. Bovendien werden de ouders bij het merendeel van de gecontacteerde scholen niet betrokken bij de draagkrachtafweging. Er werd niet gevraagd naar de mogelijkheden en beperkingen van het kind. De school peilde niet naar de ondersteuningsbehoeften noch naar de beschikbare ondersteuning van het kind. Er werd niet gevraagd naar de verwachtingen van de ouders, ...
  • De overgrote meerderheid van de ouders ontving geen papieren document van deze negatieve beslissing. Dit leidt tot heel wat ‘weigeringen onder de tafel’. Aangezien de scholen officieel niet weigeren, wordt het Lokaal Overlegplatform (LOP) niet op de hoogte gebracht en worden de ouders bijgevolg ook niet geholpen bij hun zoektocht naar een andere school. Verder zorgt het gebrek aan een officieel document ervoor dat ouders weinig materiële bewijzen in handen hebben wanneer ze verdere stappen willen ondernemen ten aanzien van deze negatieve beslissing van de school.
  • Als we peilen naar de kennis van de ouders met betrekking tot de twee instanties, het LOP en de Commissie inzake Leerlingenrechten, dan zien we dat een kleine meerderheid van de ouders het LOP kent. Slechts enkele ouders kennen de Commissie en de werking hiervan. Een georganiseerde verdeling van informatie inzake het bestaan en de werking van deze organen, via de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB’s) of de scholen, zou de ouders zeker ten goede komen.
  • Ten slotte zagen we dat de zoektocht naar een geschikte school een enorme emotionele impact heeft, zowel op de ouders als op de andere gezinsleden.

Wat doet GRIP?

GRIP heeft reeds in 2003 een beleidsvoorstel gedaan met betrekking tot de dringende realisatie van inclusief onderwijs in Vlaanderen.

GRIP wil het probleem van een tekort aan inschrijvingsrecht verder aan de kaak stellen. Met de gegevens van het onderzoek zullen we aankloppen bij de minister van Onderwijs, Pascal Smet, de politieke partijen, vakbonden en andere belangrijke koepels/organisaties, in de hoop hen bewust te maken van dit probleem en een betere afstemming te bewerkstelligen tussen het inclusieve beleid en de praktijk.

Uiteindelijk willen we er ook op duiden dat de barrières bij de inschrijving slechts een klein deel vormen van de moeilijkheden die ouders ondervinden. Zelfs wanneer een leerling met een beperking ingeschreven is in een gewone school, biedt dit geen garanties voor een verder succesvol verloop binnen deze school.

Gerelateerde artikels

Onderwijs Stijging aantal leerlingen buitengewoon onderwijs? Stijging aantal leerlingen buitengewoon onderwijs? Op 18 oktober 2018 verspreidde minister Hilde Crevits een persbericht met de mededeling dat er opnieuw meer leerlingen zijn ingeschreven in het buitengewoon onderwijs ten opzichte van de vorige school ... 26 nov 2018 / Seline Somers Onderwijs School wordt veroordeeld wegens weigeren van leerling met een handicap School wordt veroordeeld wegens weigeren van leerling met een handicap Primeur in Vlaanderen: rechter doet uitspraak over het niet naleven van het M-decreet. 13 nov 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs GRIP is verontwaardigd over de uitspraken van Minister Crevits GRIP is verontwaardigd over de uitspraken van Minister Crevits Op 18 oktober 2018 verspreidde minister Crevits een persbericht over de stijging van het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs. Haar reactie op deze ‘groei’ is in strijd met de inclusieve vi ... 19 okt 2018 / Seline Somers Onderwijs Ondersteuning Is de overgangsmaatregel kleine types door alle scholen gekend? Is de overgangsmaatregel kleine types door alle scholen gekend? Hoeveel ondersteuning kunnen scholen buitengewoon onderwijs bieden aan de kinderen met een (gemotiveerd) verslag kleine types en hun school voor gewoon onderwijs? GRIP ontvangt signalen van ouders dat ... 