Een vervangingsinkomen betekent vaak minder integratietegemoetkoming

GRIP heeft een bundel gemaakt over vervangingsinkomen en integratietegemoetkoming

De bundel van GRIP legt een belangrijk probleem uit

We leggen het probleem uit aan de hand van een voorbeeld. Stel je voor: een persoon met een erkende handicap krijgt een inkomensvervangende tegemoetkoming en een integratietegemoetkoming. Daarna gaat die persoon werken. Die krijgt dan een loon. De integratietegemoetkoming blijft tijdens het werk bestaan. Later kan de persoon minder of niet meer werken. De persoon heeft wel genoeg dagen gewerkt in een bepaalde periode. Daarom kan die een vervangingsinkomen krijgen. Dit inkomen vervangt het loon. Bij de overstap van een loon naar een vervangingsinkomen kan de integratietegemoetkoming dalen. Het uitbetaalde bedrag van de integratietegemoetkoming kan zelfs 0 worden. Dat kan zelfs als het vervangingsinkomen lager is dan het vroegere loon.

De persoon ontvangt dan een vervangingsinkomen dat lager is dan het loon én minder integratietegemoetkoming voor de extra kosten door de handicap. Terwijl die extra kosten wel blijven bestaan of net groter worden.

Wat betekenen deze woorden?

De inkomensvervangende tegemoetkoming is er voor personen die door hun handicap niet of veel minder kunnen verdienen door te werken. Deze tegemoetkoming vervangt een deel van het inkomen dat zij door hun handicap niet kunnen verdienen.
Een vervangingsinkomen komt in de plaats van het loon uit werk. Voorbeelden zijn een ziekte-uitkering, een invaliditeitsuitkering, een werkloosheidsuitkering en een pensioen.
De integratietegemoetkoming is er voor personen met een handicap die extra kosten hebben om deel te nemen aan het dagelijks en maatschappelijk leven. Denk aan kosten voor vervoer, wonen of ondersteuning.

Wat gaat er mis?

Voor een loon en voor een vervangingsinkomen gelden andere rekenregels in combinatie met een integratietegemoetkoming. Daardoor kan de integratietegemoetkoming sterker dalen bij een vervangingsinkomen. Soms wordt het uitbetaalde bedrag 0. Een bedrag van 0 euro uitbetaalde integratietegemoetkoming betekent niet noodzakelijk dat de erkenning van de handicap verdwijnt. Ook de toegekende punten en het recht op de integratietegemoetkoming kunnen behouden blijven. De persoon krijgt echter geen integratietegemoetkoming uitbetaald. Dat kan ook gevolgen hebben voor afgeleide rechten. Afgeleide rechten zijn bijkomende rechten. Ze kunnen afhangen van een erkenning, een tegemoetkoming, de situatie van de persoon of het gezinsinkomen. Een voorbeeld is de verhoogde tegemoetkoming in de gezondheidszorg. De gevolgen kunnen dus groter zijn dan het verlies van het uitbetaalde bedrag van de integratietegemoetkoming alleen.

De federale overheid kent dit probleem

Maatregel 21 van het Federaal Actieplan Handicap zegt dat de regels moeten veranderen. Het gaat over de vrijstellingsgrenzen voor vervangingsinkomens. Deze grenzen bepalen welk deel van het vervangingsinkomen niet meetelt. Op 20 juni 2026 keurde de Ministerraad een ontwerp van koninklijk besluit goed. Een ontwerp is nog niet definitief. Als de nieuwe regels er komen, zal minder vervangingsinkomen meetellen in de berekenregels. De integratietegemoetkoming kan voor sommige personen hoger worden. Eerst moet de Raad van State advies geven. Daarna moet de regering de tekst nog definitief goedkeuren. De tekst moet daarna in het Belgisch Staatsblad staan. Pas daarna kunnen de nieuwe regels gaan gelden.

3 mensen vertellen hun verhaal

Seline, Gerda en Erik vertellen hun verhaal in de bundel. Ze hebben extra kosten door hun handicap. Toch daalde hun integratietegemoetkoming toen zij een vervangingsinkomen kregen. Bij sommigen werd het uitbetaalde bedrag 0. Ze kregen ook te maken met moeilijke regels. Sommige procedures duurden lang. Ze waren onzeker over hun inkomen. Hun verhalen tonen dat de verschillende regels voor loon en vervangingsinkomen een groot probleem vormen. Een kleine verandering in werk of inkomen kan grote gevolgen hebben.

Wat vraagt GRIP?

GRIP wil betere regels. Artikel 28 van het VN-Verdrag Handicap gaat over een behoorlijke levensstandaard en sociale bescherming. Personen met een handicap hebben daar recht op. Dat betekent dat zij menswaardig moeten kunnen leven met genoeg inkomen én voldoende middelen voor de extra kosten door hun handicap. Een goed systeem geeft zekerheid als de situatie verandert. De extra kosten door een handicap blijven immers bestaan.

Na een periode van werk mag de uitbetaalde integratietegemoetkoming niet dalen of 0 worden.
GRIP stelt een eenvoudige regel voor. Het uitbetaalde bedrag van de integratietegemoetkoming mag nooit 0 worden. Het moet minstens 1 euro blijven. Dat kan de afgeleide rechten beter beschermen.
Een tijdelijke verandering in werk of inkomen mag geen grote gevolgen hebben voor afgeleide rechten. Tijdens corona ontvingen sommige personen met een handicap een vervangingsinkomen door tijdelijke werkloosheid. Dat had gevolgen voor hun integratietegemoetkoming. De toenmalige minister bevoegd voor Personen met een beperking nam het initiatief om dit op te lossen.
De regels van de federale en Vlaamse overheid moeten beter bij elkaar passen. Personen moeten hun situatie niet steeds opnieuw uitleggen of bewijzen.
Personen die door hun handicap maar beperkt kunnen werken, hebben meer bescherming nodig. Dat is belangrijk voor hun levensstandaard en hun pensioen.