01 okt 2018 / Seline Somers Onderwijs Gelijke kansenbeleid VN-Verdrag Rapport onderwijsexperts Rapport onderwijsexperts De laatste dagen hebben een aantal onderwijsexperts zich uitgesproken over het Vlaamse onderwijs. Minister Crevits kreeg een nipte voldoende voor inclusief onderwijs. 10 sep 2018 / Seline Somers Overgangsmaatregelen kleine types Overgangsmaatregelen kleine types GRIP is tevreden met de overgangsmaatregelen die minister Crevits aankondigt voor de ondersteuning van leerlingen met een handicap bij inclusief onderwijs. 27 jun 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs M-decreet: wijzigingen aan bestaande regelgeving M-decreet: wijzigingen aan bestaande regelgeving Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) legde op 7 juni 2018 het ontwerp van een wijzingsdecreet voor aan de commissie onderwijs van het Vlaams Parlement. 06 jun 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Nog eens: debat over het M-decreet en inclusief onderwijs. Nog eens: debat over het M-decreet en inclusief onderwijs. Op donderdag 3 mei in de commissie onderwijs van het Vlaams parlement. 01 mei 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Discussie M-decreet: vooruit of achteruit met inclusief onderwijs? Discussie M-decreet: vooruit of achteruit met inclusief onderwijs? Heel wat discussie over het M-decreet. Moeten we nu op het vlak van inclusie stappen vooruit of achteruit zetten? 12 apr 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Geweigerd op school: het verhaal van Merel Geweigerd op school: het verhaal van Merel Nog steeds worden leerlingen met Downsyndroom geweigerd in Vlaamse scholen. 30 mrt 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Vlaanderen schendt het recht op inclusief onderwijs Vlaanderen schendt het recht op inclusief onderwijs 30 mrt 2018 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Hoe verliep de opstart van het nieuwe ondersteuningsmodel? Hoe verliep de opstart van het nieuwe ondersteuningsmodel? Vanuit een eerste inschatting komt GRIP tot de conclusie dat het nieuwe ondersteuningsmodel (nog) geen antwoord biedt op alle ondersteuningsnoden. 31 okt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs VN-Verdrag Huiswerk niet klaar voor ondersteuning leerlingen met een handicap in het gewoon onderwijs Huiswerk niet klaar voor ondersteuning leerlingen met een handicap in het gewoon onderwijs In De Juristenkrant staat Annelies D’Espallier stil bij de uitspraak van de rechter over het tekort aan ondersteuning voor leerlingen met een visuele handicap en de vraag hoe men, overeenkomstig het V ... 24 okt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Ondersteuning Een schooljaar begint op 1 september... Een schooljaar begint op 1 september... Op 1 september ging met het nieuwe schooljaar ook het nieuwe model voor ondersteuning voor het M-decreet van start. Eind goed, al goed? Journaliste Kaja Verbeke van Apache liet GRIP, het Steunpunt voo ... 08 sep 2017 / Katrijn Ruts Onderwijs Ondersteuning Persbericht GRIP: Inclusief schooljaar start met een handicap Persbericht GRIP: Inclusief schooljaar start met een handicap GRIP verstuurde een persbericht naar aanleiding van de opstart van het nieuwe schooljaar. Hierin besluiten we dat het ondersteuningsmodel een stap voorwaarts is maar onvoldoende. We focussen extra op ... 30 aug 2017 / Katrijn Ruts Onderwijs Ondersteuning Meer PAB's nodig voor inclusief onderwijs Meer PAB's nodig voor inclusief onderwijs Het ontbreken van de toegang tot persoonlijke assistentie zet een rem op de doorbraak van het inclusief onderwijs in Vlaanderen. Minister Crevits en minister Vandeurzen dienen ervoor te zorgen dat er ... 24 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs GRIP spreekt zich uit over het nieuwe ondersteuningsmodel GRIP spreekt zich uit over het nieuwe ondersteuningsmodel We wagen ons aan een eerste, voorlopige beoordeling van het ondersteuningsmodel zoals dit vanaf 1 september 2017 van start gaat. 23 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Ondersteuningsmodel een valse start? Ondersteuningsmodel een valse start? Er bereiken ons heel wat signalen dat veel scholen - in het gewoon en het buitengewoon onderwijs - niet klaar zijn om op 1 september van start te gaan met het nieuwe ondersteuningsmodel. 22 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Info nieuw ondersteuningsmodel 1 september 2017 Info nieuw ondersteuningsmodel 1 september 2017 Vanaf 1 september 2017 treedt een nieuw ondersteuningsmodel in werking. Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften en de scholen voor gewoon onderwijs zullen op een nieuwe wijze ondersteund worden. 21 aug 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Gelijke kansenbeleid Vlaamse Gemeenschap veroordeeld wegens te weinig GON-begeleiding Vlaamse Gemeenschap veroordeeld wegens te weinig GON-begeleiding De Vlaamse Gemeenschap wordt veroordeeld voor tekort aan GON-begeleiding. 30 jun 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Minister Crevits stelt nieuw ondersteuningsmodel voor Minister Crevits stelt nieuw ondersteuningsmodel voor Als reactie op een vraag van Caroline Gennez (sp.a), stelde minister Crevits in de commissie onderwijs van 18 mei (2017) het nieuwe ondersteuningsmodel voor. De vraag is natuurlijk of er nu vanaf 1 se ... 18 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Financieringsmodellen inclusief onderwijs Financieringsmodellen inclusief onderwijs De huidige bespreking in verband met het ondersteuningsmodel komt terecht in het woelig watertje van de belangen van de Vlaamse onderwijskoepels. Maar wat weten we eigenlijk over financieringsmodellen ... 17 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Persbericht GRIP: onduidelijkheid ondersteuning inclusief onderwijs Persbericht GRIP: onduidelijkheid ondersteuning inclusief onderwijs Persbericht GRIP 10 mei 2017: minister Crevits komt te laat met duidelijkheid over de ondersteuning binnen inclusief onderwijs. 10 mei 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Inclusiedag van Ouders voor Inclusie: pleidooi voor een onderwijssysteem zonder segregatie Inclusiedag van Ouders voor Inclusie: pleidooi voor een onderwijssysteem zonder segregatie Op zaterdag 18 maart ging in de Thomas More Hogeschool in Geel de Inclusiedag van Ouders voor Inclusie door. Machteld Verbruggen opende de dag met een oproep om werk te maken van ondersteuning en flex ... 20 mrt 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Minister Crevits tevreden met evolutie inclusief onderwijs. GRIP relativeert. Minister Crevits tevreden met evolutie inclusief onderwijs. GRIP relativeert. "De invoering van het M-decreet leidt er inderdaad toe dat meer kinderen les volgen in het regulier onderwijs", zegt minister Crevits. Dit lezen we op de nieuwssite van de VRT naar aanleiding van het ... 19 feb 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Adviesnota: ondersteuning nodig in de gewone school Adviesnota: ondersteuning nodig in de gewone school GRIP pleit voor de realisatie van inclusief onderwijs in Vlaanderen. Met het M-decreet werd daar een eerste stap voor gezet, maar verdere stappen zijn dringend nodig. GRIP verwacht dat vanaf september ... 17 feb 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs VN-Verdrag Wat als... we nu eens werk zouden maken van één inclusief onderwijssysteem ? Wat als... we nu eens werk zouden maken van één inclusief onderwijssysteem ? GRIP streeft naar het recht op inclusief onderwijs. Naar aanleiding van een artikel in De Standaard (24 januari) kregen we heel wat reacties van ouders die vinden dat hun kinderen best geholpen worden ... 31 jan 2017 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Inclusief onderwijs na het M-decreet? Inclusief onderwijs na het M-decreet? Er is een jarenlange discussie aan vooraf gegaan, maar sinds september 2015 is het M-decreet van kracht.  Hoe moet het nu verder met dat inclusief onderwijs, na dit M-decreet ? 12 dec 2016 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Nieuwe richtlijnen van de VN voor inclusief onderwijs Nieuwe richtlijnen van de VN voor inclusief onderwijs Het VN-Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap stelt aanbevelingen op om inclusief onderwijs waar te maken. Een wegwijzer voor iedereen die in Vlaanderen betrokken is bij onderwijs en het ... 02 sep 2016 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Na een jaar M-decreet: inschrijvingsrecht niet steeds correct toegepast Na een jaar M-decreet: inschrijvingsrecht niet steeds correct toegepast Met de start van het nieuwe schooljaar, komt ook de discussie over inclusief onderwijs terug 'uit vakantie'. Het M-decreet is in voege sinds het vorige schooljaar. Een van de vaststellingen is dat de ... 22 aug 2016 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Mensenrechten Open brief ouders Maxim Open brief ouders Maxim Dat er nog een lange weg te gaan is om inclusief onderwijs waar te maken wordt duidelijk uit de brief van de ouders van Maxim aan de leerkrachten van de Sint-Lutgardis Openluchtschool in Schoten. GRIP ... 28 mei 2016 / Patrick Vandelanotte Onderwijs 1 jaar Bourgeois I: inclusief onderwijs 1 jaar Bourgeois I: inclusief onderwijs Een dik jaar geleden startte de huidige Vlaamse Regering haar beleid. We bekeken het beleid voor het beleidsdomein Onderwijs vanuit een handicap-gelijkekansenbril. 16 nov 2015 / Patrick Vandelanotte Onderwijs De M van 'Meer inclusie'? De M van 'Meer inclusie'? Op 1 september 2015 trad het M-decreet in werking. Dit liet heel veel stof opwaaien. GRIP probeert wat klaar te zien in al dat stof. 20 jul 2015 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Minister Hilde Crevits wil werk maken van meer ondersteuning bij inclusief onderwijs Minister Hilde Crevits wil werk maken van meer ondersteuning bij inclusief onderwijs Op zaterdag 14 maart 2015 was minister van Onderwijs, Hilde Crevits, te gast op de inclusiedag van Ouders voor Inclusie. 16 mrt 2015 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Het ABC van het M-decreet volgens minister Crevits Het ABC van het M-decreet volgens minister Crevits Naar aanleiding van een aantal beslissingen van de Vlaamse regering op vrijdag 13 februari, geeft minister Crevits meer uitleg in een 'ABC van het M-decreet'. Heel duidelijk stelt ze ook dat elk kind ... 13 feb 2015 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Het M-decreet moet correct worden uitgevoerd Het M-decreet moet correct worden uitgevoerd Inclusief onderwijs en het M-decreet kwamen begin december aan bod bij Hautekiet (Radio 1) en Koppen (Eén). 16 dec 2014 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Europese klacht inclusief onderwijs Europese klacht inclusief onderwijs MDAC (Mental Disability Advocacy Center) dient, met de steun van GRIP, een klacht in bij de Europese Sociale Raad omdat er in Vlaanderen te weinig werk wordt gemaakt van inclusief. 25 apr 2014 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Persbericht: M-decreet goedgekeurd Persbericht: M-decreet goedgekeurd Het Vlaams parlement keurde het M-decreet goed. GRIP wijst er in een persbericht op dat dit M-decreet geen recht voorziet op inclusief onderwijs en dus in strijd is met het VN-Verdrag inzake de Rechte ... 12 mrt 2014 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Twee hoorzittingen over inclusief onderwijs Twee hoorzittingen over inclusief onderwijs Al wie inclusief onderwijs een warm hart toedraagt kijkt al jarenlang uit naar de nodige beleidsmaatregelen. 17 jan 2014 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Uitbreiding tolkuren in het onderwijs Uitbreiding tolkuren in het onderwijs De Vlaamse overheid breidt de ondersteuning van dove leerlingen door tolken Vlaamse Gebarentaal en schrijftolken fors uit. 04 dec 2013 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Persbericht GRIP: Vlaamse regering gaat in tegen VN-Verdrag Persbericht GRIP: Vlaamse regering gaat in tegen VN-Verdrag De Vlaamse regering gaf vandaag (20 september 2013) haar goedkeuring aan het voorontwerp van 'decreet betreffende belangrijke en noodzakelijke maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoe ... 20 sep 2013 / Patrick Vandelanotte Onderwijs GRIP kijkt toe op nieuw decreet inschrijvingsrecht GRIP kijkt toe op nieuw decreet inschrijvingsrecht De minister van Onderwijs Pascal Smet legt eerstdaags een voorstel van decreet voor aan de Vlaamse regering omtrent het inschrijvingsrecht voor leerlingen met een handicap. GRIP dringt erop aan om een ... 08 mei 2012 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Hof van Beroep: Vlaamse Gemeenschap discrimineert dove leerlingen Hof van Beroep: Vlaamse Gemeenschap discrimineert dove leerlingen Mijlpaal voor gelijke onderwijskansen voor dove leerlingen: Het Hof van Beroep te Gent bevestigt de veroordeling van de Vlaamse Gemeenschap wegens de weigering van redelijke aanpassingen voor personen ... 12 sep 2011 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Het einde van leerzorg, maar toch op weg naar een steviger inschrijvingsrecht voor leerlingen met een handicap? Het einde van leerzorg, maar toch op weg naar een steviger inschrijvingsrecht voor leerlingen met een handicap? Vlaams Minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) maakte begin september de beslissingen bekend in verband met leerzorg. GRIP betreurt dat het leerzorgkader opgegeven wordt, maar hoopt dat de aangekond ... 07 sep 2011 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Nieuw voorstel inschrijvingsrecht legt VN-Verdrag naast zich neer Nieuw voorstel inschrijvingsrecht legt VN-Verdrag naast zich neer In juni en juli wordt op de commisie Onderwijs en Gelijke Kansen van het Vlaams Parlement een voorstel van decreet betreffende het inschrijvingsrecht besproken. Volgens GRIP houdt dit voorstel geen re ... 20 jun 2011 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Standpuntnota inschrijvingsrecht inclusief onderwijs Standpuntnota inschrijvingsrecht inclusief onderwijs In oktober 2010 verspreidde GRIP een recent onderzoek omtrent de inschrijvingsproblematiek van kinderen met een beperking in het reguliere onderwijs. 29 apr 2011 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Congres: 'Het recht op inclusief onderwijs' Congres: 'Het recht op inclusief onderwijs' Naar aanleiding van het verschijnen van het boek 'Het recht op inclusief onderwijs' van Machteld Verbruggen, ging op vrijdag 20 januari een congres door rond dit thema. 24 jan 2011 / Patrick Vandelanotte Onderwijs 10 jaar pleidooi voor inclusief onderwijs 10 jaar pleidooi voor inclusief onderwijs Onderwijs ligt aan de basis van inclusie. Het is dan ook niet verwonderlijk dat GRIP vanaf de beginjaren een actief pleidooi houdt voor meer en beter inclusief onderwijs. We overlopen 10 jaar pleidooi ... 26 apr 2010 / Patrick Vandelanotte Onderwijs Persconferentie: de kostprijs van inclusief onderwijs Persconferentie: de kostprijs van inclusief onderwijs Inclusief onderwijs beter ondersteunen. Onderzoek brengt hoge kost voor ouders aan het licht. 15 sep 2008 / Patrick Vandelanotte
Verberg submenu